دانلود پایان نامه

بررسی اثر بخشی آموزش عقلانی – عاطفی به شیوه گروهی براصلاح باورهای غیرمنطقی در دانشجویان مبتلا به وسواس فکری عملی

2                                                                                               1

طاهره برادران عطار مقدس ، مهدی نیری

چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی آموزش گروهی بر اصلاح باورهای غیرمنطقی در دانشجویان مبتلا به وسواس فکری – عملی انجام گرفت. در این پژوهش باورهای غیر منطقی شامل ضرورت تایید و حمایت دیگران، انتظار بالا از خود، تمایل به سرزنش خود، واکنش به ناکامی و بی مسئولیتی عاطفی است .جامعه آماری متشکل بود از دانشجویان دختر  مبتلا به وسواس فکری–عملی ساکن شهر مشهد با سن 02- 03 سال که به مرکز مشاوره دانشگاهها مراجعه کرده بودند و نمونه آماری شامل 02 دانشجوی دختر مبتلا به وسواس فکری –  عملی بود. ابزار پژوهش شامل مقیاس آزمون وسواس فکری – عملی ییل براون3 (Y-Bocs) و آزمون عقاید غیر منطقی4 جونز (8691) بود. پژوهش با استفاده از طرح آزمایشی پیش آزمون– پس آزمون همراه با گروه کنترل از مهر تا دی ماه

2931 به مدت 21 جلسه دوساعتی انجام یافت. نتایج حاصله براساس تحلیل کوواریانس نشان دادند که: آموزش به شیوه گروهی براصلاح باورهای غیر منطقی اثربخش بوده است .

 واژههای کلیدی: آموزش عقلانی-عاطفی، آموزش گروهی، باورهای غیر منطقی، وسواس فکری –عملی

baradarant@yahoo.com آموزش پرورش ناحیه 3 مشهد 1

2هیات علمی دانشگاه آزاد تربت جام Mehdi_nayyeri@yahoo.com

1- مقدمه

2                    1

اختلال وسواس فکری-  عملی بیماری جدی، ناتوان کننده ولی قابل درمان است و این بیماری از دو جزء وسواسی و اجباریتشکیل شده است [فرانکلین و همکاران،0002). بیماری است که معمولا در کودکی و اوایل بزرگسالی آغاز می شود و با سیر مزمن خود تاثیر منفی شدید بر کارکرد روانی، اجتماعی و شغلی بیمار دارد[کلارک .)2009،با توجه به اینکه شیوع اختلال وسواسی در مطالعات همه گیرشناسی اخیر نشان داده است که میزان شیوع این اختلال در گستره زندگی 52 درصد است و در خلال یکسال 5/1 تا 2/1 درصد در نوسان است[DSM IV ،4991]. در وسواس فکری و عملی به نظر میرسد که شخص مجبور است درباره چیزهائی فکر کند که همواره آرزو می کند بتواند راجع به آنها نیندیشد یا ناچار است اعمالی را انجام دهد که دائما به خود می گوید: ای کاش می توانستم آنها را انجام ندهم .بدین ترتیب وسواسهای فکری شامل اندیشه ها، تکانه ها و عقاید ناخواسته و مداومی هستند که شخص قادر به خودداری از آنها نیست. شایعترین ویژگیهای اختلالات وسواسی را افکار و اعمال وسواسی، به گونه ای پایدار، تحمیل شونده، و مصرانه آگاهی فرد مبتلا را فراگرفتهاند، افکار و اعمال وسواسی برای فرد مبتلا رنج آور، نامطلوب، غیرقابل کنترل، و ناپذیرفتنی هستند، شخص مبتلا، افکار و اعمال وسواسی را بیهوده و غیرمنطقی می داند ولی قادر به متوقف ساختن آنها نیست، فرد مبتلا در خود نیازی برای مقابله با افکار و اعمال وسواسی احساس میکند، اما میترسد که در صورت ارتکاب این عمل اضطرابش افزایش یابد[آزاد.]1382 ،

اختلال وسواس جبری(OCD) قبل از دهه1970یک اختلال مقاوم به درمان قلمداد می شد که نیازمند درمان مادام العمر بود ،اما بررسی های تجربی انجام شده در چند ده اخیر منجر به شناسایی و معرفی رو شهایی برای درمان این اختلال از جمله دارو درمانی، روان درمانی، خانواده درمانی، درمان با تشنج برقی و روان جراحی میباشد .در چارچوب درمان های روانشناختی در ابتدا تکنیک های روانکاوی برای درمان این اختلال استفاده می شد، اما امروزه درمان شناختی– رفتاری3 روش های انتخابی در حوزه درمان شناختی این اختلال است که کاربرد وسیعی دارد[پینارد  .]2006،

2- فرضیه تحقیق

آموزش عقلانی-عاطفی به شیوه گروهی براصلاح باورهای غیرمنطقی در افراد دارای وسواس فکری- عملی تاثیرگذار است.

طرح پژوهش 

این پژوهش در گروه تحقیقات نیمه تجربی(طرح پیش آزمون و پس آزمون با گروه کنترل) قرار می گیرد که تاثیر آموزش گروهی عقلانی- عاطفی بر باورهای غیر منطقی در دختران مبتلا به وسواس فکری- عملی را سنجیده است .

1.obsessive

2.compulsive

3– cognitive-behavioral  therapy

جامعه آماری و روش نمونهگیری

جامعه آماری مورد نظر در این پژوهش را کلیه دختران دانشجوی مبتلا به وسواس فکری-  عملی مراجعه کننده به مراکزمشاوره دانشگاههای شهر مشهد که در فاصله زمانی مهر تا دی ماه 2931 به این مراکز مراجعه کردهاند، تشکیل میدهد. نمونه پژوهش شامل02 نفر از دختران مبتلا به وسواس فکری- عملی است، که با توجه به طرح آزمایشی در این پژوهش نمونه مورد نظر به دو دسته گروه آزمایش و گواه تقسیم شدند که حجم نمونه مورد نظر برای هر یک از گروهها 01 نفر و به صورت تصادفی انتخاب شده بودند.  ملاکهای ورودی در این پژوهش عبارت بودند از:

  • دارا بودن ملاک های تشخیصی اختلال وسواس فکری –عملی بر اساس DSM-IV-TR
  • دریافت نکردن درمان های روانشناختی از زمان تشخیص بیماری.
  • توانایی شرکت در جلسات گروه درمانی.

ابزار گردآوری داده ها و ویژگی آنها

الف- مقیاس آزمون وسواس فکری – عملی ییل براون( Y-Bocs)

آزمون وسواس فکری-  عملی ییل براون که توسط گودمن و همکاران ابداع شده است و دارای 01 عبارت است که 5 عبارت برای ارزیابی وسواسی و 5 عبارت برای ارزیابی اعمال اجباری در نظر گرفته شده است. داده های مربوط به اعتبار وپایایی این مقیاس نشان م یدهد که پایایی بین ارزیابان در 04 بیمار 0/98 و ضریب همسانی 98/0 بوده است .اعتبار همگرای این آزمون با آزمون سندرم وسواس بالینی در خط پایه 79/0 به دست آمد .پایایی این مقیاس با روش باز آمایی در فاصله 2 هفته 0/84 و اعتبار افتراقی آن با پرسشنامه افسردگی بک و مقیاس درجه بندی هامیلتون به ترتیب 46/95،0/0 گزارش شده است[مجدیان  .]1388 ،

ب-  آزمون عقاید غیر منطقی

برای اندازه گیری وسنجش عقاید غیر منطقی ساخته شده است. 1IBT در سال 1968 توسط جونز تهیه گردید. اکثر تحقیقاتی که پیرامون رابطه عقاید و باورهای غیر منطقی با کنش های رفتاری و عاطفی در زمینه درمان عقلانی – عاطفی صورت گرفته است، از این آزمون استفاده نمودهاند .IBT از 01 قسمت، شامل 001 عبارت تشکیل شده است و هر زیر مقیاس مربوط به یکی از باورهای غیر منطقی است. در مورد ویژگیهای روانسنجی آزمون باورهای غیرمنطقی میتوان گفت که تحقیقات متعددی، روایی این آزمون را مورد تأیید قرار دادهاند .برای مثال روایی این آزمون در پژوهش که توسط تق یپور)1373( با استفاده از یک نمونه 601 نفری از دانشجویان دانشگاه علامه طباطبایی، با میانگین سن 52/42 صورت گرفت، بدست آمد. نتایج حاصله از پژوهش فوق نشان م یدهد که روایی این آزمون از طریق ضریب آلفای کرونباخ 17% است   .

1.. Irrational Belifs Test

شیوه اجرا

شیوه ی اجرای پژوهش حاضر بدین گونه بود که ابتدا با مراجعه به مراکز خدمات مشاوره دانشگاهها در سطح شهر مشهد، بهدخترانی که دارای وسواس فکری – عملی بودند، پرسشنامه هایی داده شد تا بر اساس ملاکهای ورودی در گروه نمونه قرار گیرند.

سپس با توجه به ملاکهای ورود و اطلاعات حاصل از پرسشنامه های یاد شده، تعداد 02 نفر انتخاب گردیدند و کلیه این افراد به طور همزمان و در یک روز در معرض پیش آزمون قرار گرفته و به پرسشنامه های آزمون وسواس فکری – عملی ییل براون و آزمون عقاید غیر منطقی جونز پاسخ دادند. پس از این مرحله، افراد به طور کاملا تصادفی در دو گروه »الف« و »ب «جای گرفتند سپس یکی از این دو گروه بطور تصادفی به عنوان گروه آزمایش و دیگری به عنوان گروه کنترل انتخاب شدند. سپس کلیه افراد فر مهای مقدماتی از قبیل تعهدات اخلاقی، مشخصات شخصی و مشخصات بیماری خود را تکمیل نمودند. لازم به ذکر است که صرفا به جهت رعایت ملاحظات اخلاقی، به گروه کنترل گفته شد که در فهرست انتظار قرار خواهند گرفت تا هنگام انجام برنامهی آموزشی ایشان فرا برسد .

پس از آن گروه کنترل در معرض مراحل آموزش عقلانی – عاطفی قرار گرفتند، بدین صورت که کلیه مراحل آموزشی، بر اساس پروتکل درمانی مورد استفاده درجلسات گروهی( باتوجه به اینکه طرح دارای 5 مقیاس باورهای غیرمنطقی و غیر عقلانی بوده و نیاز به پیشآزمون و پسآزمون میباشد لذا 12جلسه به این منظور اختصاص داده شده است)، در روزها و ساعتهای معینی در نوبت صبح در مکان ثابتی به صورت هفتگی برگزار گردید و مدت زمان هر جلسه حدود 2 ساعت بود .

پس از انجام کلیهی مراحل آموزشی، یک بار دیگر پرسشنامه های آزمون وسواس فکری – عملی ییل براون و آزمون عقاید غیر منطقی جونز به عنوان پسآزمون به کلیه افراد در گروههای کنترل و آزمایش داده شده تا در یک روز به آنها پاسخ دهند. در خاتمه نتایج حاصله از پرسشنامه ها و نهایتاً نتایج حاصل از پیش آزمون ها و پس آزمو نها در مورد 20 نفر در هر دو گروه مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفت.

یافتههای پژوهشی 

یافتههای پژوهشی در دو قسمت، شامل یافتههای توصیفی و یافتههای مربوط به فرضیه تنظیم شده است .همانطور که در جدول1 مشهود است، میانگین سنی گروه آزمایش و گواه تفاوت چندانی با یکدیگر ندارد .

جدول 1 -شاخص های توصیفی مربوط به سن نمونه مورد مطالعه.

                   انحراف استاندارد                      میانگین تعداد             گروه متغیر
  3/59

3/84

  21/70

22/50

  10

10

آزمایش

گواه

سن

جدول 2. شاخص های توصیفی باورهای غیر منطقی و زیر مقیاس ها در گروه آزمایش و گواه در پیش و پس آزمون

پس آزمون پس از حذف اثر پیش آزمون پس آزمون پیش آزمون گرو هها مقیاس ها
انحراف

استاندارد

میانگین انحراف

استاندارد

میانگین انحراف

استاندارد

میانگین  
3/18  25/10   1/66   18/10   3/16   43/20 آزمایش ضرورت تایید و حمایت دیگران
2/23  1/10   3/50   43   3/35   44/10 گواه
2/91  25/40   0/95   16/30   3/06   41/70 آزمایش انتظار بالا از خود
1/17  0/60   3/24   39/60   4/13   40/20 گواه
2/12  20/60   0/95   18/70   2/54   39/30 آزمایش تمایل به سرزنش خود
2/85  2/10   3/16   34/80   2/33   36/90 گواه
4/27  18/30   1/78   18/40   3/80   36/70 آزمایش واکنش به ناکامی
1/60  1/10   2/38   38/90   2/75   40/00 گواه
2/51  22/90   1/29   19/10   2/36   42 آزمایش بی مسئولیتی عاطفی
1/84  1/50   2/79   39/70   1/55   41/20 گواه
14/99  112/3   6/63   90/60   آزمایش کل
 9/69  6/4   15/07   196   گواه

در پیش آزمون نمرات باورهای غیر منطقی و مولفه های آن، میانگین دو گروه تقریبا یکسان است و تفاوت قابل ملاحظه ای با یکدیگر ندارد .اما پس از حذف اثر پیشآزمون، میانگین گروه آزمایش در مقیاسهای باورهای غیر منطقی و مولفه های آن، در پس آزمون بهبود مشاهده می گردد.

در نمودار 1، وضعیت گروه های آزمایش و گواه در پیش آزمون را نشان می دهد  .

دانمو ر1. پروفایل مقایسه ای میانگین مقیاس های باورهای غیر منطقی گروه آزمایش و گواه در پیش آزمون

در نمودار 1 نشان می دهد، میانگین دو گروه تفاوت مشهودی با یکدیگر ندارد. پایین ترین میانگین مربوط به مقیاس تمایل به سرزنش خود در گروه گواه می باشد و بالاترین میانگین نیز مربوط به کمال گرایی گروه آزمایش می گردد.

در نمودار 2، وضعیت گروه های آزمایش و گواه در پس آزمون را نشان می دهد.

نمودار 2.پروفایل مقایسه ای میانگین مقیاس های باورهای غیر منطقی گروه آزمایش و گواه در پس آزمون

در نمودار 2 نشان می دهد عملکرد گروه آزمایش در تمامی مقیاس ها از گروه گواه بالاتر است. زیرا هرچه نمرات مقیاس باورهای غیر منطقی کمتر باشد فرد از باورهای منطقی بالاتری برخوردار است در نتیجه در نمودار2 مشاهده می گردد که عملکرد گروه آزمایش بالاتر شده است .

جدول3. شاخص های توصیفی وسواس فکری – عملی در گروه آزمایش و گواه در پیش و پس آزمون.

پس آزمون پس از حذف اثر پیش آزمون پس آزمون پیش آزمون گرو هها مقیاس ها
انحراف

استاندارد

میانگین انحراف استاندارد میانگین انحراف

استاندارد

میانگین  
1/59  9/1   0/85   8/50   1/35   17/60 آزمایش وسواس فکری
0/84  0/6   0/99   16/90   1/08   17/50 گواه
1/47  9/2   1/35   6/60   2/53   15/80 آزمایش وسواس عملی
1/06  0/7   1/50   15/40   1/52   16/10 گواه

در پیش آزمون وسواس فکری، میانگین دو گروه اختلاف ناچیز وجود دارد. پس از حذف اثر پیش آزمون، میانگین گروه آزمایش در پس آزمون 1/9نمره کاهش دارد که این مقدار برای گروه گواه 6/0می باشد .هرچه نمره آزمودنی کمتر باشد وسواس کمتر وجود دارد .در پیش آزمون وسواس عملی، میانگین دو گروه یک نمره اختلاف دارد. پس از حذف اثر پیش آزمون، میانگین گروه آزمایش در پس آزمون 2/9نمره کاهش دارد که این مقدار برای گروه گواه 7/0می باشد .هرچه نمره آزمودنی کمتر باشد وسواس عملی کمتر خواهد بود .

تحلیل دادهها وآزمون فرضیه آزمون

در طرح های با اندازه گیری مکرر، از آزمودنی به عنوان عاملی برای کنترل خود استفاده می شود .هدف اساسی اندازه گیری های

مکرر ،اعمال کنترل برای به حداقل رساندن تفاوتهای فردی است. زیرا در بسیاری از پژوهشهای آزمایشی تفاوت بین آزمودنی ها، در

مقایسه با تفاوتهای ایجاد شده در اثر اجرای متغیر مستقل، بزرگتر است. در نهایت بر اثر این عمل، خطا کاهش می یابد و احتمال یافتن اختلافی معنی دار بین متغیرهای آزمایشی افزایش خواهد یافت. در این نوع پژوهش ها محقق در پی یافتن اثر آموزش (متغیر مستقل) بر متغیر وابسته است و برای یافتن تأثیر دقیق مداخله محقق باید فقط به تغییرات ناشی از اثر متغیر مستقل توجه کرد نه تفاوت های فردی یا سایر متغیرهای مزاحم. برای این منظور دو راه تحلیل آماری وجود دارد: 1-  تحلیل کورایانس 2-  استفاده ازآزمون t که در این روش تغییرات ناشی از تأثیر متغیر مستقل را با تفریق نمرات پس آزمون از نمرات پیش آزمون به دست م یآوریم و با استفاده از آزمون t مستقل معنا داری تفاوت دو گروه را مقایسه می کنیم.

مقایسه نمرات دو گروه در خط پایه(پیش آزمون:) 

برای بررسی فرض همگنی واریانس ها از آزمون F لوین استفاده شده است  .

جدول4 .مقایسه گروه آزمایش و گواه در خط پایه

سطح معناداری  f انحراف

استاندارد

میانگین گروه ها م قیاسها
 0/85   0/ 43   3/16   43/20 آزمایش ضرورت تایید و حمایت دیگران
  3/35   44/10 گواه
 0/58   0/ 23   3/06   41/70 آزمایش انتظار بالا از خود
 4/13   40/20 گواه
 0/72   0/ 11   2/54   39/30 آزمایش تمایل به سرزنش خود
 2/33   36/90 گواه
 0/31   1/ 90  3/80   36/70 آزمایش واکنش به ناکامی
 2/75   40/00 گواه
 0/09   3/ 02   2/36   42 آزمایش بی مسئولیتی عاطفی
 1/55   41/20 گواه
 0/46   0/ 75   14/92   202/9 آزمایش کل
 14/11   202/4 گواه

با توجه به نتایج حاصله از جدول 4 مشاهده می گردد که F لوین برای هیچیک از متغیرها معنادار نمی باشد. در نتیجه فرض همگنی واریانس های دو گروه آزمایش و گواه نیز رعایت شده است.

در نتیجه تجزیه و تحلیل کوواریانس انجام شده پس از حذف اثر پیش آزمون 50/0 <P معنادار گردیده است پس با احتمال 59 درصد اثر آموزش عقلانی-  عاطفی به شیوه گروهی بر اصلاح باورهای غیر منطقی در افراد دارای وسواس فکری-عملی تاثیر گذار بوده است.

3– بحث و نتیجه گیری:

فرضیه ی تحقیق حاضر این بود که آموزش عقلانی-  عاطفی به شیوه گروهی براصلاح باورهای غیر منطقی در افراد دارای وسواس فکری-  عملی تاثیر گذار است.

پس از آزمون فرضیه تحقیق با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس نتایج نشان داد آموزش عقلانی-عاطفی به شیوه گروهی بر اصلاح باورهای غیر منطقی در افراد دارای وسواس فکری- عملی تاثیر گذار بوده است  .

همانگونه که از جدول 5مشاهده شد ارزش F حاصل شده پس از حذف اثر پیش آزمون در سطح کمتر از 50/0 معنادار گردیده است پس بنابراین فرضیه تحقیق تایید می شود و نیز اثر اندازه اثر داده شده معرف اثربخشی زیاد آموزش عقلانی- عاطفی به شیوه گروهی بر اصلاح باورهای غیر منطقی در افراد دارای وسواس فکری- عملی می باشد .

این یافته پژوهش با نتایج پژوهشهای زارعان، هونجانی (1931)؛ اشکانی (8831)، عبدالحسینی (8831)، عابدی ،)2010( شهرستانی و همکاران (1931)، شیرافکن (1931)، جعفرزاده (1931)، فانی(1931)، تریپ و همکاران)2002( ؛ استادیانو همکاران

(9002)،استندیچ و گیلیسون (7002)همسویی دارد .

زارعان، هونجانی ،)1391( در نتیجه تحقیقات خود نشان دادند روش های مشاوره فردی و گروهی (با تاکید بر روش عقلانی –  عاطفی) در کاهش باورهای غیر منطقی دانش آموزان موثر بوده است.

اشکانی)1388( ،در نتایج تحقیق خود عنوان نمود برنامه درمان عقلانی هیجانی رفتاری بر افزایش رضایتمندی همسران جانباز موثر بوده است و توانسته است 9 مورد از باورهای غیر منطقی را کاهش دهد  .

همچنین عبدالحسینی (8831)، نیز این روش را بر کاهش باورهای غیر منطقی بر افراد معتاد و اثرات مثبت و موثر بر بهبود شاخصهای درمان اعتیاد در زنان معتاد دانست. عابدی ،)2010( در نتیجه تحقیقات خود نشان داد در آموزش عقلانی-  عاطفی به شیوه گروهی بر اصلاح باورهای غیر منطقی در کودکان مبتلا به اختلال وسواس فکری – عملی و مادران آنها نشان داد که این درمان باعث افزایش ضایت از زندگی و کیفیت زندگی کودکان و مادران آنان و همچنین کاهش نشانه های اضطراب این بیماران شده است. شیرافکن ،)1391( روش آموزش گروهی عقلانی عاطفی باعث کاهش باورهای غیر منطقی در دانش آموزان پسر دوره متوسطه، تاثیر مثبت داشته است. جعفر زاده ،)1391( به بررسی اثر بخشی گروه درمانی عقلانی-  هیجانی الیس بر کاهش باورهای غیر منطقی و بهبود خودپنداره بدنی زنان مبتلا به پراشتهایی عصبی پرداخت که نتایج آماری آن معنادار بود. تریپ و همکاران (2002)، در پژوهش خود نشان دادند که آموزش گروهی با تاکید بر درمان عقلانی – عاطفی – رفتاری بر کاهش باورهای غیر منطقی در افراد مضطرب، افسرده تاثیر مثبت دارد .استادیان و همکاران (9002)؛ استندیچ و گیلیسون (7002) درپژوهش خود به این نتیجه دست یافتند که آموزش عقلانی عاطفی الیس بر اضطراب و عزت نفس دانش آموزان تاثیر مثبت دارد. این آموزشها به دانش آموزان کمک می کند تا افکار خود را تصحیح نموده، باعث خوشبینی و مثبت اندیشی آنان م یشود. این مثبت اندیشی می تواند باعث تغییر دیدگاه فرد نسبت به خود و دیگران شده، اعتماد به نفس ایشان را افزایش م یدهد. این یافته تحقیق را می توان این گونه تبیین نمود جامع ترین تحلیل شناختی برای اختلال وسواس جبری این است که افکار وسواسی مزاحم، محرک راه اندازی انواع مشخصی از افکار اتوماتیک هستند. بر پایه این نظریه، فکر مداخله گر در افراد وسواسی منجر به آشفتگی خلقی آنان خواهد شد که سیستم باورهای شخصی، فکر مزاحم را غیر قابل قبول ارزیابی کرده و در نتیجه افکار اتوماتیک منفی را به راه اندازد .احساس مسئولیت بالا و خود شرمنده سازی، موضو عهای اصلی سیستم فکری افراد وسواسی است. خنثی سازی به شکل تشریفات شناختی یا رفتاری، تلاشی جهت کاهش این احساس مسئولیت و جلوگیری از احساس شرمندگی است. بر این اساس، این نوع درمان بر شناسایی و اصلاح ارزیابی منفی افکار مزاحم، اصلاح نگرش های مربوط به احساس مسئولیت افراطی و جلوگیری از خنثی سازی ناشی از این احساس، افزایش مواجهه و کاهش رفتارهای اجتنابی متمرکز بوده و توانسته است بر باورها و افکار افراد وسواس فکری – عملی تاثیر گذارد. به عبارت دیگر، باورهای فرد تعیین کننده رفتارهای اوست و باورهای غیرمنطقی منجر به پیامدهای عاطفی و رفتار منطقی در فرد شده و به حفظ سلامت روان فرد کمک میکند[ گوردون و همکاران ،8002]. درمان عقلانی عاطفی هیجانی یک رویکرد جامع درمانی و نیز یک رویکرد اصلاح رفتاری به حساب می آید که در آن رویکرد شناختی، انگیزشی و رفتاری بکار گرفته می شود. هیجان های آدمی از اعتقادات، ارزیابی ها، تعبیر و تغییرها و فلسفه وی در باره آنچه برایش اتفاق افتاده است سرچشمه می گیرد و نه از خود رویدادها یا حوادث که پیش آمده است .پس از آموزش و درمان با این رویکرد، افراد وسواسی عقاید غیر منطقی و غیر عقلانی خود را رها کرده و به سوی تفکر منطقی و عقلانی روی آورده اند. همچنین با توجه به این رویکرد که بر روند اندیشه و رفتار و انتظار از خود و دیگران بر اساس اجبار، الزام و وظیفه توجیه می کند، آنان را رها کرده و نسبت به امور، نگرش طبیعی کسب نموده است.  تحلیل نتایج این پژوهش نشان داد که با اجرای پروتکل آموزشی درمانی از باورهای غیر منطقی و باورهای جایگزین و طرح آسیب های احتمالی روحی – روانی با علت باورهای غیرمنطقی توانسته است تاثیر زیادی در کاهش
  دانلود مجموعه مقالات رایگان روانشناسی در یک فایل zip حجم 23 مگابایت
باورهای غیر منطقی آنان موثر واقع شود. با آموزش عقلانی-  عاطفی به شیوه گروهی این توجه و تاکید بر نحوه نگرش، شناسایی و بازسازی تحریفهای شناختی و باورهای غیرمنطقی، بررسی قضاوتها و تکالیف شناسایی افکار منفی توانسته سطح اضطراب افراد

وسواس فکری – عملی را پایین آورده، باورهای غیرمنطقی و مشکلات روان شناختی آنان را بطور قابل ملاحظه ای کاهش داده و در ارتقا کنترل هیجانات و یا نگرشها، اثر بخشی بسزایی داشته باشد. که با نتایج تحقیقات الیس (6991) همخوانی و همسویی دارد.

افراد بیمار با شرکت در این جلسات به شناخت احساسات و هیجان ها و افکار خود پرداخته و آزمون گر با تغییر افکار آنها را به شناخت رسانده است و نیز آنها را به سمت شیوه های مقابله منطقی و عاقلانه با هیجان در جهت کنترل استرس و اضطراب رهنمون نموده در واقع آنها را به این باور رسانده که می توان در مواجهه با مسایل و رویدادهایی که باعث ناراحتی ما می شوند با به چالش کشیدن فکر خود، خطاهای فکری، باورها و افکار غیرمنطقی و نامعقول خود را شناسایی و از بروز مسایل و مشکلات استرس و اضطراب و وسواس جلوگیری کنیم همان گونه که نتایج این پژوهش با تحقیقات فریستون، لاداکرور، گاگنونو باجولد(7991)، ون بلکوم و همکاران (8991)، کانور و همکاران (9991) فرانکلین، آبرامووتیز، باکس، زوالتروفین ،)2002( همخوانی دارد و آنان تأثیر این نوع درمان اختلال وسواس جبری مورد توجه قرارداد .هدف درمانی آموزشی گروهی و رواندرمانی در نظریه عقلانی عاطفی و نهایتاً در پژوهش حاضر آنست که درمانگر شیوه صحیح زندگی سالم و رویکرد عقلانی آن را به افراد وسواس فکری عملی آموخته ،افکار ناکارآمد و غیر عقلانی او را دستخوش تغییر نموده تا اینکه این افراد،از نظر عقلانی، منطقی، با اعتماد به نفس، منظم و حاکم بر سرنوشت خویش و کل زندگی بدست آوردند و در نتیجه، رفتار و عواطف مناسبی داشته و روابط اجتماعی و زندگی شخصی خود را با تکیه بر افکار سازنده و مثبت مدیریت نمودند در این روش درمانی درمانگر از فنون و منابع آموزشی بسیار در جهت کاهش یا رفع باورهای غیر منطقی افراد وسواس فکری عملی استفاده نموده و موفق گردیده است و با کاهش باورهای غیرمنطقی را میتوان ناشی از آگاه سازی این افراد بیمار نسبت به مفاهیم و مسائلی دانست که همواره عدم آگاهی نسبت به این مسائل، باعث باورهای مختل کننده زندگی در آنها میشده است .حال با افزایش سطح معلومات و دانش، تنش و نگرانی آنها در این خصوص کاهش یافته و از طرفی در صورت مواجه شدن با چنین افکاری، با آن مقابله نمایند و آن را کاهش دهند. نکته مهم دیگری که در توصیه اثر بخشی مداخله مذکور میتوان به آن اشاره کرد اثر حمایت روانی “گروه” است که طبیعی است که با توجه به اینکه این افراد احساس تنهایی کرده و مشکلشان را منحصر به فرد میدانند و از طرفی نمیتوانند احساسات و مشکلات خود را در هر جایی مطرح نمایند، لذا گروه امنترین مکان را جهت تخلیه روانی و بحث در مورد ناگفتهها فراهم میآورد و میتواند تنش از عدم حمایت اجتماعی را در آنها کاهش داده و باعث نوعی آرامش روانی در آنها گردد  .

تقدیر و تشکر: 

سپاس بی کران پروردگار یکتا را که هستی مان بخشید و به طریق علم و دانش رهنمونمان شد و به همنشینی رهروان علم و دانش مفتخرمان نمود و خوشه چینی از علم و معرفت را روزیمان ساخت. اکنون که به یاری خداوند متعال این مجموعه به پایان رسیده است، لازم می دانم قدردانی خود را محضر عزیزانی که در به ثمر رسیدن آن سهیم بودند، ابراز دارم.

از استاد ارجمند جناب آقای دکتر  مهدی نیری  که با قبول راهنمایی این  پایان نامه در تمام مراحل مشوق من بودند تشکر و قدردانی خود را ابراز  می دارم .

 فهرست منابع

  1. تقی پور، منوچهر.(4831). بررسی و مقایسه باورهای غیر منطقی در بیماران روان تنی و افراد بهنجار 05 – 02 ساله شهر تهران.پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبایی.
  2. آزاد، حسین.)1382(.آسیب شناسی روانی.(چاپ هفتم).تهران: بعثت .
  3. استکی گ .)1376( . ،درمان رفتاری وسواس.ترجمه: ع،بخشی پور؛ م، علیپور. تبریز: روان پویا(..تاریخ انتشار اثر به زبان اصلی 3991).
  4. اسدی، مسعود؛ شیر علی پور، اصغر؛ شکوری، زینب؛ محمد خانی، شهرام.(1931). فراتحلیل اثر بخشی درمان شناختی – رفتاری در درمان بیماران مبتلا به اختلال وسواس. مجله علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد. دوره 02. شماره-396 .3

.605

  1. اشکانی، نجمه )1388( .اثر بخشی درمان عقلانی هیجانی رفتاری بر رضایتمندی زناشویی همسران جانباز .پایان نامه کارشناسی ارشد،دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، مشهد.
  2. توکلی،س.،وقاسم زاده،ح.ا. (5831). نظریه هاودرمان های شناختی -رفتاریوسواس.تاز ههای علوم شناختی،سال8،شماره .1
  3. جعفر زاده،تکتم (2931).بررسی اثر بخشی گروه درمانی عقلانی- هیجانی الیس بر کاهش باورهای غیر منطقی و بهبود خودپنداره بدنی زنان مبتلا به پراشتهایی عصبی. پایان نامه کارشناسی ارشد ناپیوسته رشته روانشناسی عمومی،دانشگاه آزاد اسلامی تربت جام.
  4. خدایاری فرد، محمد؛عابدینی، یاسمین.(0831). مقایسه کارایی روش های شناخت – رفتار درمانگری و شناخت- رفتار درمانگری توام با دارو درمانی، در مبتلایان به اختلال وسواس فکری – عملی .مجله روان شناسی و علوم تربیتی، دوره جدید. سال ششم. شماره

.145-179 .1

  1. دادستان،پریرخ. (0831). روانشناسی مرضی تحولی (از کودکی تا بزرگسالی). تهران: سمت .
  2. 01. دادفر،محبوبه؛ملکوتی،سیدکاظم؛بوالهری،جعفر؛مهرابی، فریدون.(1831). بررسی تأثیردرمان دارویی برتغییرتشخیص اختلال شخصیت دربیماران وسواسی – جبری. مجله روانپزشکی و روانشناسی بالینی ایران (اندیشه و رفتار) .
  3. 11. زارعان، قدرت اﷲ. هونجانی،اسماعیل.(1931). اثربخشی روش های مشاوره فردی و گروهی (با تاکید بر روش عقلانی – عاطفی) در کاهش باورهای غیر منطقی دانش آموزان.سومین همایش ملی مشاوره.
  4. 21. سادوک بنجامین، سادوک ویرجینیا. (2831). خلاصه روانپزشکی کاپلان. ویرایش نهم. ترجمه: رفیعی و همکاران. تهران: نشر ارجمند.
  5. 31. ساعتچی،محمود(9731).نظریه های مشاوره ورواندرمانی. موسسه نشرویرایش،چاپ اول.
  6. 41. شفیعآبادی، عبداله و ناصری ،غلامرضا.(9831). نظریههای مشاوره و رواندرمانی. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
  7. 51. شیرافکن،علیرضا(1931) بررسی تاثیر روش آموزش واصلاح باورهای غیر منطقی بر افسردگی نوجوانان. پایان نامه کارشناسی ارشد ،دانشگاه آزاد اسلامی قوچان .
  8. 61. صالحی، منصور؛ سالاری فر، حسین؛ هادیان، مینا .)1383( .بررسی فراوانی الگوی علائم اختلال وسواس، جبری.مجله تازه های علوم شناختی، سال ششم.شماره 1و2 .94-87 .
  9. 71. صولتی، کمال)1373(. .بررسی و مقایسه میزان باورهای غیر منطقی در اقدام کنندگان به خود کشی (به روش خود سوزی) با افراد بهنجار .پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبایی
  10. 81. عبدالحسینی، فاطمه (8831) بررسی اثربخشی رفتار درمانی عقلانی هیجانی بر شاخصهای درمان اعتیاد زنان سوء مصرف مواد مخدر.

دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی،دانشگاه فردوسی مشهد.

  1. 91. فانی،مریم .)1391( .بررسی اثربخشی آموزش مدیریت استرس به شیوه شناختی- رفتاری بر افکار غیر منطقی واضطراب زوجهای متقاضی فرزندخواندگی. پایان نامه کارشناسی ارشد روانشناسی عمومی تربت جام.
  2. 02. فیروزبخت، مهرداد(5831). الیس( پنجاه سال رفتار درمانی عقلانی- هیجانی). تهران: صفحه.46-53
  3. 12. قدیری، فاطمه؛جزایری، علیرضا؛ عشایری، حسن،قاضی؛ طباطبایی، سیدمحمود. (5831). نقش توانبخشی درکاهش نقایص کارکردهای اجرایی ونشانه های اختلال وسواس دربیماران اسکیزو -وسواسی. توانبخشی .
  4. 22. کاپلان،هارولد؛ سادوک، و.)1387(.خلاصه روان پزشکی علوم رفتاری / روانپزشکی بالینی. ترجمه: فرزین رضاعی. تهران:انتشارات ارجمند(.تاریخ انتشار به زبان اصلی،7002).
  5. 32. نریمانی، محمد. دستغیب، زهرا.)1388(.مقایسه باورهای غیر منطقی و شادکامی در دانش آموزان تیز هوش و عادی دوره متوسطه شهر اردبیل.دانشگاه آزاد اسلامی واحد اردبیل.
  6. 42. الیس، آلبرت و مک لارن، کاترین. (5831).رفتار درمانی عقلانی- هیجانی. مترجم: مهرداد فیروز بخت، تهران: رسا .
  7. 52. الیس، آلبرت. (3831).زندگی شادمانه. مترجم: مهرداد فیروز بخت و وحیده عرفانی، تهران: رسا .
  8. 62. الیس، آلبرت .رفتار درمانی عقلانی- هیجانی)1385(. .راهنمای درمانگران. مترجم: مهرداد فیروز بخت، تهران: رسا، 22-02 و صفحه

.74 -135

  1. Abedi MR, Votaries PE.(2010). Valuation quality of life therapy The impact of mass teaching on improving irrational beliefs for parents of children with obsessive compulsive disorder in Iran. Euro Chi Adolpsychiatry; (19): 605-613.
  2. Abramowitz JS, Deacon BJ, Woods CM, Tolin DF. (2005). Association between protestant religiosity and obsessivecompulsive symptoms and cognitions. Depression and Anxiety. 2004; 20: 70-76.
  3. Abramowitz, J. S. (1997). Effectiveness of psychological and pharmacological treatments for obsessive–compulsivedisorder: A quantitative review. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 65, 44−52.
  4. Abramowitz, J. S., Franklin, M. E., & Foa, E. B. (2002). Empirical status of cognitive behavioral therapy for obsessive–compulsive disorder: A meta-analytic review. Romanian Journal of Cognitive and Behavioral Psychotherapies, 2, 89−104.
  5. American Psychiatric Association. (2005). Diagnostic and statistical manual of mental disorders DSM-IV-TR (TextRevision). Washington DC: APA Press; 2005.p. 220-31.
  6. American Psychiatric Association (APA). (2000). Diagnostic & Statistical, Manual of Mental Disorders. (4ed, TR.). Washington, DC: APA.
  7. Asbahr FR, Castillo AR, Ito LM, Latorre MR, Moreira MN, Lotufo-Neto F. (2005).Group cognitive behavioral therapy versus sertraline for the treatment of children obsessive-compulsive disorder: one year follow up. J Am Acad child Adolesc Psychiatry 2005; 44(1): 1128-36.
  8. Beck, AT. (1976). Cognitive therapy of depression .Guilford, New York .
  9. Clark DA, Purdon C. (2004).Cognitive theory and therapy of obsessions and compulsions. Cambridge: CambridgeUniversity Press; 2004.p. 90-116.
برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید
این مطلب مشابه را هم بخوانید :   خون آلوده