اگر چه شرکت­ها استراتژی­های گوناگونی را دنبال می­کنند اما هدف مشترک آنها ، سودآوری و تداوم حیات است . گاهی هم انگیزه­های شخصی مدیران برای ایجاد امپراطوری ، افزایش پاداش و ارتقای موقعیت حرفه­ای و اجتماعی ، محرک گسترش دامنه­ی فعالیت­هاست

افزایش فروش محصولات موجود و یا توسعه بازارهای کنونی یکی از راه­های رشد است اما بسیاری از شرکت­ها تلاش می­کنند محصولات جدید عرضه کنند و یا وارد بازارهای جدید شوند . سوداوری بیشتر محصولات و بازارهای جدید نسبت به بازارهای موجود ، ارائه خدمات بیشتر به مشتریان و سرمایه­گذاری منابع اضافی از جمله دلایلی است که شرکت­ها را ترغیب می­کند به دنبال موقعیت­های جدید باشند . مسیر رشد ممکن است به صورت عمودی ، افقی و یا متنوع سازی غیرمرتبط باشد ( بزرگ اصل ، رحمانی و ناظمی ، 1392 ) .

 

رشد عمودی

رشد عمودی در شرایطی رخ می­دهد که برای نمونه یک شرکت از طریق ترکیب تجاری ، مواد اولیه موردنیاز خود را تأمین کند یا اینکه محصولات خود را توزیع کند . چنین کاری ممکن است از طریق ایجاد شرکت جدید یا تحصیل شرکت­های موجود انجام شود . تحصیل گاوداری شیری توسط یک شرکت تولید کننده مواد لبنی ، نمونه رشد عمودی برای تأمین مواد اولیه است . اما رشد عمودی باعث می­شود که یک شرکت در یک حوزه خاص متمرکز شود و به یک بازار خاص بیش از حد وابسته شود . در صورت کاهش تقاضای بازار ، چنین شرکتی آسیب شدیدی خواهد دید .

رشد افقی

رشد افقی در شرایطی رخ می­دهد که یک شرکت از طریق ترکیب تجاری ، محصول جدیدی را به بازار فعلی خود عرضه می­کند یا اینکه بازار جدیدی برای محصولات فعلی خود می­یابد . در رشد افقی شرکت­ها با استفاده از توانمندی­های کنونی خود وارد فعالیت­هایی می­شوند که رقیب و یا مکمل محصولات فعلی آنها است.

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   تعریف رهبری و ویژگی های اون؛ معرفی دیدگاه های صاحب نظران بزرگ 

رشد افقی و عمودی را می­توان متنوع سازی مرتبط نیز تفسیر کرد به این معنی که در متنوع سازی مرتبط شرکت­ها از محصولات و بازارهای فعلی خود فراتر می­روند ، اما از حوزه توانمندی­ها و زنجیره ارزش خود خارج نمی­شوند . برای مثال ، تأمین کننده مواد یا توزیع کننده محصول در حوزه زنجیره ارزش یک شرکت قرار دارد .

متنوع سازی غیر مرتبط

منظور از متنوع سازی غیر مرتبط ، تولید محصولات کاملاٌ جدید برای مشتریان جدید است . این محصولات جدید هیچ ارتباطی با فناوری ، محصولات و یا بازارهای کنونی شرکت ندارد . به عبارت دیگر شرکت از حوزه توانمندی­ها و زنجیره ارزش فعلی خود خارج می­شود . ورود یک تولید کننده خودرو به بازار محصولات خانگی نمونه­ای از متنوع سازی غیرمرتبط است .

از جمله مزیت­های متنوع سازی غیر مرتبط می­توان به توزیع ریسک ، خروج از فعالیت­های قبلی و ورود به عرصه جدید فعالیت ، استفاده از ظرفیت­های خالی و دستیابی به فرصت­های جدید کسب سود اشاره کرد0

از طرف دیگر متنوع سازی غیرمرتبط ممکن است دارای معایب مهمی باشد که از جمله می­توان به کاهش سود از طریق وقوع زیان­های احتمالی ناشی از کسب و کار جدید ، کاهش سود سهامداران ، رقابت ناسالم بخش­های مختلف و ناکافی بودن تجربه مدیریت اشاره کرد . اغلب تجارب ورود به حوزه­های نا­آشنا موفقیت آمیز نبوده است . برای مثال ، ورود شرکت­های فولاد سازی ژاپن به حوزه رایانه­های شخصی با موفقیت همراه نبوده است.