دانلود پایان نامه

مسلط در سرگرمی و اطلاع رسانی ادامه می دهند ، پیامهای تکراری بوده و ارزشها و دیدگاههای خاصی را پرورش می دهد . (مهدیزاده ،۱۳۸۱ :۴۲ )
۲-۱۰ رویکرد استفاده و رضامندی
شروع تحقیقات در زمینه استفاده و رضامندی از رسانه ها را می توان اوایل دهه ۱۹۴۰ دانست . هرزوک (۱۹۴۴ ) به عنوان بخشی از طرح تحقیقی در زمینه وسایل ارتباط جمعی ، که توسط لازارسفلد طراحی شده بود ، دست به کار یافتن رضامندی شنودگان رادیو از برنامه هایی نظیر سریال ها ، مسابقات و .. شد . همزمان و پس از آن ، تحقیقات دیگری دراین زمینه انجام شد که از بین آنها می توان به تحقیق ساچمن در مورد انگیزه های مخاطبان برای توجه عمیق به موسیقی رادیو ، بررسی ولف و فیسک در زمینه شکل گیری توجه کودکان و نوجوانان به مجلات مصور و برلسون در زمینه روزنامه خوانی اشاره کرد. برای اولین بار لاسول چهار کارکرد را در سطح کلان جامعه شناختی برای رسانه ها برشمرد که از آن به عنوان تعبیر چهار کارکردی رسانه ای نام برده می شود و پس از آن رایت نظرهای لاسول را تکامل بخشید و آن را به سطوح خرد و کلان جامعه شناختی تسری داد .
این نظرها موجب تحولاتی در رویکرد تحقیقاتی ” استفاده از رسانه ها و رضامندی ” شد . این تفسیر چنین می گوید که رسانه ها بطور کلی برای جامعه و همچنین برای افراد و گروههای فرعی داخل جامعه ، چهار کارکرد دارند که عبارتند از : اطلاع رسانی ، ایجاد ارتباط ، سرگرمی و انتقال فرهنگ ( جامعه پذیری ) . از سوی دیگر کاتز ، گارویچ و هاس دیدگاه دیگری ارائه کرده اند که در آن سعی شده است کلیه فعالیت های خاصی که از تنوع زیاد نیز برخوردارند ، در برگرفته شوند .( سازمان جوانان ، ۱۳۸۵ :۶ )
در مرکز این دیدگاه ، این باور نهفته است که افراد از رسانه ها برای برقراری تماس ( یا در پاره ای موارد قطع تماس ) استفاده می کنند و به این وسیله می خواهند چه به صورت هدفمند و چه غیر هدفمند ، ارتباطات وحدت یافته خود را با دیگران ، که می تواند خود فرد، خانواده ، دوستان ، ملت و… باشند ، مرتبط سازند . برمبنای این دیدگاه ، تمامی صور رضامندی فرد از نیاز به ” در ارتباط بودن” ریشه می گیرد . در بررسی اثر رسانه ها از دیدگاه ” استفاده و رضامندی ” فردی که با ارتباط برقرار می کند ،در محور بررسی قرار دارد. طبق این رویکرد و بر خلاف تفسیرهای خواه سنتی و خواه جدید که مستقیم تر به اثر رسانه ها می پردازد ، یک پیام برای آنکه به طور بالقوه اثرگذار باشد ، مخاطب باید برای آن محل استفاده ای پیدا کند . به عبارت دیگر ، حتی پرقدرت ترین رسانه ها نیز نمی توانند برفردی اثر گذارند که بر مبنای ویژگی های اجتماعی و روان شناختی خود برای آن استفاده ای نمی یابد . ارزش ها ، علایق و وابستگی ها و نقش اجتماعی مخاطبان ، در استفاده از رسانه ، عواملی قدرتمند هستند . به سخن دیگر این علایق و ارزشهای خود زمینه ساز چیزهایی هستند که مخاطب برای دیدن و شنیدن انتخاب می کند . در نتیجه ، با درک انگیزه های فردی برای استفاده از رسانه ارتباطی می توان اثرات آن را تفسیر کرد .
واضعان ایده رویکرد استفاده و رضامندی معتقدند که مردم از رسانه ها استفاده می کنندتا به حالتی از خشنودی و رضایت برسند . درجه این خشنودی به نیازها و علایق فرد بستگی دارد . افراد هر اندازه بیشتر احساس کنند که محتوای واقعی نیاز آنها را برآورده می کند ، احتمال اینکه آن محتوا را انتخاب کنند بیشتر است . قبل از اینکه به ابعاد نظریه استفاده و رضامندی بپردازیم کمی از مخاطب رسانه بگوییم که اصلاً مخاطب رسانه کیست ؟

۲-۱۰-۱ مخاطب شناسی
مفهوم مخاطب مفهومی پویا و در عین حال پیچیده است . مخاطب پدیده ای است که ماهیت دوگانه دارد . مخاطبان ، هم محصول زمینه اجتماعی هستند و هم واکنشی نسبت به رسانه ها و در بیشتر مواقع نیز حاصل برآیندی از این دو خاستگاه ( اجتماع و رسانه ) . لذا در بررسی مخاطب دو نگاه عمده وجود دارد : یکی از سوی جامعه و دیگری از دیدگاه رسانه .
مخاطبان را می توان به شیوه های متفاوت تعریف کرد :
– با تکیه بر مکان ، مانند مورد رسانه های محلی؛
– بر اساس مردم ، مانند هنگامی که رسانه ای به واسطه مقبولیتش برای یک گروه سنی یا مقوله جنسیتی یا اعتقاد سیاسی تعریف می شود ؛
– با توجه به نوع خاص رسانه یا کانال ارتباطی مربوطه ( ترکیبی از فن آوری و سازمان ارتباطی )
– با استفاده از نوع محتوا
– یا بر اساس زمان ، مانند زمان استفاده رسانه و..
راستی مخاطب رسانه کیست ؟ به چه کسی یا کسانی مخاطب رسانه می گویند ؟ مخاطب افراد یا گروههایی از افرادند که انفرادی یا دسته جمعی پیامهایی را بویژه از رسانه های جمعی دریافت می دارند . این اصطلاح در ابتدا و در اصل به گروههایی از مردم که برای شنیدن یک گفتار ، سخنرانی یا بحث در یکجا جمع می شدند گفته می شد . پس در معنای ظاهری و ساده مخاطبان رسانه ها عبارتند از : مجموعه افرادی که خوانندگان ، شنودگان یا بینندگان رسانه های گوناگون ، یکی از کانالهای رسانه ای یا قسمت هایی از محتوای آن ها را تشکیل می دهند (عالی زاد ،۱۳۸۷ :۶ ).
رویکرد ” استفاده و رضامندی از رسانه ها ” براین پایه استوار است که مخاطب رسانه فعال است و رسانه و محتوای آن را انتخاب و به طرق مختلف از آن استفاده می کند . به سخن دیگر ، این نظریه بر موارد زیر تأکید دارد :
۱. فعال بودن مخاطب به این معناست که هدف مخاطب ، تعیین کننده بخش قابل ملاحظه ای از الگوی استفاده از رسانه است.
۲. . به عبارت دیگر ، مخاطبان در رفتار ارتباطی خو
د دارای انگیزه و هدف هستند . این امر حتی در مواقعی که پیامگیر اظهار می دارد که از رسانه ها صرفاً برای گذراندن اوقات و یا احساس آرامش و یا رهایی از تنهایی استفاده می کند نیز صادق است .
۳. مخاطب تصمیم می گیرد که رسانه خاصی را انتخاب و از آن استفاده کند تا نیازها و خواسته های ویژه ای را ارضا کند .
۴. مخاطب در انتخاب رسانه خاص ، تحت نفوذ اثرات اجتماعی و زمینه روان شناختی محیط خود است .
۵. رسانه های گروهی برای جلب توجه، انتخاب شدن و مورد استفاده قرار گرفتن با یکدیگر رقابت می کنند.
۶. مخاطبان به خوبی قادرند ، دلایل خود را برای استفاده از یک رسانه ابراز دارند . به عبارت دیگر ، مردم به خوبی نسبت به علایق و انگیزه هایشان آگاهند و یا حداقل در صورتی که این علایق و انگیزه ها را به آنها ارائه کنیم ، میتوانند آن را بازشناسی نمایند . در نتیجه داده های بررسی هایی از این دست ، از خود افراد مخاطب گردآوری می شود.
۲-۱۱ نتیجه گیری
تحقیقات تئوری پرورش بیشتر در حوزه خشونت و تأثیرات آن بر نوجوانان و بزرگسالان است،ولی بر پایه این تئوری ، تأثیر برنامه های مختلف تلویزیون روی نگرشها و جهتگیریهای تماشاگران آزمون شده است . چنانکه یافته های تحقیق رابین ، پرس و تایلور توضیح داد که در مقایسه تماشاگران سریالهای روزانه نسبت به دیگران ، تمایل بیشتری داشتند که به نوعدوستی و صداقت در مردم نمره کمتری بدهند ، تماشاگران درامهای عصر ( که اغلب کنترل دیگران را توسط شخصیتهای قدرتمند نشان می دهد ) تمایل داشتند که دیدگاه منفی تری نسبت به کارایی( سودمندی ) سیاسی داشته باشند و تماشاگران نمایشهای حادثه ای و ماجرایی ، نگرانی بیشتری را از امنیت خودشان نشان می دادند . آنها یافتند که سن ، جنس ، پایگاه اقتصادی – اجتماعی ، قصد تماشا کردن ( برنامه ریزی برای تماشا ) و میزان واقعی بودن محتوای تلویزیون پیش بینی کننده های بهتری هستند تا مواجهه با تلویزیون . در انتها آنها نتیجه گرفتند که مخاطب تلویزیون ، مخاطب فعالی است . (سورین،تانکارد ، ۱۹۹۲ : ۲۵۱ )
بطور کلی دو رویکرد در مورد نظریه پرورش وجود دارد . رویکرد اول بر این باور است که تأثیر پرورش ضعیف اما مداوم و مستمر است نتایج همبستگیها ضعیف می باشد، اما بدلیل فراگیری و ثبات پیامها و حضور همه جایی رسانه ، تأثیر قدرتمند است .
رویکرد دوم معتقد است که تأثیر پرورش قوی است و ضعیف بودن همبستگیها بدلیل ضعف در اندازه گیری ها یا روش است .چنانکه مورگان و شاناهان با فرا تحلیل روی دو دهه تحقیق پرورش نشان دادند که تأثیرات پرورش معنادار است ( میانگین تأثیرات ۰۹% ) نویسندگان تنوع در یافته ها و نتایج پرورش را به خطای نمونه گیری نسبت دادند و عقیده دارند که علیرغم کوچک بودن میانگین ، با نتایج نباید بصورت جزئی و ناچیز برخورد شود. اخیراً در پژوهشهای تحلیل پرورش بر مشخص کردن شرایطی که به احتمال زیاد می توانند اثر پرورشی را تشدید کنند یا مانع ازآن بشوند ، تأکید می شود . ژوزف دومینیک معتقد است که اثر پرورشی ظاهراً برانگیزه تماشا مبتنی است . افرادی که صرفاً برای این تلویزیون تماشا می کنند که وقت بگذرانند یا این کار را از روی عادت انجام می دهند ، بیشتر از کسانیکه با انگیزه و برنامه ریزی به تماشای برنامه های تلویزیون می نشینند ، تحت تأثیر پرورش تلویزیون قرار می گیرند . بعلاوه این اثر وقتی که بیننده تصور کند که محتوای نمایشهای تلویزیونی واقعگرایانه است ، بیشتر است .مخاطبینی که با بدبینی به صحت و دقت برنامه های تلویزیونی می نگرند ، کمتر احتمال دارد که از اثر پرورشی آن تأثیر بردارند (دومینیک ،۱۳۷۸ :۱۱۵ ) بنابراین هدف و انگیزه تماشا و میزان اعتماد به رسانه از عوامل اساسی در تأثیر رسانه هستند . لذا از اینجا است که بحث مخاطب و فعالیت آن مطرح می گردد . فعالیت مخاطب با توجه به انگیزه و هدف از تماشای برنامه و همچنین اعتماد وی به رسانه در میزان تأثیر پیامها در سالهای اخیر مورد مطالعه جدی قرار گرفت . محققین بسیاری نیز در بحث از تأثیرات نقش استفاده کننده از رسانه را در مصرف آن و تولید تأثیرات لحاظ نمودند و لذا با تأکید بر نقش مخاطب ، نظریه استفاده و خشنودی مورد توجه قرار گرفت . این نظریه کوشش کرده است تا الگوهای فردی استفاده از رسانه را بفهمد و معتقد است که سؤال ازاینکه چرا افراد خودشان را در معرض رسانه ویژه ای قرار می دهند به اندازه سؤال درباره تأثیرات مختلف رسانه مهم است .

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   طرز تهیه نوشیدنی کامبوجا در منزل

برپایه تئوری تحقیق ، مدل زیر ارائه می گردد :

مدل تفضیلی
متغیرهای زمینه ای ( کنترل )

سن،جنس،وضعیت تأهل،وضعیت فعالیت،شغل،درآمد،تعدادافرادخانوارو…….

نگرش به حقوق شهروندی
متغیرهای واسط
مواجهه با تلویزیون

فرضیات تحقیق
فرضیه اصلی:
میان استفاده از تلویزیون با نگرش به حقوق شهروندی رابطه معناداری وجود دارد.
فرضیه های فرعی
۱. میان میزان تماشای تلویزیون ( کل ساعات تماشا ) با نگرش به حقوق شهروندی رابطه معناداری وجود دارد.
۲. میان نحوه تماشای تلویزیون با نگرش به حقوق شهروندی رابطه معناداری وجود دارد.
۳. میان میزان تماشا و نحوه تماشای تلویزیون با توجه به متغیرهای زمینه ای استفاده کنندگان ( سن،جنس،شغل و پایگاه اقتصادی- اجتماعی و…..) بانگرش به حقوق شهروندی رابطه معناداری وجود دارد.
۴. میان انتخاب آگاهانه و هدفمند برنامه های تلویزیون با م
یزان نگرش به حقوق شهروندی رابطه معناداری وجود دارد.
۵. میان اعتباررسانه تلویزیون با نگرش به حقوق شهروندی رابطه معناداری وجوددارد.
۶. میان انگیزه تماشای تلویزیون با نگرش به حقوق شهروندی رابطه معناداری وجود دارد.

فصل سوم
روش شناسی
۳-۱ واحد تحلیل۱۱
واحد تحلیل واحدی است که اطلاعات از آن گردآوری می شود ، واحدی که خصوصیات آن را توصیف می کنیم که غالباً در تحقیق پیمایش واحد تحلیل فرد است ( دواس ،۱۳۸۱ : ۴۱ ). واحد تحلیل ما در این تحقیق فرد است . که شامل افراد ۶۴- ۲۰ساله بوده که به شیوه ای تصادفی انتخاب و مصاحبه می شوند .

۳-۲ معرفی جمعیت مورد مطالعه
در پژوهشهای علمی ، هدف اصلی آگاهی از واقعیات یک جامعه آماری ، در راستای اهداف پژوهش است . در تحقیقات اجتماعی به علل گوناگون ،مانند :محدود بودن تعداد واحدهای جامعه ، دشواری اندازه گیری ، از بین رفتن اطلاعات واحدهای جامعه در اثر اندازه گیری ، به دارازا کشیدن زمان مطالعه و رسیدن به نتایج، نیاز به هزینه زیاد و … نمی توان کلیه واحدهای جامعه مورد نظر را مطالعه کرد ، لذا به ناچار از روشهای نمونه گیری استفاده می کنند، به این معنی که تعداد محدودی از واحدهای جامعه را با روشهای علمی ، انتخاب و اندازه گیری را بر روی آنها انجام می دهند .
جمعیت مورد مطالعه این تحقیق ، خانوارهای ساکن در مناطق ۲۲ گانه شهر تهران می باشند. همان طور که گفته شد در مطالعات سنجش نگرش واحد اصلی مطالعه فرد می باشد و شامل افراد ۶۴-۲۰ ساله گشتند که معمولاً در تحقیقات سنجش گرایشات و نگرشها مورد بررسی واقع می شوند( محسنی ، ۱۳۷۹ : ۴۳ ). با توجه به واحد نمونه گیری ، واحدهای مورد بررسی از هر خانوار ، سرپرست یا همسر سرپرست ، که حسب نمونه گیری زن ، یا مرد انتخاب می شود . در هر خانوار فقط با یک نفر به شیوه ای تصادفی مصاحبه می شود . زمان مصاحبه ساعت ۴ بعد از ظهر تعیین گردیده تا تمام افراد در منزل بوده و شانس مساوی در انتخاب شدن داشته باشند .

۳- ۳ ابزار جمع آوری داده ها
روش مطالعه این تحقیق ، روش پیمایش می باشد که روشی خاص در گردآوری و تحلیل داده است . ( دواس ، ۱۳۷۶ : ۱۵ ) . روش پیمایش یا زمینه یابی، جمعیت های کوچک و بزرگ (یا کل) را با انتخاب و مطالعه نمونه های منتخب از آن جامعه برای کشف میزان نسبی شیوع، توزیع و روابط متقابل متغیرهای روان شناختی و جامعه شناختی مورد بررسی قرار می دهد ( دواس ، ۱۳۷۷: ۶۵). به گفته مارش ، پیمایش دقیقاً به معنی تکنیک خاصی در گردآوری اطلاعات نیست . هرچند عمدتاً

برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید