تأثیرپذیری اقتصاد ایران از تغییرات نرخ ارز

بر اساس نظریه‌ی برابری قدرت خرید، نرخ ارز تابعی از نسبت شاخص قیمت داخل به خارج است. بنابراین، تفاضل مثبت نرخ تورم داخل با خارج باعث تقلیل ارزش پول داخلی و افزایش ارزش پول خارجی می‌شود. در نظام نرخ ارز شناور بدون مداخله‌ی دولت، عرضه و تقاضای پول‌ در بازارهای ارز رابطه‌ی بین پول کشورها را مشخص می‌کند.

در نظام نرخ ارز شناور مدیریت شده، دولت به خاطر برخی ملاحظات اقتصادی در بازار ارز مداخله می‌کند. مثلاً ارزش پول داخلی را با وجود ‌این‌که به خاطر بیشتر بودن نرخ تورم داخل از خارج باید کاهش یابد، ثابت نگاه می‌دارد. ارزش بیش از حد پول داخل باعث می‌گردد که واردات ارزان و صادرات گران شود و قدرت رقابت صادرکنندگان کاهش و تقاضا برای واردات افزایش یابد. بدین ترتیب، خالص صادرات که تفاوت بین صادرات و واردات می‌باشد، کاهش یافته و باعث کاهش درآمد ملی می‌شود

در سال‌های اخیر در ایران، مداخله‌ی دولت در بازار ارز باعث ارزش بیش از واقع و مصنوعی ریال در برابر سایر پول‌ها شده که ممکن است واردات رسمی و قاچاق کالاهای رقیب تولیدات داخلی را افزایش داده و باعث ورشکستگی بسیاری از تولیدکنندگان و بسته شدن بسیاری از واحدهای تولیدی شود.

در حال حاضر، بسیاری از تولیدکنندگان به دلیل عدم امکان رقابت با واردات، ممکن است تولید خودشان را رها کرده و خود واردکننده‌ی همان تولیدات شوند و بعضاً با حفظ نام تولیدکننده، کالای خود را به نام مواد اولیه یا کالای واسطه‌ای وارد کرده و فقط آن‌را بسته‌بندی و به بازار روانه کنند؛ که می‌توان گفت این واردکنندگان به ظاهر شکل تولیدکنندگی خود را حفظ کرده‌اند؛ تا از مزایایی مانند وام‌های ارزان و معافیت‌های وارداتی بهره‌مند ‌شوند، ولی در عمل تولید واقعی و اشتغال‌آفرینی ندارند؛ می‌توان مثال‌هایی در ‌این باب بسیاری از ماشین‌سازان و تولیدکنندگان قطعات خودرو و لوازم خانگی اشاره کرد.

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   مفهوم پول و کارکرد های آن در اقتصاد

صادرات سنتی، مانند فرش و خشکبار از بابت سیاست تثبیت نرخ ارز در فاصله‌ی سال‌های 90-1381 لطمات کلی دیده‌ است؛ زیرا ایران طی این دوره با تورم‌های دو رقمی‌ بین ۱۲ تا ۲۵ ‌درصد مواجه بوده و هزینه‌های تولید حدود ۲۰۰‌ درصد افزایش یافته‌ است. در حالی‌که افزایش نرخ دلار (و دیگر ارزهای خارجی) در حدود ۱۵‌درصد بوده‌است. به افزایش هزینه‌های تولید ‌و عدم جبران آن از محل افزایش قیمت ارز، صادرکنندگان توان رقابتی خود را از دست داده‌اند و کاهش شدید صادرات فرش طی یکی دو سال گذشته نمونه‌ی بارز آن است؛ اقلام خشکبار و کالاهای دیگر نیز دچار چنین مشکلی شده‌اند[1](بانک مرکزی ایران).

با نرخ ارز مدیریت شده‌ی فعلی و کاهش مداوم نرخ ارز واقعی، تولید بسیاری از کالاها مقرون به صرفه نبوده و امکان دارد صادرکنندگان و تولیدکنندگان، به واردکننده تبدیل شوند که‌ این خطر بزرگی برای اقتصاد کشور محسوب می‌شود.

[1] برای مثال یکی از دلایل کاهش صادرات فرش و خشکبار در سال ۸۷ نسبت به سال ۸۶ همین روند سیاست تثبیت نرخ ارز بوده ‌است.

برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید