دانلود پایان نامه

تعریف حقوق مالکیت فکری

حقوق مالکیت فکری حقوقی انحصاری است که به پدیدآورندگان آثار فکری در دو حوزهء مالکیت ادبی و هنری و مالکیت صنعتی، تعلق می‌گیرد. در واقع حقوق مالکیت فکری از  ایده‌ها و اطلاعاتی که بیشتر ارزش تجاری دارند، حمایت می‌کند. حمایت از این ایده‌ها رشد چشمگیری را به ویژه در کشورهای صنعتی که از مالکیت فکری به عنوان اعتباری برای بهره‌برداری تجاری از ایده‌هایشان استفاده می کنند، داشته است[8،ص 5].

حقوق مالکیت فکری به دو بخش حقوق مادی و حقوق معنوی تقسیم می‌شود. مهم‌ترین هدف هر نظام مالکیت فکری اطمینان دادن به پدیدآورنده است که به صورت انحصاری حق استفاده از منافع اقتصادی پدیده فکری خود را دارد و حقوق از این امر به نحو شایسته حمایت می‌کند. حقوق اقتصادی مالکیت فکری ناظر به این هدف است و به پدیدآورنده حق انحصاری بهره‌برداری را برای مدت معین اعطا می‌کند. ماده 28 تریپس به مالک اختراع حقوق انحصاری زیر را اعطاء می‌کند:

«الف- در مواردی که موضوع ثبت یک محصول است، چنانچه اشخاص ثالث بدون موافقت مالک اقدام به ساخت، استفاده، عرضه برای فروش، فروش یا واردکردن این محصول برای مقاصد یادشده کرده باشند، مالک می‌تواند از اقدامات آن‌ها جلوگیری به عمل آورد.

ب- در مواردی که موضوع ثبت یک فرآیند است چنان‌چه اشخاص ثالث بدون موافقت مالک اقدام به استفاده از فرآیند کرده باشند، مالک می‌تواند از این اقدام و همین‌طور از استفاده، عرضه برای فروش، فروش یا واردکردن دست‌کم محصولی که مستقیما از این فرآیند برای مقاصد یادشده به دست می‌آید، جلوگیری به عمل آورد.

ج- مالکان اختراع ثبت‌شده همچنین از حق واگذاری یا انتقال اختراع ثبت‌شده از طریق ارث و انعقاد قراردادهای اعطای پروانه(مجوز) برخوردار خواهند بود».

در قانون ثبت اختراعات، طرح های صنعتی و علائم تجاری مصوب 1386، حقوق مادی آثاری که در این حوزه پدید می آید در مادهء 15، بدین گونه بیان می‌شود:

«1- در صورتی که اختراع در خصوص فرآورده باشد: اول- ساخت، صادرات و واردات، عرضه برای فروش، فروش و استفاده از فرآورده. دوم- ذخیره به قصد عرضه برای فروش، فروش یا استفاده از فرآورده.

2-  در صورتی که موضوع اختراع فرآیند باشد: اول- استفاده از فرآیند؛ دوم- انجام هریک از موارد مندرج در جزء (1) بند (الف) این ماده در خصوص کالاهایی که مستقیما از طریق این فرآیند به دست می‌آید.» همچنین دربند ب ماده 28 این قانون در خصوص حقوقی که به طرح های صنعتی تعلق می گیرد، حق ساخت، فروش و وارد‌کردن اقلام حاوی طرح صنعتی را بیان می کند.

در کنار حق انحصاری بهره‌برداری از اثر و بهره‌مندی از حقوق مادی، پدیدآورنده از حقوق معنوی نیز برخوردار است. حقوق معنوی از ارزش اقتصادی برخوردار نیست و از جمله حقوقی نیست که قابلیت معاوضه با پول داشته باشد. از حقوق معنوی به حقوق اخلاقی نیز تعبیر می‌شود. حقوق اخلاقی و معنوی در اختراع بسیار کمرنگ است. تنها حق اخلاقی در اختراعات ذکر نام مخترع در ورقه اختراع است. این حق در ماده 3 موافقت‌نامه پاریس آمده است. بر اساس این ماده مخترع حق دارد که در ورقه اختراع از او به عنوان مخترع نام برده شود. در قانون ثبت اختراع ژاپن و ایالات متحده آمریکا این حق باید در گواهی اختراع ذکر شود و قابل اسقاط نیست. طبق قانون ثبت اختراع آلمان و اتحادیه اروپا این حق باید ذکر شود ولی قابل اسقاط است. در قوانین ایران بند «و» ماده 5  قانون ثبت اختراعات پیرامون ذکر نام مخترع می‌گوید:

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   مفهوم جهانی­ شدن در اقتصاد

«نام مخترع در گواهینامه اختراع قید می شود مگر این که کتباً از اداره مالکیت صنعتی درخواست کند که نامش ذکر نشود. هرگونه اظهار یا تعهد مخترع مبنی بر اینکه نام شخص دیگری به عنوان مخترع ذکر گردد، فاقد اثر قانونی است.»

در حوزهء آثار ادبی و هنری نیز بخش مهمی از حقوق پدیده‌های فکری و ادبی، حقوق اقتصادی است. این حقوق چه مستقل از حقوق اخلاقی باشد و یا بر حقوق اخلاقی مترتب گردد، اهمیت فراوانی در نظام مالکیت فکری دارد. این حقوق موقت و قابل نقل و انتقال به دیگری است. حقوق اقتصادی مالکیت ادبی و هنری با توجه به وضعیت و شیوه بهره‌برداری، دارای مصادیق متعددی است که از آن جمله می‌توان به حق نشر و تکثیر، حق ترجمه، حق اقتباس و تلخیص، حق استفاده از پاداش و جایزه و حق عرضه و اجرا اشاره کرد. همچنین پدیدآورنده اثر ادبی و هنری نیز از حقوق اخلاقی و معنوی برخوردار است که بر خلاف حوزه مالکیت صنعتی از گستردگی و اهمیت بیشتری برخوردار است. حق افشای اثر، حق حرمت نام و عنوان پدیدآورنده، حق تمامیت اثر، حق عدول و حق دسترسی به اثر از جمله حقوق اخلاقی و معنوی است که در نظام مالکیت فکری برای آثار ادبی و هنری شناخته شده است.

در قانون حمایت از حقوق مولفان، مصنفان و هنرمندان مادهء 3 به صورت کلی در بیان حقوق مادی و معنوی که به این آثار تعلق می گیرد، بیان می‌دارد: «حقوق پدیدآورنده شامل حق انحصاری نشر و پخش و عرضه و اجرای اثر و حق بهره‌برداری مادی و معنوی از نام و اثر او است».[1]

[1] . برای مطالعه بیشتر رجوع کنید به: حکمت‌نیا، محمود: مبانی مالکیت فکری،1386، انتشارات سازمان پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، چاپ اول.

برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید