دانلود پایان نامه

تعیین اثر بخشی شناخت درمانی گروهی مبتنی بر ذهن آگاهی بر افزایش اشتیاق به  درمان افراد مبتلا به اختلال مصرف مواد.

 

حسن منصوری[1][2]، علیرضا رجایی2

 

 

چکیده

 

هدف از این پژوهش بررسی اثر بخشی شناخت درمانی گروهی مبتنی بر ذهن آگاهی )MBCT( بر افزایش اشتتاا  به درمان افراد دچار سوء مصرف مواد بود. طرح پژوهش از نوع شبه آزمایشتی  بتا استتهادز از پتاش آزمتون و پت  آزمون دو گروهی و جامعه آماری  مردان مبتلا به اختلال مصرف مواد در مرکز اجتماع درمان مدار مشتدد )TC( در سال 1931  که از ماان آندا 12 نهر با استهادز از روش نمونه گاری در دسترس انتخاب و بتا استتهادز از جتاینزینی تصادفی به دو گروز آزمایش و کنترل تقسام شدند. گروز آزمایش دز جلسه آمتوزش دریافتت کردنتد .ابزار پتژوهش پرسشنامه آمادگی برای تغاار و اشتاا  به درمان (SOCRATES8D)  که قبل و بعتد از پتژوهش از آزمتودنی هتا گرفته شد. دادز ها با استهادز از روش کوواریان  تجزیه و تحلال شد. نتایج نشان داد  بتان نمتراگ گتروز کنتترل و آزمایش در متغارهای اشتاا  به درمان مصرف مواد در پاش آزمون و پ  آزمون تهتاوگ معنتا داری وجتود داشتت )20/2 <p(. پ  درمان مؤثر بودز است. نتاجه می گاریم  از درمان شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی می تتوان بترای درمان اختلال اعتااد استهادز نمود .

کلید واژه ها: درمان شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی )MBCT(  آمادگی برای تغاار و اشتاا  بته درمتان   اختتلال مصترف مواد.

 

 مقدمه

 

اعتااد حالت مسمومات متناوب و گام به گام است که گرفتاران آن ناچارند  هرچند وقت مقتداری بتر مصترف روزانته ختود باهزایند تا اندازز ای که بدن با مواد مخدر خو گارد ]آقا پور مقدم  شوکتی گورابی و اسهند فرد 1933[. در جدید ترین تعریت  وابستنی به مواد انجمن روانپزشکی آمریکا[3] )1222( معتقد استت کته وابستتنی بته متواد بته مجمو عته ای از علامتم شتناختی  رفتاری روانشناختی و فازیولوژیکی گهته می شود که بر اساس آن فرد  علی رغم وجود اختلالاگ وابسته به متواد  همچنتان بته مصرف آن ادامه مادهد و معمولا منجر به بروز پدیدز تحمل  محرومات[4] و النوی رفتار مصرف        اجبتاری[5] در شتخ  متی شتود

]بزمی  1932[.

پدیدز شوم سوء مصرف مواد جدا از هزینه های سرسام آوری که بر جامعه تحمال می کند )بالغ بر 122مالاارد دلار در سال در کل جدان باعث افت عملکرد اجتماعی  اقتصادی  فرهننی جمعاتی می گردد که یک یا چنتد متادز غارقتانونی را مصترف متی کنند و با تأثار بر مغز آنان می تواند باعث تغاار در حالاگ روانی درونی فرد)خلق( و فعالات هتای مشتدود بارونی)رفتتار(  آنتان  گردد و این اثراگ با مصرف دراز مدگ پایدار خواهد شد. افرادی که دچار سوء مصرف مواد شدز اند در همه اقشار و گتروز هتای مختل  دیدز می شوند] درگاهی  صهدری و اصغریان  1933[. اینلتن و کلانبتر  [6] )1211(گتزارش کردنتد کته بتان اعتاتاد و خودکشی که یازدهمان عامل مر  و مار در دنااست  رابطه ای وجود دارد. اعتااد هزینه های زیادی را به جوامت  تحماتل متی کند. عوارض بساار جدی اعتااد بر سلامت فرد  زندگی خانوادگی  اقتصاد  امنات و رشد فرهننی جامعه بساار عماق و گستتردز است. مدار توسعه  برهم خوردن ثباگ سااسی و تددید روند دموکراسی از عوارضی است که به معضل اعتااد منتسب می شتود ] درگاهی و همکاران  1933[. اشتاا  به درمان یعنی آمادگی که باماران برای پذیرفتن تغااراگ رفتتاری مببتت  صترف ناتر از پاش زمانه اجتماعی  روانی و جمعات شناختی از خود نشان می دهند.

در حال حاضر در حوزز درمان سوء مصرف مواد مخدر رویکردهای درمانی متعددی وجود داردکه به طور کلی می توان آن ها را در چدار مدل طبقه بندی کرد : مدل اخلاقی  مدل معنوی   مدل باماری یا پزشکی و مدل شناختی – رفتاری ) فاتروز آبتادی  1933(. یکی از نوآوری ها در درمان های روانشناختی به ویژز درمان اعتااد  تلهاق سنت هتای معنتوی شتر   از جملته فنتون مراقبه تهکر ناارز ای )ذهن آگاهی[7]( با رفتار درمانی شناختی سنتی می باشد که از این تلهاق به عنوان موج سوم رفتار درمانی یاد می کنند و به روان درمانی های پست مدرن معروف هستند و در آن عقادز بر این است که شناخت ها  و هاجانتاگ را بایتد در بافت مهدومی ایدز ها در نار گرفت. در دز سال اخار  ذهن آگاهی  در جامعه علمی توجه زیادی را به ختود معطتوف کتردز است و به عنوان آگاهی لحاه به لحاه از تجربه به دست آمدز از توجه هدفمند  همتراز بتا پتذیرش بتدون داوری تجربته هتای موجود تعری  می شود.]کاباگ زین[8] 1229 به نقل از کاظمانی  1933[

روان درمانی های موجود در موج سوم را می توان به دو گروز تقسام نمود: مداخلاگ مبتنی بر آموزش ذهن آگاهی ) یعنتی کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی و شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی( و مداخلاتی که ذهن آگتاهی مؤلهته کلاتدی در آن ها محسوب می شود ) مانند پذیرش درمانی وتعدد درمانی  رفتار درمانی مناظرز ای و پاشناری از عود(]سجادیان 1932[.

ذهن آگاهی مجموعه ای از فنون و تکناک ها هستند که از طریق آندا به شرکت کنندگان آمتوزش دادز متی شتود کته چنونته افکار و احساساگ خود را بدون داوری و قضاوگ در مورد آندا بپذیرند  آگاهی و حضور ذهن باشتری داشته باشتند و بتا دیتدگاز وسا  تری افکارشان را در نار بنارند و رابطه غار متمرکز با محتوای ذهنی خود داشته باشند. حرکت سادز بازشناسی افکتار در این روش می تواند آزمودنی را از واقعات تحری  شدز آزاد کند  اغلب باعث بصارگ شدز و احساس ارادز و کنترل باشتر زندگی را به وجود می آورد]سنال  ویلاامز و تازدل 1221[. کاباگ – زین)1333( ذهن آگاهی را به این صورگ تعری  می کند:”توجته به طریقی خاص معطوف به هدف  در زمان حال و بدون داوری”. آموزش ذهن آگاهی شامل سه مولهه است:

  1. 1. رشد آگاهی از طریق یک روش شناسی ناام دار که در برگارندز تمرین های رسمی ذهن آگاهی )وارسی بتدن نشستتن در حالت مراقبه و حرکت هوشاارانه( و تمرین های غار رسمی ذهن آگاهی )گسترش آگاهی در هر لحاه از زندگی روزمرز( است .
  2. 1. چارچوب ننرشی خاص این چارچوب با مدربانی کنجکاوی و رضایت از بودن در زمان حال مشخ  می شود کته همتراز بتا آشکار سازی تجارب است. این اعمال هم به صورگ اندیشمندانه در ضمن اجرا و تمرین پرورش می یابند و به طور خود انناخته از عمل فرد نشأگ می گارند .
  3. 9. درک درست از آساب پذیری بشر که این مسأله ابتدا از طریق آموزش های شناداری و سپ از طریق جستجوی اعتبتار آن ها از طریق مشاهدز مستقام فرایند تجربه در عمل طی تمرین های ذهن آگاهی رشد می یابد. ما از طریتق ایتن فراینتدها متی آموزیم گرچه رنج قسمتی از تجربه ماست اما راز هایی وجود دارد که ما می توانام النوهای عادگ شدز جدیدی را جدت ایجتاد افزایش و تعمق در آن یاد بناریم ]کرین  1931[.

ذهن آگاهی که توسط کاباگ – زین به وجود آمدز و توسط محققان متعدد دینتر تعتدیل شتدز  معمتولا در گتروز هتاییمتشکل از 12 تا 92 شرکت کنندز آموزش دادز می شتود  ]کریستتلر و  هالتت[9]  1221  بته  نقتل از کتاظمانی  1933[. معمتولاشرکت کنندگان ههته ای یک بار برای تقریبا 1 ساعت به مدگ 7 تا 12 ههته ملاقاگ می شوند. از آن هتا انتاتار متی رود کته تکناک های ذهن آگاهی را 0 تا 7 روز و هر روز 40 دقاقه ای تمرین کنند )اگرچه برخی از محققان تمرین تکلا  منتزل را تتا 12 دقاقه در روز کاهش دادز اند  بدون اینکه اثربخشی آن از بان برود.]ریبل[10]  گریسان [11] برینارد و روزنویگ[12]  1221  به نقل از کاظمانی 1933[.

ذهن آگاهی مبتنی بر پاشناری از عود)MBRP(  یک بسته آموزشی درمانی است که بترای ممانعتت از عتود ستوء مصترف کنندگان مواد توسط مارلاگ و گوردن[13] )1330( طراحی شدز است. از ذهن آگاهی به عنوان تکناکی جدت مقابله بتا اماتال ناتز استهادز می شود. مبلا از استعارز ” موج سواری بر اماال[14]” برای تشویق مراج  جدت ” پشت سر گذاشتن ” امواج استتهادز متی شود و اینکه به مال بدون آنکه تسلامش شود اجازز دهد تا بنذرد. علاوز بر این  پاشناری از بازگشت )عتود(  از ذهتن آگتاهی جدت آموزش این مطلب استهادز می کند که اماال را نمی توان نابود کرد بلکه می کوشتد تتا مشتاهدز و پتذیرش اماتال را در مراجعان پرورش دهد ] بامر  1229[. رویکرد کاباگ – زین برای درمان سوء مصرف مواد شامل وارسی بدناا فن آگتاهی از  بتدن  یکسری از تغااراگ عمدی را در بر می گارد که در آغاز بر کل بدن و سپ  بر هتر بختش از بتدن در یتک شتاوز بتدون داوری متمرکز می شود] کاباگ – زین 1332[. روش ذهن آگاهی به دلال توجه به مهاهامی مانند پذیرش  افزایش آگاهی  حساستات زدایی  حضور در لحاه  مشاهدز گری بدون داوری  رویارویی و رها سازی می تواند ضمن کاهش علامم و پاامتدهای طترد  اثتر بخشی درمان و جلوگاری از لغزش بامار را بتالا ببترد ] ویتکاتویتز  متارلاگ و واکترز [15]  1220[. کلتدوی برجعلی  فلستهی نتژاد  وسدرابی )1932( در بررسی تأثار آموزش مدل پاشناری از بازگشت بر پایه ذهن آگاهی در پاشناری از بازگشت و اننازش در افراد وابسته به مواد افاونی به این نتاجه رسادند که آموزش این مدل در پاشناری از بازگشت افراد وابسته به مواد افاونی مؤثر بودز است . مومنی مشتا  بادختی  و پورشدباز)1933( در پژوهشی با هدف بررستی اثتر بخشتی درمتان شتناختی ت رفتتاری گروهی بر کاهش اشتاا  و بدبود نشانه های افستردگی و اضتطراب در معتتادان بته متواد افاتونی تحتت درمتان ننددارنتدز بتا متادون[16]به این نتاجه رسادند که نمراگ پ  آزمون و پاناری شاخ  اشتاا   کاهش داشته و این کاهش از ناتر آمتاری معنتا دار بودز است.

موضوعی که در این پژوهش مورد مطالعه قرار گرفته است عبارتست از اثر بخشی نوعی از روان درمتانی )شتناخت درمتانی مبتنی بر ذهن آگاهی( بر روی افزایش اشتاا  به درمان باماران مبتلا به اختلال اعتااد. مسئله اصلی در تحقاق مورد ناتر ایت ن است که تا چه مازان رویکرد شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی بر روی متغارافزایش اشتاا  به درمان بامتاران  تتأثار گتذار است؟ هدف پژوهش تعاان اثر بخشی شناخت درمانی گروهی مبتنی بر ذهن آگاهی بر افزایش اشتاا  به درمان افراد مبتلا بته اختلال مصرف مواد بود وفرضاه های پژوهش عبارتند از:

-شناخت درمانی گروهی مبتنی بر ذهن آگاهی بر افزایش بازشناسی افراد مبتلا به اختلال مصرف مواد مؤثر است

-شناخت درمانی گروهی مبتنی بر ذهن آگاهی بر کاهش دوسوگرایی افراد مبتلا به اختلال مصرف مواد مؤثر است

-شناخت درمانی گروهی مبتنی بر ذهن آگاهی برتغااراقداماگ به عمل آمدز افراد مبتلا به اختلال مصرف مواد مؤثر است

-شناخت درمانی گروهی مبتنی بر ذهن آگاهی بر افزایش اشتاا  به درمان افراد مبتلا به اختلال مصرف مواد مؤثر است.

         روش پژوهش

طرح پژوهش از نوع شبه آزمایشی  با استهادز از پاش آزمون و پ  آزمون دو گروهتی ) آزمتایش و کنتترل( متی باشتد. در ابتدای پژوهش آزمودنادا قبل از اعمال متغار مستقل به وساله پرسشنامه مقااس آمادگی برای تغاار و اشتاا  به درمان-نسخه هشتم-)(SOCRATES 8D[17]مورد سنجش قرار گرفتند تا با مقایسه نمراگ پاش آزمون و پ  آزمون ماتزان اثتر بخ شتی ایتن روش ارزیابی شود .جامعه آماری در این پژوهش مردان مبتلا به اختلال مصرف مواد در مرکز اجتماع درمان مدار مشتدد ) TC( در سال 1931 می باشد. پرسشنامه های مورد نار در بان 122 نهر از این افراد توزی  شد و از ماان آن ها 42  نهر که با متغاتر های مورد ناتر پتژوهش هتم خت وانی باشتتری بتا استتهادز از روش نمونته گاتری در دستترس  دارنتد انتختاب و بته دو گتروز آزمایش)12نهر( و یک گروز کنترل)12 نهر( تقسام شدند. در حان انجام پژوهش 12 نهتر از گتروز آزمتایش و 12 نهتر از گتروز کنترل  بنا به دلایل مختل  مبل ترخا  شدن  بی اننازگی و … خارج شدند. در این تحقاق سعی شتد  آزمتودن ی هتا از لحتا  ملاکدای ورود به پژوهش که عبارتند از: سن  تحصالاگ و مدگ مصرف مواد همتا سازی شوند. در ضتمن دورز آموزشتی شتامل  هشت جلسه نود دقاقه ای بود که به صورگ ههته ای برگزار می شد که طبق شرح جلساگ شتناخت درمتانی مبتنتی بتر ذهتن آگاهی آموزش برگزار شد و گروز کنترل هاچ آموزشتی دریافتت نکردنتد . ابتزار پتژوهش  پرسشتنامه SOCRATES 8D بتود.

SOCRATES مخه  لاتان مقااس مراحل آمادگی برای تغاار و اشتاا  به درمان متی باشتد .این پرسشتنامه در ستال 1336 توسط ویلاام. آر مالر و جی. اسکاگ تونانان[18] به مناور ارزیابی مازان اشتاا  افراد الکلتی بترای ایجتاد تغااتر ستاخته شتد  امتا امروزز از این ابزار برای ارزیابی معتادین به دینر مواد مخدر غار از الکل ناز استهادز می شود .این ابزار شتامل 9 نمترز مقااستی عاملی است:بازشناسی[19]  دوسو گرایی[20]و اقداماگ به عمل آمدز[21]. زیر مقااس بازشناسی نشاننر آگاهی آزمتودنی نستبت بته وجتود مشکل و تمایل وی نسبت به ایجاد تغاار است. زیر مقااس دو سو گرایی بااننر شک و عدم اطمانان آزمودنی نستبت بته وجتود مشکل و آساب ها است و زیر مقااس اقداماگ انجام شدز در بر گارندز فعالات هایی است که فرد به مناور ایجتاد تغا اتر انجتام دادز است ]آزمون یار پویا 1932[. نسخه -8 این پرسشنامه براساس تحلال های عاملی روی نسخه های قبلی بته یتک مقاتاس 13 سوالی کاهش یافته است. این فرم کوتاز تر با استهادز از سوالاتی که در هر عامل قویأ مشخ  شدز انتد  ابتداع شتدز استت.

جدول شمارز 1پایایی این پرسشنامه را نشان می دهد.

 

جدول 1: پایایی پرسشنامهSOCRATES 8D

پایایی بازآزمایی ضریب پایایی حاصل از بازآزمایی   ضریب آلهای کرونباخ

 

  پارسون درون طبقه ای
-2/32-2/33-2/62  2/39  0/83  0/82 0/60 0/88   دوسوگرایی
-2/33-2/30-2/30  2/34  0/94  0/88 0/85 0/95   بازشناسی
-2/31-2/36-2/39  2/39  0/93  0/91 0/83 0/96   اقتداماگ بته عمل آمدز

 

به مناور اعتبار همزمان پرسشنامه فردی مصرف مواد همبستنی این مقااس با پرسشنامه ننرش نسبت به درمان اعتات اد متوردارزیابی قرار گرفت. وجود همبستنی معنادار بان زیر مقااس های این دو مقااس حاکی از اعتبار همزمان پرسشنامه فردی متواداست.

یافته های پژوهش

در بررسی یافته های توصاهی  ویژگی های جمعات شناختی دو گروز آزمایش و کنترل در جدول شمارز 1 آمدز است. ایتن جدول توزی  فراوانی آزمودنی ها برحسب متغار سطح سن  تحصالاگ  و مدگ مصرف را نشان می دهد.

 

جدول1: ویژگی های جمعات شناختی گروز آزمایش و کنترل

گروز کنترل گروز آزمایش متغار
 4  0 سن: بان 92-12 ساله
 4  9 بان 42-92
 1  1 بان 02-42
 1  9 تحصتتتالاگ:فو  دیتتتپلم و بالاتر
 3  7 دیپلم و پایان تر
 7  4 متدگ مصترف: بتان 12-1 سال
 9  6 بان 12-12

 

جدول 1 نشان می دهد  تهاوگ بان فراوانی های سن  سطح تحصالاگ و مدگ مصرف دردو گروز معنادار نبودز است.

 

جدول 9: مااننان  و انحراف استاندارد متغارها در دو گروز آزمایش و کنترل در پاش آزمون و پ  آزمون

  دانلود مجموعه مقالات رایگان روانشناسی در یک فایل zip حجم 23 مگابایت

  نمرز گروز کنترل     نمرز گروز آزمایش    
پ  آزمون     پاش آزمون پ  آزمون   پاش آزمون  
انحراف

استاندارد

  ماانن

ین

انحراف

استاندارد

  مااننان انحراف

استاندار

د

  ماانن

ین

انحراف

استاندارد

  ماانن

ین

 0/3   /3

12

 0/3    11/1  6/4   /3

17

 0/7    11/1 بازشناسی
 1/1   /1

11

 1/9    11/1  9/4    3/9  1/3    11/6 دوسوگرایی
 1/3   /3  1/7    91  0/9   /4  0/3    13/9 اقداماگ به عمل
   13        99     آمدز
 0/3 /3

67

 0/3  72/3  3/1 /0

63

 12/7  69 اشتاا  به درمان

 

هماننونه که در جدول شمارز 9 ملاحاه می کناد مااننان متغار بازشناسی در گروز آزمایش در پاش آزمون 1/11 بود که در پ  آزمون به 3/17 رساد و افزایش نشان داد ولی این مااننان در گروز کنترل از 1/11 به 3/12 بود که کاهش را نشان می دهد. نمراگ متغار دوسوگرایی در گروز آزمایش ار 6/11 به 9/3 رساد ودر گروز کنترل این مااننان از 1/11 به 1/11 رساد و نمراگ متغار اقداماگ به عمل آمدز از 9/13 به 4/99 رساد و در گروز کنترل این نمراگ از 91 به 3/13 رساد و نمراگ اشتاا  به درمان از 69 به 0/63  و در گروز کنترل از 3/72 به 3/67 رساد.

جدول 4: آزمون t گروز های مستقل جدت بررسی همسانی واریان  ها در پاش آزمون دو گروز آزمایش و کنترل آزمون تساوری واریان  ها    آزمون t متغار    )fلوین(

 sig  df  t  Sig  F

بازشناسی                      22/2                        1                      39/2                       13                  7/2

         2/1 13 -1/9 2/26 7/3 اقداماگ به عمل آمدز
         2/7 13 2/4 2/200 4/1 دوسوگرایی
     2/207 13 -1 2/23 9/1 اشتاا  به درمان

 

درجدول بالا می توان مشاهدز نمود که تساوی واریان  ها) f لوین( محاسبه شدز در ستطح  20/2p< معنتادار نشتدز استت یعنی تهاوگ معناداری بان واریان  های نمراگ مقااس ها در پاش آزمون دو گروز آزمایش و کنترل وجود نتدارد و ایتن پتاش فرض مبنی بر همسانی واریان  ها در پاش آزمون دو گروز تأیاد می گردد. بعلاوز نتتایج آزمتون t نشتان متی دهتد کته بتان مااننان نمراگ مقااس های دو گروز در پاش آزمون تهاوگ معناداری وجود ندارد لذا دو گروز از لحا  این متغارهتا همتتا متی باشند.

 

جدول0:  تحلال کوواریان  مازان اثربخشی شناخت درمانی گروهی مبتنی بر ذهن آگاهی بر متغارهای مورد بررسی افراد مبتلا به اختلال سوء مصرف مواد

             توان

آمار

ی

Eta sig  F MS D

f

 SS  
        /71               

 0

0/00 /004

 0                   

/2                

41

481/6  4                 481/6              بازشناسی

 4/0

1

 0/4                

0/0                

1 12/ /7                

 406

4 /7                    

 406                

اقداماگ بهعمل آمدز
      4/00               0/14               0/00              14/7              04/3  4                  04/3 دوسوگرایی
/77  0 /01                

 0

0/00                23

 

/3 261  4

 

/3       261 اشتاا  بهدرمان

 

نتایج حاصل از اعمال روش آماری تحلال کوواریان  در زمانه تأثار درمان شناخت درمانی گروهی مبتنی بر ذهتن آگتاهیبر بازشناسی  اقداماگ به عمل آمدز  دوسوگرایی و اشتاا  به درمان افراد مبتلا به اختلال سوء مصرف مواد نشان متی دهتد کتهپ  از تعدیل نمراگ ارتباط به وساله تحلال کوواریان  بان نمراگ گروز آزمتایش و کنتترل تهتاوگ معنتاداری وجتود داشتت .

P<0/05)(. ضریب تأثار02/2  71/2 و 07/2و توان آماری 37/2  22/1 و33/2محاسبه شد. بنابراین می توان نتاجه گرفتت کته شناخت درمانی گروهی مبتنی بر ذهن آگاهی مؤثر بودز و باعتث بدبتود معنتادار نمتراگ بازشناستی  اقتداماگ بته عمتل آمتد ز  دوسوگرایی و اشتاا  به درمان افراد مبتلا به اختلال سوء مصرف مواد در مقایسه با گروز کنتترل در مرحلته پت  آزمتون شتدز است.

بحث در مورد فرضاه ها

فرضاه اول: شناخت درمانی گروهی مبتنی بر ذهن آگاهی بر افزایش بازشناسی افراد مبتلا به اختلال مصرف مواد مؤثر استت : با توجه به نتایج حاصله از کوواریان   بان نمراگ گروز آزمایش و کنترل در پایان مداخله اثر بخشی گروهتی شتناخت درمتانی مبتنی بر ذهن آگاهی تهاوگ معناداری وجود دارد. بنابر این آموزش شناخت درمتانی مبتنتی بتر ذهتن آگتاهی  باعتث افتزایش بازشناسی در گروز آزمایش در مقایسه با گروز کنترل در مرحله پ  آزمون شدز است. دربحث تباان این فرضاه این گونه متی توان گهت با توجه به مؤلهه هایی که در درمان شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی )MBCT( وجود دارد مانند پذیرش و توجته بته زمان حال و با آموزش و انجام تمریناگ متعددی همچون وارسی بدن  نشستن در حالت مراقبه و حرکت هوشتاارانه و گستترش  آگاهی در هر لحاه از زندگی روزمرز   افراد معتاد مازان پذیرش آندا نسبت به اینکه قبلا اعتااد داشته اند و اکنون ناز معتادنتد بالا رفت و مازان بازشناسی افراد معتاد نسبت به خود و مشکلاتی که در نتاجه اعتااد بته متواد بترای ختود بوجتود آوردز انتد و  فرصت هایی که درگذشته از دست دادز اند  بالا رفت .نتایج این فرضاه با تحقاقاگ  حبابی )1931( که در پژوهش خود به این نتاجه رساد که آموزش ذهنآگاهی  نمراگ مقااس های سلامت جسمانی و روانشناختی را به طور معنیداری افزایش می دهتد و پژوهش هاپ [22] (2006( که نشان داد درمان شناختی مبتنی برحضور ذهن بر نوروباولوژی اعتااد به مواد مختدر تتأثار گتذار است و تحقاق اسپانلا  مارتانو  و فری[23] )1219( که دریافتند  استهادز از ذهن آگاهی به عنوان درمان سوء مصرف متواد ممکتن است برای درمان دینر رفتارهای اعتااد آور ناز سودمند باشد  همسو می باشد .

فرضاه دوم: شناخت درمانی گروهی مبتنی بر ذهن آگاهی بر کاهش دوسوگرایی عاطهی افراد مبتلا به اختلال مصرف مواد مؤثر است: با توجه به نتایج حاصله از کوواریان   بان نمراگ گروز آزمایش و کنترل در پایان مداخلته اثتر بخشتی گروهتی  شتناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی تهاوگ معناداری وجود داشت. بنابر این آموزش شناخت درمتانی مبتنتی بتر ذهتن آگتاهی  باعتث کاهش دوسوگرایی عاطهی در گروز آزمایش در مقایسه با گروز کنترل در مرحله پ  آزمون شدز استت . در تباتان نتاجته ایتن تحقاق می توان این گونه گهت که با توجه به اینکه افرادی که نمرز پایان در دوسوگرایی می گارند ممکن است بته ایتن دلاتل که می دانند مصرف موادشان باعث مشکلاگ آندا شدز )بازشناسی بالا( یا به این علت که نمی دانند مصرف مواد باعث مشکلاگ شان شدز است )بازشناسی پایان( باشد. بنابراین نمرز پایان در دوسوگرایی باید در رابطه بتا نمترز بازشناستی تهستار شتود . در آموزش گروهی شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی و انجام تمریناگ عملی   و بتا افتزایش ماتزان بازشناستی آنتان  پتذیرش باماران نسبت به عواط  خود بالا رفته و باعث می شود ظرفات تحمل آن ها ناز بالا برود بنابراین آن ها گذشتته ختود را انکتار نمی کنند و این را می پذیرند که قبلا معتاد بودز اند و اکنون در حال بدبودی هستند . نتایج این فرضاه با تحقاقاگ استپ انلا و همکاران) 1219(  هاپ)  1226(  حبابی )1931(   همسو می باشد.

فرضاه سوم: شناخت درمانی گروهی مبتنی بر ذهن آگاهی برتغاار اقداماگ به عمل آمدز افراد مبتلا بته اختتلال مصترف متواد مؤثر است: با توجه به نتایج حاصله از کوواریان   بان نمراگ گروز آزمایش و کنترل در پایان مداخله اثر بخشی گروهی شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی تهاوگ معناداری وجود داشت .بنابر این آموزش شناخت درمتانی مبتنتی بتر ذهتن آگتاهی  باعتث افزایش اقداماگ به عمل آمدز در گروز آزمایش در مقایسه با گروز کنترل در مرحله پ  آزمون شدز است. در تباان این فرضاه این گونه می توان باان نمود که با توجه به اینکه افرادی که تحت این آموزش قرار می گارند مازان بازشناسی آنان بتالا رفتته و  نسبت به خود و دناای پارامون خود آگاهی باشتری بدست می آورند همان امر باعث می شتود کته از بتودن در لحاته اکنتون لذگ بردز و برای ادامه روند درمان خود تلاش نمایند و بنابراین برای رسادن به این هدف اقداماتی را که لازم است انجام دهند.

نتایج این فرضاه با تحقاقاگ اسپانلا و همکاران) 1219(  هاپ)  1226(  حبابی )1931(   همسو می باشد.

فرضاه چدارم: شناخت درمانی گروهی مبتنی بر ذهن آگاهی بر افزایش اشتاا  به درمان افراد مبتتلا بته اختتلال مصترف متواد مؤثر است: با توجه به نتایج حاصله از کوواریان  در زمانه تأثار درمان گروهی شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی بر اشتاا  به درمان در افراد مبتلا به اختلال سوء مصرف مواد  بان نمراگ گروز آزمایش و کنترل در پایان این مداخلته تهتاوگ معنتاداری وجود داشت. بنابر این آموزش شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی باعتث افتزایش اشتتاا  بته درمتان  در گتروز آزمتا یش در مقایسه با گروز کنترل در مرحله پ  آزمون شدز است. در تباان این فرضاه باید باان نمود که همان طور که گهته شد درمتان ذهن آگاهی به باماران کمک می کند تا ظرفات تحمل خود را بالا ببرند. افراد معتاد طباعتاً گرایش به مصرف متواد دارنتد و از درمان و بدبودی گریزانند ولی با آموزش در زمانه ذهن آگاهی و با توکل و استعانت از خداوند متعال و انجتام تمرینتاگ روزانته  عملی می آموزند که روند درمان خود را ادامه دهند و پاشرفت داشته باشند.  نتایج این فرضاه با تحقاقاگ استپ انلا و همکتاران

)1219(  هاپ)  1226(  حبابی) 1931(   همسو می باشد.

نتیجه گیری نهایی

تحلال یافته های مربوط به فرضاه تحقاق نشان می دهد که رویکرد شناخت درمانی مبتنی بتر ذهتن آگتاهی بتر افتزایش اشتاا  به درمان مصرف مواد در باماران مبتلا به سوء مصرف مواد مؤثر است. در تباان این یافته ها می توان گهت کته اعتاتاد علاوز بر جنبه ی جسمی و فازیکی  جنبه ی روانی دارد که این جنبه نستبت بته ستایر متوارد اهماتت باشتتری دارد چترا کته تحقاقاگ نشان دادز که اکبر افراد معتاد در زندگی خود مشکلاگ روحی و روانتی و ختانوادگی داشتته انتد و بترای فترار از ایتن مشکلاگ چارز را در پناز بردن به مصرف مواد دیدز اند چرا که شنادز یا دیدز اند که با مصرف این مواد ح  و حال خوشایندی به آن ها دست می دهد که مشکلاگ خود را حتی برای لحاه ای اندک فراموش می کنند بنابراین با مصرف چند بار دینر دچار اعتااد شدز اند. پ  لازم است با درمان این مشکلاگ روحی و روانی که زیربنا و ریشه اعتااد است بته بامتارا ن کمتک نمتود تتا زندگی مجدد خود را باز یابند.  درمان شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی رویکردی غار قضاوتی  هدف گرا و با تأکاتد بتر بتودن در زمان حال است. این همان مسئله ایست که افراد معتاد به دنبال آن هستند زیرا در جامعه هرچه دیدز اند قضاوگ کردن نستبت به آن ها بودز مبل این که آن ها آدم های بی عرضه ای هستند  اعتااد هاچ وقت درمان نمی شود  افراد معتاد بد بخت هستتند و غارز بنابراین با حضور در این جلساگ همان چازی را می شنوند که سال ها به دنبتال آن بودنتد. آن هتا روش جدیتدی را در برخورد با مشکلاگ یاد می گارند  مراقبه موجود در ذهن آگاهی ضمن اینکه به آن هتا آرامتش متی دهتد آموزنتدز ناتز هستت بنابراین آن چازی را که دنبالش بودز اند را بدست می آورند.

منابع:

آقا پور مقدم ساد رضا شوکتی گورابی فاطمه  واسهند فرد ساد محمود.)1933(.اعتااد)وابستنی(.تدران :انتشاراگ آوای دانش گستر.

بزمی  نعامه) .1932(.روانشناسی وابستنی به مواد)سبب شناسی  تشخا  و درمان اعتااد.( تدران: کتاب ارجمند.

حبابی  مجتبی) .1931(. اثر بخشی درمان ذهن آگاهی بر ارتقاء کاهات زندگی سوءمصرفکنندگان مواد مخدر)تریاک(: بدبود سلامت جسمانی و روانشناختی. دانشناز شداد بدشتی.1)0(  01-62.

درگاهی  حسان  صهدری  رضا  و اصغریان  سعاد) .1933(. سوء مصرف مواد و ناام های اطلاعاگ. تدران: انتشاراگ آوای دانش گستر

سجادیان  ایلناز) .1932(.اختلال وسواس فکری-عملی و درمان آن با تأکاد بر رویکرد نوین  ذهن آگاهی)راهنمای عملی بترای روانشناستان و مراجعان.( اصهدان: فرزاننان زایندز رود.

فاروز آبادی  عباس  قنبری هاشم آبادی  بدرامعلی  و طباطبایی  ساد محمود. )1933(. اثر بخشی تکناک های هوشتااری فراگات ر انهصتال ی و

توجه برگردانادرمازان وسوسه مصرف مواد و احتمال لغزش  در باماران مرد وابسته به مواد مخدر. مجله اصتول بدداشتت روانتی. 11 )4(

  1. 131. کاظمانی تکتم) .1933(. مقایسه اثر بخشی درمان شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی)MBCT( با درمان شناختی-رفتاری بتر کتاهش خشتم و

پرخاشنری رانندگی. پایان نامه کارشناسی ارشد  دانشناز فردوسی مشدد. کرین  ربکا) .1931(. شناخت درمانی متبنی بر ذهن آگاهی)ترجمه اناسی خوش لدجه صد( . تدتران: نشتر بعبتت. )تتاریت انتشتار بته زبتان

اصلی1223(.

کلدوی علی؛برجعلی  احمد؛ فلسهی نژاد محمد رضا و سدرابی فرامرز) .1932(. پاشتناری ازبازگشتت بتر پایته ذهتن آگتاهی در پاشتناری از

بازگشت و اننازش در افراد وابسته به مواد افاونی. مجله روانشناسی بالانی 70-72.

مومنی  فرشته  مشتا  بادختی نداله  و پورشدباز عباس) .1933(. اثر بخشی درمان شناختی ت رفتاری گروهی بر کاهش اشتاا  و بدبود نشانه

های افسردگی و اضطراب در معتادان به مواد افاونی تحت درمان ننددارندز با متادون. مقاله اعتااد پژوهی  31-39.

Baer, R. A. (2003). Mindfulness training as a clinical intervention: A0conceptual and empirical review. Clinical Psycholog: Science and Practice, 10(2), 125-143.

Hoppes, K. (2002 Nov). The application of mindfulness-based cognitive interventions in the treatment of co-occurring addictive and mood disorders. Retrieved Des 27, 2014, from http: //www.CNS Spectr.com.11(11):829-51.

Kabat-Zinn J.( 1990).Full catastrophe living: Using the wisdom of your body and mind to face stress، pain and illness. New

York: Delacorte;

Kabat-Zinn J. (1999).Unpublished paper, Consortium on integrative Medicine, The Umass experience, Centre for Mindfulness

Marlatt Gin  Medicine, Health Care and Society.، Gordon J. (Eds.) (1985). Relapse prevention Maintenance strategies in the treatment of addictive behaviors. New

York:     Guilford;

Segal Z، Williams J، Teasdale J.( 2002). Mindfulness based cognitive therapy for depression: A new approach to preventing relapse. New York Guilford Press; 11-.31

Spinella M, Martino S, Ferri C. (2013).Mindfulness and Addictive Behaviors. J Behav Health.; 2(1): 1Witkiewitz K،Marlatt G،Walker D. (2005).  Mindfulness-based relapse prevention for alcoho and substance use dis-7.                                           orders. J

Cogn Psychother .19(3).211-.822

www.azmonyar.com

 

[1] rajaei@iautj.ac.ir -دانشناز آزاد اسلامی   واحد تربت جام   گروز روانشناسی   تربت جام   ایران

 

[2] hassan.mansouri90@yahoo.com دانشناز آزاد اسلامی   واحد تربت جام   گروز روانشناسی   تربت جام   ایران

[3] -American Psychatric Association(APA)

[4] -Withdrawal

[5] -Compulsive

[6] -Ilgen & klinberg

[7] -maindfulness

[8] -Kabat-Zinn

[9] -Kristeller, J. L & Hallett, C. B

[10] -Reibel, D. K

[11] -Greeson, J. M

[12] -Brainard, G. C & Rosenweig, S

[13] -marlatt & Gordon

[14] -Urges

[15] – Witkiewitz K, Marlatt G, Walker D

[16] -Methadone MaintenanceTretment (MMT)

[17] -Stages of Change Readiness and Treatment Eagerness Scal

[18] -William R.Miller, J. Scott Tonigan

[19] -Recognition

[20] -Ambivalence

[21] -Taking Step

[22] – Hoppes K.

[23] -Spinella, Martino, Ferri.

برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید
این مطلب مشابه را هم بخوانید :   عهدنامه مالک اشتر