1-1) مفاهیم شدت انرژی

شدت انرژی را می توان شامل دو مفهوم کاملا” مجزا از کارایی انرژی دانست:

کارایی در سیستم تولید و کارایی در “سبک و شیوه زندگی”

بهره وری صنعت در کشورهای در حال توسعه اغلب ناکارآمد است، در حالی که استاندارد زندگی در این کشورها پایین و مصرف انرژی از این جهت کم تر است. این کشورها سیستم های انرژی بر تولیدی و شیوه ی زندگی انرژِی اندوز (که تفاوت با صرفه جویی انرژی است) دارند.

در کشورهای توسعه یافته، بهره وری انرژی صنعتی بسیار بالا، و در مقابل، سبک زندگی مرفه، با تنوع بالای وسایل انرژی بر و نیز اتومبیل های زیادی وجود دارد. به عبارت دیگر، در کشورهای صنعتی سیستم های تولیدی “انرژی اندوز” و سبک زندگی “انرژی بر” است.

همراه با فرآیند توسعه سیسستم های تولیدی، گرایش به افزایش کارایی انرژی (و کاهش شدت انرژی) و سبک های زندگی گرایش به مصرف بالاتر انرژی (و افزایش شدت انرژی) دارند.

این دو اثر متضاد موجب شده است که هیچ رابطه ی خاص را در کل نتوان برای ارتباط سطح توسعه یافتگی و شدت انرژی، تعریف کرد.

1-2) عوامل اصلی اثر گذار بر روی شاخص شدت انرژی

سطح توسعه انسانی و یا سبک زندگی (این عامل منجر به افزایش شاخص شدت انرژی می گردد).

پیشرفت تکنولوژی های افزایش دهنده ی کارایی انرژی (این عامل منجر به کاهش شاخص شدت انرژی می گردد).

شرایط طبیعی

عوامل آب و هوایی (استفاده از سیستم های سرمایشی و گرمایشی)

وسعت جغرافیایی (لزوم جابجایی بیشتر و حمل ونقل بار)

بکارگیری شبکه های اطلاعاتی و مخابراتی و اینترنت (امکان برقراری ارتباط و کاهش جابجایی)

تغییرات در قیمت حامل های انرژی

عواملی نظیر جنگ، تحریم و…

1-2-1) شدت انرژی در ایران و جهان

شدت انرژی در ایران تا سال 1379 روندی صعودی داشته و پس از سال 1379 تا سال 1382 شدت انرژی در کشور سیری نزولی و از سال 1382 تا سال 1389 تقریبا” روند ثابتی داشته است. کاهش و یا ثبات شدت انرژی در سال های اخیر تاشی از افزایش قیمت نفت و تاثیر مثبت آن بر تولید ناخالص داخلی بوده و متاثر از بهبود کارایی مصرف انرژی نیست(بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران).

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   مفهوم مکتب کینزی از دیدگاه اقتصادی

در سال 2008 به ازای هر بشکه معادل نفت در کشور تنها 238 دلار تولید ناخالص داخلی ایجاد شد، در حالی که متوسط جهانی این رقم 736 دلار و متوسط اتحادیه اروپا معادل 1452 دلار بود (بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران،1389). این ارقام، عدم کارایی مصارف انرژی در ایران را نشان می دهد. با توجه به تولید نسبتا” کم در مقایسه با انرژی مصرفی، شاخص شدت مصرف انرژی در ایران رقم بالایی را نشان می دهد.

نرخ رشد مصرف انرژی در ایران فراتراز نرخ رشد اقتصادی است.(کرباسی و همکاران،2007).

نرخ رشد مصرف انرژی بر اساس رابطه دست می آید که در آن EC مصرف انرژی و نرخ رشد مصرف انرژی است. با توجه به تعریف شدت انرژی، از آنجا که رشد مصرف انرژی در ایران بالاتر از رشد تولید ناخالص داخلی است، روند شدت مصرف انرژی نیز افزایشی بوده است.

بر اساس بررسی سازمان بهره وری انرژی ایران، شاخص شدت مصرف انرژی ایران از بسیاری از کشورهای جهان از جمله ژاپن، کشورهای اروپایی، آمریکا و حتی برخی از کشورهای جهان سوم نیز بیشتر است (سازمان بهره وری انرژی ایران،1388).

با توجه به اهمیت انرژی در رشد اقتصادی و وجود ادبیات گسترده در موضوع رابطه مصرف انرژی و رشد اقتصادی، باید روند مصرف انرژی در ایران اصلاح شده و از این منبع تولیدی با کارایی بالاتری استفاده کرد. خصوصا” با توجه به این موضوع که سوخت های فسیلی جزء منابع تجدید ناپذیر هستند وادامه روند مصرف کنونی در کشور، می توان بحران انرژی را در دهه های آینده برای کشور به دنبال داشته باشد

ایران یکی از بالاترین شدت‌های مصرف انرژی را در دنیا دارد این درحالی‌است که بخش بزرگی از تولید ناخالص داخلی ایران فقط مربوط به صدور نفت خام می‌شود.

 

برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید