دانلود پایان نامه

مقایسه اضطراب ، افسردگی و عملکرد تحصیلی دانش آموزان دارای نا پدری ، نا مادری و

پدر و مادر واقعی

 

فاطمه رهنما 1،  فرشته مباشری2، بی بی فهیمه شجاعی3،معصومه عزیزی4،مهشید سرابندی5

 

 

 

 

چکیده

هدف این پژوهش مقایسه اضطراب ، افسردگی و عملکرد تحصیلی دانش آموزان پسر مقطع ابتدایی دارای نا پدری ، نا مادری و دانش آموزان دارای  پدر و مادر واقعی شهرستان تربت جام می باشد. حجم نمونه در این پژوهش 612  دانش آموز مقطع ابتدایی ) 26 نفر دارای ناپدری ، 26 نفر دارای نامادری و 26 نفر دارای پدر و مادر واقعی ( بودند که به صورت تصادفی ساده از بین مدارس ) دولتی و غیردولتی( شهرستان تربت جام انتخاب شدند.ابزار مورد استفاده در این تحقیق جهت جمع آوری اطلاعات عبارتند از  پرسشنامه افسردگی “بک ” ، پرسشنامه اضطراب عمومی “ANQ” و معدل ثلث اول تحصیلی می باشد . بر اساس نتایج به دست آمده میزان اضطراب و افسردگی دانش آموزان دارای ناپدری و نامادری به طور معنی داری بیشتر از دانش آموزان دارای پدر و مادر واقعی می باشد

. عملکرد تحصیلی دانش آموزان دارای ناپدری و نامادری به طور معنی داری کمتر از دانش آموزان دارای پدر و مادر واقعی می باشد.

 

واژههای کلیدی: اضطراب ، افسردگی ، عملکرد تحصیلی

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ـــــــــــــــ

  1. 1. دانشگاه پیام نور، واحد تربت جام ، گروه روانشناسی، تربت جام ، ایران.
  2. 6. دانشگاه پیام نور، واحد زاهدان، گروه روانشناسی، زاهدان، ایران.
  3. دانشگاه آزاد اسلامی ، واحد تربت جام ، گروه روانشناسی ، تربت جام، ایران.
  4. دانشگاه آزاد اسلامی ، واحد تربت جام ، گروه روانشناسی ، تربت جام ، ایران.
  5. دانشگاه آزاد اسلامی ، واحد سمنان ، گروه روانشناسی ، سمنان، ایران.

 

مقدمه

خانواده یکی از عوامل موثر و اساسی در رفتار افراد می باشد . کودک از بدو تولد خصوصیاتی را از والدین خود به ارث می برد و زمینه های رشد او فراهم می شود . نفوذ والدین در کودکان ، تنها جنبه ارثی ندارد بلکه در آشنایی کودک با زندگی اجتماعی و فرهنگ پذیری وی ، خانواده و والدین نقش موثری دارند . ساختار و شکل خانواده ها، نحوه ارتباط اعضای هر خانواده با یکدیگر و جامعه ای که خانواده در آن زندگی میکند در بیشتر موارد همسانی ندارد ، بنابراین رفتار و تاثیر خانواده ها در افراد متفاوت است . در خانواده است که کودک نحوه رفتار و روابط صمیمانه با دیگران را می آموزد و کلا این خانواده است که در تکوین و شکل گیری شخصیت کودک ، اثرات بسیار اساسی و مهمی دارد . اهمیت شناخت نقش خانواده به عنوان نهادی که مفهوم پدری و مادری نخستین بار از آنجا نشات می گیرد و بستر تاثیر پدر و مادر بر فرزندان را فراهم می نماید مهم و اساسی است . ) شفیع آبادی و ناصری ، 1331(

امروزه یکی از مسائل دامنگیر جامعه و به خصوص آموزش و پرورش وجود دانش آموزانی است که به هر دلیل دچار محرومیت یکی از والدین هستند . محرومیت پدر و مادر یکی از شرایط خاص خانوادگی است که به عنوان یک متغیر مهم محیطی به طور مستقیم و غیر مستقیم می تواند اثرات ویژه ای بر روی رشد عمومی و ابعاد مختلف رفتار کودک به خصوص در زمینه سلامت روانی ، جسمانی و عملکرد تحصیلی داشته باشد . برای فهم تاثیر غیبت پدریا مادر بر مشکلات دوران کودکی اهمیت ویژه ای دارد که نقش پدر و مادر و کمکی که به رشد و پرورش کودک می کند را مورد بررسی قرار دهیم .

در گذشته پدر اساسا  از نظر نقشی که در تامین  نیازهای خانواده داشت به عنوان منبع معاش و روزی رسان مطرح بود و مسؤلیت مراقبت و تربیت کودکان به عهده مادرگذاشته می شد .

لوئیس1و ابرین6 )1832( خاطر نشان می سازند امروزه عقیده بر این است که پدران در مقایسه با ذهنیات و فرضیات گذشته نقش های متفاوتی را در پرورش و مراقبت کودکان ایفا می کنند . در سالهای اخیر برخی از فرضیاتی که راجع به نقش پدر در پرورش کودک قدمت طولانی داشتند دچار تغییر و تحول شده اند .)نیسی ، 1833(

به طور کلی این امر پذیرفته شده است که رشد شخصیت با جنبه های قوی و ضعف هایش به شدت توسط والدین متاثر می شود و غیبت یکی از این دو یا هر دو اثر مطلوبی بر رشد شخصیت داشته و شخص را مستعد بیماری های روانی یا مشکلات رفتاری بعدی می سازد .

مطالعات نشان داده است که کودکان در مقایسه با بزرگسالان ظرفیت کمتری برای سازگاری و مواجهه با غیبت مانند مرگ یک والد را دارند . موقعیت های فشارزا می تواند منجر به وابستگی شدید این کودکان گردد .فقدان یکی از والدین در سنین اولیه می تواند کودکان را نسبت به افسردگی ناشی از حوادث فشارزای درک شده آسیب پذیر سازد . بسیاری از مطالعاتی که درباره تاثیرات جانشین پدر و مادر وجود دارد دلالت بر این دارد عاملی که با از دست دادن پدر و مادر رابطه دارد ازدواج مجدد3 است . مطالعات بسیار مهمی درباره این موضوع انجام شده است .

بعضی از پژوهشگران درباره تاثیرات ازدواج مجدد و سازگاری کودکان ، بر اساس جنسیت آنها ، مطالعه کرده اند.  به عنوان مثال مطالعه سانتروک 4 )1826(  نشان داد که ازدواج مجدد مادر تاثیر منفی بیشتری روی دختران ، نسبت به پسران دارد .

کیفیت رابطه فرزند خوانده 5والد خوانده2 ممکن است واسطه ای درباره سرنوشت فرزند در خانواده باشد . ورود یک والد خوانده به یک خانواده تک والد می تواند تهدید کننده رابطه فرزند با والدین حقیقی باشد . به علاوه به فقدان راهنمایی درباره نقش مناسب والد خوانده در تربیت فرزند می تواند موجب فشار بر سیستم خانواده و مکانیسم سازگاری کودکان شود . تداوم روابط با والد غیر همخانه می تواند ترسهای فرزندان را درباره اینکه والد خوانده یک جایگزین برای والد اصلی است ، کاهش دهد و در نتیجه روابط مثبت تر

                                             

1lewise

2obrien

3remayyiage

4santrok

5Step child

6Step parent

فرزند خوانده ، والد خوانده و سرنوشت بهتر فرزندان حاصل می شود ) کلینگمپل2 و سگال، 1832(. کاسن 3، کوهن 8، بروک 11وهارمارک 11)1882( در مطالعات خود به این نتیجه رسیدند که کودکانی که با تک والد زندگی می کنند در مقایسه با کودکانی مه با هر دو والد زندگی می کنند ، احتمال بیشتری دارد که افسردگی و اختلالات اضطرابی داشته باشند . مک لاناهان16و ساندفور13)1884( بیان می دارند که کودکان والدین تنها و یا والدینی که ازدواج مجدد داشته اند به احتمال کمتری ، تحصیلات دبیرستان را به اتمام می رسانند و همین طور هم به احتمال کمتری به اخذ درجه تحصیلات دانشگاهی می رسند ، در این راستا ، این پژوهش سعی دارد به بررسی تاثیرات ناپدری و یا نامادری بر فرزندان خانواده و برخی پیامدهای مهم آن نظیر افسردگی ، اضطراب و عملکرد تحصیلی در این میان بپردازد.

خوب می دانیم که انسان در جهت بقا و خویشتن یابی خود از مکانیسم واکنشی به نام “گریز یا ستیز” استفاده می کند . به این معنی که فرد در مواجهه با موقعیت های خطرناک و تهدید کننده یا متوسل به ستیز می شود ) یا اینکه فرار را برقرار ترجیح می دهد ( اضطراب مرضی نیز از چنین حالتی برخوردار است . با این وجود ، از آنجایی که به علت کارکرد تکاملی اضطراب ، این حالت روحی در همه انسانها نمود پیدا می کند ، بنابراین زمانی که سخن از اضطراب به میان می آید مقصود واکنش دفاعی و محافظت خود انسان است که در این حالت فرد بدون هیچ تردیدی درگیر اضطراب مرضی است به زبان دیگر فرد در این حالت با یکسری نشانه های جسمی مواجه می شود که کاملا از کنترل آگاهانه فرد خارج است . )کلبرچپمن،ترجمه بهزاد رحمتی،1333 (

 

روش پژوهش

جمعیت مورد نظر در این پژوهش کلیه دانش آموزان پسر مقطع ابتدایی شهرستان تربت جام که در سال38 -33 به تحصیل اشتغال داشتند ، نمونه تحقیق به شیوه تصادفی ) ساده ( انتخاب گردید . در ابتدا فهرستی از کلیه مدارس ) دولتی و غیرانتفاعی ( ابتدایی پسرانه شهر تهیه گردید .بر اساس این فهرست ، با مراجعه به مدارس مورد نظر ، اسامی دانش آموزان دارای ناپدری و یا نامادری تهیه شد . اگر تعداد این دانش آموزان در مدرسه ای زیاد بود ، به طور تصادفی ، چند نفر انتخاب می شدند ، در غیر این صورت از تمام دانش آموزان دارای ناپدری یا نامادری در مدرسه مربوطه آزمون به عمل می آمد. برای انتخاب گروه گواه از همان مدارس ابتدایی ، تعدادی به طور تصادفی ساده انتخاب شدند.

به این ترتیب برای گروه آزمایش نمونه ای به حجم 144 نفر تشکیل شد که 26 نفر دانش آموزان دارای ناپدری و  26 نفر دانش آموزان دارای نامادری می باشند . برای گروه گواه نیز نمونه ای به حجم 26 نفر انتخاب شد .

ابزار پژوهش:

به منظور جمع آوری داده های مورد نیاز در این تحقیق از سه مقیاس زیر استفاده شد.

الف( پرسشنامه اضطراب عمومی 14)ANQ(  ب( پرسشنامه افسردگی بک 15

پرسشنامه اضطراب عمومی به وسیله تحلیل عوامل توسط نجاریان ، عطاری و مکوندی) 1326( ساخته شده است .

مقیاس اضطراب عمومی) ANQ( یک مقیاس خود گزارش دهی مداد کاغذی است که 62 ماده دارد و آزمودنی به یکی از چهار گزینه ” هرگز ” ، ” به ندرت ” ، ” گاهی اوقات ” و ” اغلب اوقات ” پاسخ داده و بر اساس مقادیر صفر، یک ، دو و سه نمره گذاری می شود . گرفتن نمره بالا در آن نشانه اضطراب عمومی بالاست . نجاریان و همکاران ، ضریب آلفای کرونبا  را برای کل آزمودنیهای دختر و پسر

                                             

clingempeel 7   kasen 8

cohen9

10brook  harmark 11  mclanahan 12  sandefur 13  Anxiety questionnaile 14

Beck deoression inventory 15

81% = & به دست آوردند . در تحقیق حاضر ، ضریب پایایی مقیاس اضطراب عمومی با روش تنصیف 12 برابر با 21% و روش آلفایکرونبا  33% می باشد.

پرسشنامه افسردگی بک ، اولین بار در سال 1821 توسط بک معرفی شد و در سال 1821، مورد تجدید نظر قرار گرفت و در سال1823 انتشار یافت . در این پژوهش از فرم بلند 61 ماده ای پرسشنامه افسردگی بک استفاده شده است ، که یک مقیاس مداد کاغذی است . ضمن کار از آزمودنی خواسته می شود تا سؤال ها را با دقت بخواند و سپس ازهر سؤال گزینه ای را انتخاب کند که بهتر از همه احساس کنونی او را بیان می کند . گزینه ها به ترتیب بر اساس مقادیر 1 ،1 ، 6و 3 نمره گذاری می شوند . پایایی این مقیاس را با روش همسانی درونی از 23% تا 86% با میانگین 32% گزارش کرده اند .

ضریب پایایی پرسشنامه افسردگی بک در تحقیق حاضر با استفاده از روش تنصیف 31% و به روش آلفای کرونبا  81% محاسبه شده است .

 

یافته های پژوهش

ابتدا یافته های توصیفی ، سپس یافته های مربوط به فرضیه ها ارائه می شود . نتایج یافته های توصیفی در جدول شماره 1 و نتایج یافته های مربوط به فرضیه ها در جدول های شماره 6تا 2 ارائه شده اند .

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   دیوان بین المللی دادگستری

جدول شماره 1 میانگین و انحراف معیار نمره های دانش آموزان دارای ناپدری ، نامادری و پدر و مادر واقعی را در متغیرهای افسردگی ، اضطراب و عملکرد تحصیلی نشان می دهد.

 

جدول 1 – میانگین و انحراف معیار متغیر های مورد مطالعه در سه گروه تحقیق

 

نمونه دارای پدر و مادر واقعی نمونه دارای نامادری نمونه دارای ناپدری  
انحراف معیار میانگین انحراف معیار میانگین انحراف معیار میانگین متغیر     های تحقیق
 11/32  62/26  11/26  35/14  3/11  38/65 اضطراب
 4/21  4/82  3/21  8/21  8/25  13/43 افسردگی
 6/12  12/22  6/3  12/62  6/68  15/81 عملکرد تحصیلی

 

همانطور که در جدول شماره 6 ملاحظه می شود بین میزان اضطراب دانش آموزان دارای ناپدری ، نامادری و پدر و مادر واقعی از لحاظ آماری تفاوت معنی داری وجود دارد ) 111/1 › F = 64/35 ، p ( . بنابراین با توجه به نتایج تحقیق این فرضیه تایید می شود .

 

جدول 6 – نتایج واریانس یک راهه روی نمره های اضطراب سه گروه تحقیق

سطح معنی داری P مقدار F میانگین مجذورات درجه آزادی مجموعه مجذورات پراکندگی
 1/111  64/35  6425/18  6  485/33 بین گروهی
     88/58  613  61614/21 درون گروهی
       615  62124/88 کل

 

                                             

Split half  16

با توجه به وجود تفاوت معنی دار ی بین سه گروه ، آزمون تعقیب توکی انجام شد که نتایج آن در جدول شماره 3 نشان داده شدهاست و نشان می دهد که میزان اضطراب دانش آموزان پسر دارای ناپدری از میزان اضطراب دانش آموزان پسر دارای نامادری و پدر و مادر واقعی بیشتر است و این تفاوت معنا دار است . همچنین میزان اضطراب دانش آموزان پسر دارای نامادری از میزان اضطراب دانشآموزان پسر دارای پدر و مادر واقعی بیشتر است و این تفاوت معنی دار می باشد .

 

جدول 3- نتایج تحلیل آزمون توکی روی نمره های اضطراب سه گروه تحقیق

 

عادی نامادری ناپدری میانگین گروه ها
 *  *    38/65 ناپدری
 *    *  35/14 نامادری
   *  *  62/26 عادی

 

بین میزان افسردگی دانش آموزان پسر دارای ناپدری ، نامادری و پدر و مادر واقعی ) عادی ( تفاوت معنا دار وجود دارد . داده ها با استفاده از روش تجزیه و تحلیل واریانس یک متغیری) anova( تجزیه و تحلیل شود.

همان طور که در جدول  شماره4 شان داده شده بین میزان افسردگی سه گروه از لحاظ آماری تفاوت معنی دار وجود دارد .

)111/1>p  و 21/61= F ( ، بنابراین فرضیه 6 تایید شد .

 

جدول 4- نتایج تحلیل واریانس یک راهه بین نمره های افسردگی سه گروه تحقیق

 

سطح معنی داری P مقدار F میانگین مجذورات درجه آزادی مجموعه مجذورات پراکندگی
 p >1/111  61/21  1312/33  6  6235/22 بین گروهی
     23/2  613  1354/22 درون گروهی
       615  1213/36 کل

 

 

برای پی بردن به این نکته که بین کدام دو گروه تفاوت وجود دارد در آزمون تعقیبی توکی استفاده شد که نتایج آن را در جدول شماره 5 نشان داده شده است . همان طور که در جدول شماره 5 ملاحظه می شود میزان افسردگی دانش آموزان پسر دارای ناپدری از میزان افسردگی دانش آموزان پسر دارای نامادری بیشتر است و این اختلاف معنی دار است . همچنین میزان افسردگی دانش آموزان دارای ناپدری بیشتر از دانش آموزان دارای پدر و مادر واقعی می باشد .

نتایج مندرج در جدول شماره 5 همچنین نشان می دهد که  میزان افسردگی دانش آموزان  پسر دارای نامادری بیشتر از دانش آموزان دارای پدر و مادر واقعی می باشد و این اختلاف همگی معنی دار می باشند.

 

جدول 5- نتایج آزمون توکی بین نمره های افسردگی سه گروه تحقیق

 

  دانلود مجموعه مقالات رایگان روانشناسی در یک فایل zip حجم 23 مگابایت

عادی نامادری ناپدری میانگین گروه ها
 *  *    13/43 ناپدری
 *    *  8/21 نامادری
   *  *  4/82 عادی

 

جدول شماره 2 نشان می دهد بین عملکرد تحصیلی دانش آموزان دارای ناپدری ،نامادری و پدر و مادر واقعی  لحاظ آماری تفاوت معنی دار وجود دارد) . 111/1>p  و 26/16= F ( ، بنابراین فرضیه 3 تایید شد.

 

جدول2- نتایج تحلیل واریانس یک راهه بین نمره های عملکرد تحصیلی سه گروه تحقیق

 

سطح معنی داری P مقدار F میانگین مجذورات درجه آزادی مجموعه مجذورات پراکندگی
 1/111  16/26  26/23  6  165/32 بین گروهی
     4/82  613  1152/25 درون گروهی
       615  1133/16 کل

 

با توجه به معنی داری تفاوت بین سه گروه آزمون تعقیب توکی بین نمره های عملکرد تحصیلی دانش آموزان به عمل آمد که نتایج آن در جدول شماره 2 ارائه شده است و نشان می دهد عملکرد تحصیلی دانش آموزان پسر دارای نامادری و ناپدری کمتر از عملکرد تحصیلی دانش آموزان پسر دارای پدر و مادر واقعی می باشد .

 

جدول 2 نتایج آزمون توکی بین نمره های عملکرد تحصیلی سه گروه تحقیق

 

عادی نامادری ناپدری میانگین گروه ها
 *      15/81 ناپدری
 *      12/62 نامادری
   *  *  12/22 عادی

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

بحث و نتیجه گیری

از یافته های این پژوهش چنین بر می آید که میزان اضطراب دانش آموزان دارای ناپدری از میزان اضطراب دانش آموزان دارای نامادری و دارای پدر ومادر واقعی بیشتر است . همچنین میزان اضطراب دانش آموزان دارای نامادری از میزان اضطراب دانش آموزان دارای پدر ومادر واقعی بیشتر است و این تفاوت ها از لحاظ آماری معنا دار می باشد .نتایج به دست آمده از این پژوهش  با پژوهش های قبلی همخوانی دارد .  ) برای مثال کندل 12و روزنبوم 13 و چن 18،1884 ؛ کاسن و همکاران، 1882(

                                             

kandel 17  rosenbaum 18

علت اصلی اضطراب نیز ، فقدان شرایط صمیمانه و محبت آمیز ، به خصوص در محیط خانواده ، وجود رفتار خشونت آمیز توام با عناد نسبت به کودک است . یافته جالب توجه در این پژوهش این است که اضطراب دانش آموزان دارای ناپدری به طور معنا داری بیشتر از اضطراب دانش آموزان دارای نامادری است .

طبق نتایج به دست آمده در این پژوهش میزان افسردگی دانش آموزان پسر دارای ناپدری از میزان افسردگی دانش آموزان پسر دارای نامادری و  دارای پدر ومادر واقعی بیشتر است و این اختلاف معنادار می باشد.  همچنین میزان افسردگی دانش آموزان دارای نامادری بیشتر از افسردگی دانش آموزان پسر دارای پدر ومادر واقعی می باشد. نتایج به دست آمده از این پژوهش با برخی پژوهشهای قبلی همخوانی دارد)  .  برای مثال ورکمن 61 و بیر 61 ، 1886؛ کاسن و همکاران، 1882(. تحقیقات بسیاری نشان داده اند که احتمال بروز علائم افسردگی در کودکانی که یکی از والدین خود را از دست داده اند ، قابل ملاحظه است.

فقدان یکی از والدین و جایگزین شدن آن به وسیله یک فرد جدید باعث تشدید افسردگی و دشواری سازگاری با موقعیت جدید می شود . نکته قابل توجه در این جاست که طبق یافته های این پژوهش دانش آموزان پسر دارای ناپدری افسردگی بالاتری نسبت به دانش آموزان دارای نامادری داشته اند .

طبق نتایج به دست آمده از این پژوهش عملکرد تحصیلی دانش آموزان پسر دارای ناپدری، نامادری کمتر از عملکرد تحصیلی دانش آموزان پسر دارای پدر ومادر واقعی می باشد . نتایج به دست آمده از این پژوهش با برخی پژوهشهای قبلی همخوانی دارد .  ) برای مثال مک لاناهان و همکاران 1884، کوکس و فوندل 66،1882( دانش آموزان برای داشتن عملکرد تحصیلی مطلوب احتیاج به کانون گرم و صمیمی خانواده دارند که حمایت های لازم از او را در این زمینه به عمل آورد . وجود هر گونه تنش و فضای خصومت آمیز و غیر صمیمانه در خانواده باعث افت تحصیلی دانش آموز می شود . تبیین دیگری که وجود دارد در این است که دانش آموزان دارای ناپدری یا نامادری طبق یافته های این پژوهش دچار افسردگی و اضطراب هستند . بنابراین افسردگی باعث می شود تا انگیزه آنها برای موفقیت تحصیلی کاهش پیدا کند . همانطور که می دانیم پایین آمدن عملکرد و کارآیی ، یکی از مهمترین علائم افسردگی می باشد و ودر ضمن باعث اختلال در عملکرد این گروه از دانش آموزان خواهد شد .

 

 

 

 

فهرست منابع 

  1. 1. شفیع آبادی ، عبدالله ؛ ناصری ، غلامرضا) 1331(.نظریه های مشاوره و روان درمانی .تهران: انتشارات مرکز نشر دانشگاهی ، تهران
  2. 6. مکارمی ، آذر؛ خدارحیمی، سیمین ؛ پورعوض،عصمت؛ زحل نژاد، لیلا؛ حامدی ، عبدالحسین)1321(.مقایسه پیشرفت تحصیلی دانش آموزان مدارس شاهد و عادی شیراز .دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه شیراز.
  3. مهرابی زاده هنرمند ، مهناز) 1325(. بررسی تاثیر شناخت درمانگری در افسردگی ومؤلفه های خود پنداشت . رساله دکترای روانشناسی ، دانشگاه تربیت مدرس.
  4. نجاریان ، بهمن؛ عطاری ، یوسفعلی ؛ ومکوندی ، بهنام) 1326(. ساخت و اعتباریابی مقیاس اضطراب ANQ . دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه شهید چمران اهواز .
  5. کریس.ال.کلینکه؛ محمدخانی ، شهرام) 1331(. مهارت های زندگی ، تهران.
  6. 2. کلبر،چپمن اتول ، رحمتی ، بهزاد) 1333( اضطراب – درمان ، تهران ، نشر معیار علم.

                                                                                                                                                         

 

  • wokman
  • Beer
  • Cooksy&fondell

 

  • clingempeel,w.& gleen,(1986) .stap parent-step child yelationships and the psychological adjustment of children in step mother  dnd step father families. Child development,yol. 57(2),474-484
  • coksey .E.C.& fondell.M.M. (1996). Spending time with his kids: effectsof family structure on fathers & children,s lives. Journal of marriage & family .VoL.58.69-707
  • DeniseB, Rosenbaum. E& chen.K(1994).impact of maternal drug use and preadolescent children born to teenage mothers.

Journal of marriage & family , vol.56,325-340

  • Kasen, S, cohen, P, Brook, j .S& harmark,C(1996).A multiple- risk interaction model : effects of temperament and divorce on psychiatric disorders in children . journal of abnormal child psychology , vol.24,121-150
  • Lewis,c.& oBrien ,M.(1987). Reassessing fatherhood . Beveyly hills, CA : sage mchlanahan,S& sandefur,G(1994).Growing up witha single parent : what helps .Harvard university press : Cambridge ,Massachusetts.

-Neissi , A (1988) .Amodel examining the influences of father absence , social support and maternal well-being on children ,s  psychological adjustment . department of psychology .lan caster university . .lan caster, uk.

  • santrock, j.w (1972). Relation of type and onset of father absence to cognitive development. Child development, vol.43,455-456 – Workman , M& Beer , j .(1992) .depression, suicide ideajon,& aggression among higu school students whose parents are divorced &use alacohole at hom , psychological reports,vol.70,505-511.

 

برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید