دانلود پایان نامه

 

میزان آگاهی دانش آموزان باحقوق شهروندی و عوامل موثر برآن

 

 سیروس شریفی[1]، مهری صادقی[2]، ذکراله مروتی [3]

 

چکیده :

هدف این مقاله میزان آگاهی دانش آموزان با حقوق شهروندی و عوامل موثر بر آن است که از نظریات صاحب نظران مختلف در مورد حقوق شهروندی به منظور چارچوب نظری و تشریح اهمیت این مساله استفاده شده است.همجنین با آگاهی دانش آموزان با حقوق شهروندی و راهکارهای ایجادو تقویت مهارت های شهروندی به دانش آموزان،درواقع یک نوع،تغییر نگرش،آگاهی و احترام به حقوق دیگران در جامعه برای دانش آموزان نهادینه می شود  .

 

کلید واژه: حقوق شهروندی،تربیت شهروندی،آموزش و پرورش،آگاهی دانش آموزان

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1– مقدمه: 

تربیت شهروندی فرایندی است که شهروندان فعال،مطلع،حساس و کار و آمد در زندگی مدنی و امور مربوط به ناحیه خود را ایجاد نموده و جنسیت ها،نژادها و ساختار طبقاتی را معرفی کرده و عدالت اجتماعی و تنوع را گسترش داده و افراد را به تامل و مشارکت در جریانات سیاسی و تصمیم گیری آماده می نماید]نلسون و کرر4،2002[به تعبیر تورنی5،منظور از آموزش شهروندی عبارت از فرایند انتقال دانش ها،ارزش ها و نگرش های لازم برای مشارکت و ثبات سیاسی جامعه از یک نسل به نسل دیگر،این انتقال شامل موارد گوناگونی نظیر:آگاهی از تاریخ و ساختار سیاسی،احساس وفاداری به ملت،نگرش مثبت به اقتدار سیاسی،باور به ارش های بنیادی)مانند حاکمیت قانون و تساهل و تسامح(.علاقه به مشارکت سیاسی و کسب مهارت های لازم برای فهم سیاست های عمومی و نظارت بر آن ها می شود)مایلز2،2002 :91(.آگاهی از حقوق شهروندی یعنی فرصت های تامین شده توسط مدارس برای مشارکت دانش آموزان در تجربه های یادگیری مانند بازی کردن نقشها، مشارکت در بحث ها، سنجش های کلاسی،شورای مدرسه به منظور رشد و ارتقای مسئولیتهای سیاسی،اجتماعی افراد است]هومانا، باربر و تورنی-پورتا2،2002[.

افراد با آگاهی از حقوق شهروندی خود بهتر می توانند،تعاملات اجتماعی خود را با یکدیگر و نظام سیاسی حاکم مشخص سازند. افراد با آگاهی از حقوق خود بهتر می توانند در امور جاری جامعه مشارکت فعالتری داشته باشند.بنابراین در جوامعی که افراد به حقوق خود وتکالیف خود آگاهی داشته باشندحریم همدیگر را رعایت خواهند کرد و در نتیجه جوامع از استحکام و مشروعیت بیشتری برخودار خواهد شد]محمدی،9331 [.آگاهی از حقوق شهروندی جزء لاینفک جامعه ی مدنی ومبنای تشکیل آن به شمارمی رود، چرا که امکان مشارکت داوطلبانه ی همه ی افراد را در تمام  عرصه های اجتماعی فراهم می سازد.بنابراین،درگذر از جوامع سنتی به مدرن تغییراتی درجهت تحقق حقوق شهروندی درسطوح فردی و ساختاری پدید می آید.همچنین نوجوانان و جوانان بخش عمدهای از جامعه ما را تشکیل میدهند و از سوی دیگر اکثر وقت مفید این جوانان به عنوان دانشآموز در مدارس سپری میشود لذا یکی از مکان های مهم برای فراهم آوردن آموزشهای شهروندی مدارس هستند.در این باره دیویی فیلسوف تربیتی آمریکا معتقد است که مدرسه یک )جامعه کوچک( است که دانش آموزان آن در یک محیط فعال به یادگیری و همکاری در یاد گیری میپردازند.کلاس درس شبیه آزمایشگاهی است که در آن عقاید شهروندی و رفتارهای یک شهروند توسط دانش آموزان و معلمان بررسی میشود]کابو و کینی3 . 2000 : 223 [.

بررسی لزوم آموزش حقوق شهروندی در ایران نشان داد که نظام حقوق شهروندی در ابعاد اقتصادی  مالی، فرهنگی، اجتماعی و اداری سیاسی نیازمند آموزش است)شکوری و پاک نژاد،9330(.تحقیق دیگری که در اصفهان]9339[.به  منظور ارائه راهکارهای افزایش اثربخش آموزشهای شهروندی و آشناسازی مردم با حقوق شهروندی انجام گرفت، نشان داد که افزایش آموزشهای شهروندی تدبیری نو برای آشنا کردن مردم با حقوق شهروندی است]ابزاری،9339[.مطالعات اسماعیلی]9339[ با موضوع سنجش نیازهای فرهنگی شهروندان اصفهان نشان می دهد که آموزشهای شهروندی اساسی ترین نیاز فرهنگی شهروندان در اصفهان است.مطالعات

                                                           

4 .Nelson, & Kerr

5.Torney

6.Miles

  1. 7. Homana, Barber, & Torney-Purta

  دانلود مجموعه مقالات رایگان روانشناسی در یک فایل zip حجم 23 مگابایت
8 .Kubow. Kinney

محمدی]9339[ باموضوع بررسی میزان آگاهی شهروندان زنجانی ازحقوق شهروندی وعوامل مؤثر بر آن درمناطق مختلف شهر زنجان نشان داد که میزان آگاهی شهروندان در حد متوسط و در بیشتر موارد پایین است.

همچنین مروتی و بابایی]9332[در پژوهش خود به این نتیجه رسیدند که میزان مهارتهای زندگی دانش آموزان)علی الخصوص در بعد همکاری(در حدپایینی می باشد.پس دانش آموزان باید از طریق فرصت هایی برای اکتساب مهارت ها،توانایی ها و اطلاعات ضروری با حقوق شهروندی تربیت شوندآموزش و پرورش از یک سو به دلیل ارتباط مستقیم و بی واسطه ای که با کودکان و نوجوانان دارد،درکنار خانواده و سایر نهادهای اجتماع ی از جمله مذهب،وسایل ارتباط جمعی،اثر ویژه ای در شکل گیری شخصیت اجتماع ی نسل آینده می گذارد و از سوی دیگر اصول اجتماعی فرهنگی که دانش آموزان در این محیط یاد می گیرند می تواند اساس الگو ی زندگی آنان در جامعه باشد.همچنین آشنایی با حقوق شهروندی،زمینه مناسب را برای یک شهروند خوب بودن و برقراری نظم و امنیت درجامعه فراهم می سازد.در این راستا عوامل موثر بر حقوق شهروندی و ارائه شیوه های مختلف برای تقویت و نهادینه کردن مهارتهای شهروندی به خصوص در شرایط سنی نوجوانی از اهمیت خاصی برخوردار است]گی روشه،9119 ،به نقل از سپیانی، سعادتمند،کریمی،9332[.با توجه به موارد عنوان شده،مقاله حاضر به این سوال می پردازد میزان آگاهی دانش آموزان  با حقوق شهروندی در دانش آموزان چقدر است؟عوامل موثر بر آن کدام است؟  2– اهمیت و ضرورت:  

ا مروزه حل بسیاری از مسائل و مشکلات جامعه در گروه آگاهی و رفتار اعضای جامعه است؛چرا که آنها را در استیفای حقوق خویش تواناتر میسازد.با آگاه شدن افراد و به ویژه دانشآموزان از حقوق خویش،بالطبع افراد با مسئولیتهای خود در قبال جامعه و یکدیگر آشنا میشوند و بدین وسیله،نظم اجتماعی روند رو به رشدتری به خود میگیرد.با آگاهی دانشآموزان از حقوق شهروندی خود میتوان امید داشت،جامعه به جامعهایپویا و فعال تبدیل شود.به این صورت که دانشآموزان با آگاهی از حقوق خویش میتوانند،تعاملات اجتماعی خود را با یکدیگر و نظام سیاسی حاکم برجامعه مشخص سازند و از این طریق،در نهادینه کردن شهروندی،نقش مهمی ایفا کنند.علاوه بر این،حل مسائل جامعه وایجاد تغییر در آنها،تنها از طریق مشارکت فعال اعضای جامعه عملی است.بدون آگاهی دانشآموزان از حقوق شهروندی خود در ابعاد مدنی سیاسی و اجتماعی،پشتوانهی نظری برای مشارکت فعال در امور جامعه وجود نخواهد داشت وشهروندان نخواهند توانست،خواستههای خود را به حاکمیت سیاسی به درستی ابلاغ کنند.به علاوه،وجود دولت پاسخگو درصورت وجود شهروندی حقجو معنی پیدا میکند.اگر دانشآموزان ما حقوق خویش برآیند،دولت ناچار است برای پاسخگویی به این انتظارات،قانون را محور جامعه قرار دهد.درنتیجه،خواه ناخواه به سوی جامعهای قانونگرا و قانونمدار سوق پیدا میکند.اهمیت این مقولهها نیز از دید برنامهریزان و سیاستگذاران آموزش و پرورش،برای دورههای تحصیلی راهنمایی ،اهدافی در ابعاد متفاوت درنظر گرفته شده است.با نگاهی بسیار گذرا میتوان مؤلفههای حقوق شهروندی را در تمامی این ابعاد تشخیص داد.بالاخص در زمینهی اهداف سیاسی،اجتماعی و اقتصادی،دقیقا مواردی برشمرده شدهاند که جزء لاینفک حقوق شهروندی هستند]بهشتی،9332 :52-52[.یکی از مهم ترین دلیل آشنایی دانش آموزان با حقوق شهروندی جلوگیری از به هدر رفتن  هزینه های گزاف در جامعه می باشد.چرا که آموزش، نقش مهمی در نهادینه کردن مفاهیم و ارزش ها در سطح جامعه دارد.پس باید برنامه های حوزه حقوق شهروندی بسیار دقیق و با ظرافت خاص توسط کارشناسان و در راستای ترویج و رعایت حقوق شهروندی برنامه ریزی شود.با توجه به مطالب ارائه شده نشان از اهمیت آگاهی دانش آموزان با حقوق شهروندی،پیش از پیش احساس می گردد.

3– چارچوب نظری پژوهش:                               

  • 3– مارکس :طبقه، آگاهی و حقوق شهروندی

مارکس با زیر بنا قرار دادن اقتصاد و تأثیر آن بر نقش های اقتصادی افراد،جامعه را با دو طبقه ی حاکم و زیردست مشخص می کند و عرصه ی جامعه را  آگاهی زنان از حقوق شهروندی و عوامل موثر بر آن عرصه ی مبارزه ی همیشگی این دو طبقه دانسته وعنوان می کند طبقات اجتماعی بازیگران واقعی در فرآیند تاریخ بوده و تحولات ملی و محلی صرفا جنبه ای از این فرآیند به شمار می آید.مارکس جامعه ی مدنی را همان بورژوایی می داند که عرصه ی مبتنی بر بازار و مالکیت خصوصی است اعلامیه ی حقوق بشر و شهروندی نیز صورت ظاهری برای پنهان کردن واقعیت و نقابی بر نابرابری های اقتصادی و اجتماعی است]شبانی،9339 :25[.

  • 3– وبر :شهر، شهروندی و دموکراسی

مارکس وبر شهروندی را به لحاظ تاریخی با رشد دولت – شهرهای یونان باستان درارتباط می داند.جایی که فضایی عمومی برای ارتباط آزاد و عقلانی میان کنشگران اجتماعی فراهم می ساخت مفهوم شهر وتکامل تاریخی هرم های مستقل در تکوین نوعی تفکر تلفیقی در مورد آزادی،فردیت،مدنیت نقش حیاتی داشته است وی این مشخصه را منحصر به غرب می دانست]ذکائی،9330 :21[.

  • 3– مارشال :حقوق سه گانه ی شهروندی

به عقیده ی مارشال شهروندی به سه اصل یا عضو )مدنی، سیاسی، اجتماعی(تقسیم می شود حقوق مدنی که برای آزادی های شخصی ضروری است و شامل مواردی چون آزادی بیان ،عقیده، تفکر،حق مالکیت اموال می باشد حقوق سیاسی که شامل حق مشارکت در قدرت وتصمیم گیری سیاسی و حق رأی است حقوق اجتماعی که شامل طیف وسیعی از حقوق مربوط به رفاه و امنیت اقتصادی است و حق زندگی طبق استانداردهای رایج زندگی در یک جامعه را شامل می شود و به طور نزدیکی با نظام آموزش و خدمات مرتبط است در واقع بعد اجتماعی شهروندی شامل پذیرش این نکته است که دولت در برابر وظیفه شناسی وخدماتی که شهروندان مقروض است تا خدمات خاصی را ارائه دهد]هزارجریبی و همکاران ،9310[.

43– پارسونز :دوگانه ی عام گراییخاص گرایی

پارسونز شهروندی را نتیجه ی ظهور جامعه سرمایه داری صنعتی می داند و معتقد است که تغییراتی که درجامعه صنعتی رخ داده، نظیر شهری شدن و عقلانیت بستر مناسبی را برای این پدیده به وجود آورده است وی با مبنا قراردادن متغیرهای الگویی عام گرایی و جامعه ی مبتنی بر قرارداد عرفی و مدنی تصویری از شهروندی به عنوان کردار اجتماعی معطوف به عضویت اجتماعی و انسجام عرضه  می کند]توسلی و نجاتی، 9333[.

بنابراین،افرادی که دارای نگرش های خاص گرایانه هستند.آگاهی کمتری از حقوق خود دارند.در این میان آموزش نقش مهمی را در جامعه پذیری یکپارچه و گسترده ی افراد و ارائه ی نگرش های عام گرایانه ایفا می کند تا به تبع آن زمینه ی آگاهی افراد از حقوق و به تبع آن از وظایفشان،فراهم شود.

53– هابرماس :دسترسی برابر به مشارکت وشهروندی

در نظر هابرماس) به طور خاص (و در اندیشه ی سیاسی اجتماعی معاصر به طورعام این حوزه ی نوپدید به عنوان حوزه عمومی و جامعه مدنی عنوان مطرح شده است.از نظر وی دریافت حوزه ی عمومی و جامعه ی مدنی است که افراد نقش شهروندی پیدا می کنند.در نقش شهروندی فرد، به عنوان عضو تمام جامعه ی خود می گردد و شأن حقوقی ویژه ای دارد.حوزه ی عمومی عرصه ای است که در آن فرد به منظورمشارکت در مباحث باز و علنی گرد هم می آیند.در چنین حوزه ای اصول برابری و امکان دسترسی ،اصولی غیر قابل حذف هستند.حوزه ی عمومی برخلاف نهادهایی که تحت سلطه خارجی قرار دارند یا دارای روابط قدرت درونی هستند، از اصول مشارکت و نظام دموکراتیک نوید می دهد درچنین حوزه ای نتیجه و پیامد گفتگو مهم نیست بلکه مهم این است که روند گفتگو و عقلانیت حاکم بر آن دموکراتیک باشد برهمین مبنا وی مشارکت را معرف اصلی شهروندی می داند و آن  را به گونه های مختلف تحلیل کرده است و دسترسی برابر به حقوق مشارکتی را مورد توجه بیشتر قرار می دهد.اعضای جامعه با توجه به توانایی تغییر حیات اجتماعی خود،دریافت حوزه ی عمومی به ایفای نقش شهروندی خواهند]شبانی، 9334 :922[.

4– پیشینه پژوهش:

9- 4-  سابقه داخلی

علیزاده ]9323[.درتحقیقی باعنوان «آموزش شهروندی در کتب درسی»درکتابهای دوره ابتدایی، راهنمایی و دبیرستان پرداخته است بر اساس نتایج به دست آمده در این تحقیق در کتب دور ه ی ابتدایی چهار مقوله ی راهنمایی و رانندگی،بهداشت شهری،محیط زیست شهری و شورای اسلامی مورد بررسی قرار گرفته است.صابری]9339[.پس از انجام تحقیقات خود درباره«راهکارهای افزایش اثربخش آموزشهای شهروندی»عنوان کرد که یکی از مؤلفه هایی سرنوشت ساز و مهم در پیشرفت جوامع توسعه یافته آموزش موضوعات اساسی به ویژه آموزش همگانی است.قاضی]9339[.در تحقیق خود با عنوان راهکارهای نهادینه کردن فرهنگ شهروندی درساخت اجتماعی ایرانی از دیدگاه صاحبنظران به این نتیجه دست یافت که آموزش هدفمند ازطریق مدارس در سطوح مختلف راهکاری مناسب برای نهادینه کردن فرهنگ شهروندی است پژوهشگر در مطالعاتی درباره فناوری اطلاعات و شهروندی مدرن نشان داد که کاربرد فناوری اطلاعات زندگی شهری را ارتقای کیفی می بخشد.شهروندان با استفاده از این فناوری به راحتی می توانند در وقت و هزینه خود صر فه جویی کنند و مهارتهای لازم برای یک جامعه اطلاعاتی را کسب کنند.

 

 

24–  سابقه خارجی 

در تحقیقی توسط]می هویی لیو 2009به نقل از هاشمی 9331[.تحت  عنوان« توسعه ارزشهای شهروندی »یک مطالعه موردی در تایوان انجام گرفته است نتایج نشان میدهد که به دلیل سیاست برنامه درسی ملی،اهداف و رویکردهای مربوط به تربیت شهروندی خیلی خاص و تجویزی هستند.از جمله ی آن ها مطالعه براون 1 در کانادا، لی90  در آسیا و پریور99 در استرالیا می باشد.براساس مطالعه ویژه که به وسیله پریور در کشور استرالیا انجام شده است.ویژگیهای زیر را برای شهروند مطلوب در جامعه اسرالیا لازم دانسته است.

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   منبع تحقیق رشته حقوق درموردروزنامه نگاران

ویژگی های مرتبط با درک و قهم مدنی:شامل آگاهی از رویدادهای جاری جامعه و جهان و آگاهی از عملکرد دولت،ویژگی های مرتبط با جنبه های مشارکتی،عملی:شامل ایفای مسئولیت های خانوادگی،توانایی بررسی ایده های گوناگون، تونایی اتخاذ تصمیم های معقولانه و مشارکت در مسایل مدرسه با جامعه محلی .ویژگی های مرتبط با دل مشغولی  اجتماعی:شامل علاقه و نگرانی نسبت به رفا و آسایش دیگران،رفتارهای اخلاقی و پذیرش تنوع]نیکنامی،9332،ص 931[.در پژوهش دیگری پریور نتیجه میگیردکه نوجوانان استرالیایی قدر دموکراسی را میدانند اما سطح درک آن ها از مدنیت و شهروندی کم تر از حد انتظار در این زمینه است.با وجود این که دانش آموزان استرالیای برنامه درسی مکتوبی در رابطه با شهروندی دارند،اما همچنان 31 درصد آن ها با رویدادها،نمادها و سمبل های ملی آشنا نیستند.همچنین دانش آموزانی هم که تحت تاثیر برنامه ی درسی و محیط خانواده مفاهیم اساسی اجتماعی و سیاسی را آموخته اند،یا قلبا به آن باور ندارند و یا در عمل آن ها چنین رفتاری بروز پیدا نمی کند]پریور،2002[.

5– تعریف مفهومی: 

  • 5– معانی شهروندی:

نخست شهروندی به معنای بشرو نوع انسان که مصادق آن شامل تمامی انسانها می باشند.از هر حنس و نژاد و رنگ و کشور و دین و مذهب…دیگر شهروندی به معنای انسانها ساکن و مقیم در یک کشور اعم از اتباع و بیگانگان که در سرزمین یک دولت کشور و تحت قدرت آن دولت کشور هستند.شهروند به کسی گفته می شود که عضو واحد سیاسی مشخص بنام کشور است و دارای حقوق مدنی،سیاسی و اجتماعی است]به نقل از محمدی، 9331[.

  • 5– مفهوم شهروندی:

شهروندی مقوله ای است مرتبط با نحوه عملکرد افراد به نحوی که آنها قادر باشند در یک جامعه دموکراتیک محیط اجتماعی سایرین را به نحوه مثبت و بارزی متاثر سازند.به عبارت دیگر ،شهروندی در حقیقیت مجموعه ای از ارتباطات عمومی میان مردمی است که می خواهند از « حالت

                                                           

9.brown

  1. lee

.11prior

طبیعی »یعنی حالتی که  زندگی به صورت منزوی فقیرانه و حیوان حریان دارد.اجتناب کنند از این رو،شهروندی نوعی قرارداد احتماعی است که هدف  اصلی آن ارتقا رفاه و امنیت در سطح جامعه است و ضرورتاً به این امر می پردازد که افراد یک جامعه چگونه  باید رفتار کنند تا به این هدف برسند]به نقل از محمدی، 9331[.

  • 5– تعاریف شهروندی:

در حوزه مسائل نظری،برخی از تعاریف و نظریه های شهروندی،از همان ابتدایی امر توجه خود را به مفاهم حق و حقوق محدود کردند.برای مثال ،فاور یکرو لندمن،نظریه سیاسی معاصر می نویسند:« شهروندی تقریباً بطور کامل بر حسب دارا بودن حقوق تعریف می شود».برخورداری شهروندان از حقوق انسانی ،در چارجوب عملکرد قانونی لحاظ شده و حقوق مدنی که برای آزادی فردی الزامی و با نقش قانون و نظام دادگاهی همرا ه است،با حقوق سیاسی مربوط به کارکردهای پارلمانی در هم آمیخته اند تال مفهوم شهروندی را شکل دهند.آنها  این را هم خاطر نشان می کنند که انسان می تواند فرایند مشابهی را در رابطه با توسعه هنحازی یک نظریه حقوق بشر مشاهده کند.منتها تفاوت این فرایند در این است که حقوق بشر یک چارچوب اخلاقی فراسیاسی فراهم می کند،اما حقوق شهروندی را بایددرحقوق خاص ملی هر کشور جستجو و تعریف کرد.جک باربالت92جامعه شناس استرالیایی،اعتقاد دارد« ایده شهروندی به اندازه تاریخ یکجا نشینی جامعه انسانی دارای قدمت است».به زعم وی،حقوقی که درجامعه برای یک شهروند تعریف می شوند.جزء حقوق بنیادین انسان هستند]ربانی و کیانپور،9332: 99و92[.

  • 5– حقوق شهروندی:

به نظر مارشال،شهروندی پایگاهی است که به تمامی افرادی که عضو تمام عیار اجتماع هستند داده شده است.این افراد همگی دارای جایگاه برابر و حقوق، وظایف و تکالیف متناسب با این پایگاه هستند]فریدمن13، 2002[.ظاهرا اولین فرهنگ فارسی به فارسی که کلمه شهروند را در خود جای داده است، فرهنگ فارسی”امروز”است. این فرهنگ شهروند را چنین تعریف کرده است:”کسی که اهل یک شهر یا کشور باشد و از حقوق متعلق به آن برخوردار باشد، شهروند است]اسماعیلی، به نقل از بلورچی،9334،ص92[.هر فردی که به دنیا می آیدباید به عنوان یک شهروند شناخته شود و از تمام حقوقی که در “اعلامیه حقوق رشد” و “عهدنامه حقوق کودک”مقرر شده است بهره مند شود. هر فردی به انواع گوناگونی از جوامع،از خانواده و جامعه محلی گرفته تا جامعه ملی و بین المللی و انسانی،متعلق است و باید از تمام حقوق خود در این جوامع برخوردار باشدو مسئولیت های شهروندی را برعهده بگیرد )لطف آبادی،9335،ص32(.شهروندی می تواند در مقایسه با یک صندلی قرار بگیرد4 پایه این صندلی شهروندی؛ابعاد سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی خواهد بود.توسعه کامل شهروندی از طریق اجرای متوازن این4 بعد امکان پذیر خواهد بود. این 4 بعد شهروندی از طریق فرایندهای اجتماعی که به صورت سازماندهی شده در مدرسه،خانواده،سازمان های مدنی و مشارکت های سیاسی و به صورت غیر سازماندهی شده دراجتماعات،رسانه های گروهی و گروه های همتا رخ می دهد،کسب خواهد شد]رادولدهویس،2000 به نقل از مفتخر،9333[.

 

                                                           

  • .Jack Barbalet
  • .Friedmann
  • زیر ساختهای هر جامعه:

برخی شهروندی را نوعی قرارداد اجتماعی می دانند که هدف اصلی آن ارتقاء رفاه و امنیت در سطح جامعه است و ضرورتا به این امر می پردازد که افراد یک جامعه چگونه باید رفتار کنند.تا به این هدف برسند، شهروندی در بعد اجتماعی ایدهای است که مشخصاً در اروپای غربی طی قرن شانزدهم مطرح شده است قبول حقوق و وظایف اجتماعی،سیاسی و قانونی نمایشی از جایگاه شهروندی، نکته اساسی این مفهوم بوده است،بعدها برخورداری از حدودی از رفاه مثل حق داشتن سرپناه،معیشت مناسب به حقوق شهروندان اضافه شده است آنچه در نظام شهروندی همواره، مورد توجه می باشد آن است که در این نظام از یک سو فرد دارای حقوق است و از سوی دیگر دارای وظایف و مسئولیت می باشد، شهروندی موقعیتی است که ناظر به رابطه عضویت یک فرد در جامعه می باشد رابطه ای که هسته ی اصلی آن بر اساس حقوق و وظایف است و شهروند مسئول کسی است که به این وظایف شهروندی عمل می کند.بقای هر جامعه ای به نظم و ثبات بستگی دارد و برای ایجاد نظم و تنظیم روابط میان اعضای خود به دو دلیل عمده متکی است:حصول اطمینان از این که کارهای حیاتی جامعه انجام می گیرد.پیشگیری از اختلال و آشفتگی هایی که ممکن سبب کشمکش های درونی جامعه در زندگی اجتماعی پدید آید]تیموری نژاد، اسفندیار و سیادت 9312[.

  • آموزش حقوق شهروندی به دانش آموزان:  

آموزش حقوق شهروندی به طور غیر رسمی در خانه یا محل کاریا کارگاه های آموزشی و یا به طور رسمی در دروس مدارس ابتدایی به شهروندان آموخته می شود.آنان از این طریق به شهروندان فعال، آگاه و مسئول تبدیل می شوند.تربیت شهروندی، یکی از فروع شهروندی است که با توجه به تحولات سریع اجتماعی،فن آوری و سیاسی دوران معاصر، از جمله دل مشغولی های برنامه ریزان و سیاست گذاران آموزش و پرورش کشورهای جهان به شمار می آید.در کشورهای توسعه یافته مفاهیم شهروندی از دوران کودکی تا نوجوانی آموزش داده می شود و دولت نیز آموزش های لازم را در اختیار والدین و آموزگاران قرار می دهد]خورشیدی ،9331به نقل از ساعی،9319[.

  • نتیجه گیری:

همان طور که در متن مقاله اشاره شد شهروندی نوعی قرارداد احتماعی است که هدف  اصلی آن ارتقاء رفاه و امنیت در سطح جامعه است و ضرورتاً به این امر می پردازد که افراد یک جامعه چگونه  باید رفتار کنند تا به این هدف برسند.افراد با آگاهی از حقوق شهروندی خود بهتر می توانند،تعاملات اجتماعی خود را با یکدیگر و نظام سیاسی حاکم مشخص سازند.و در امور جامعه مشارکت فعال تری داشته باشند.بنابراین درجوامعی که افراد به حقوق خود وتکالیف خود آگاهی داشته باشند.حریم همدیگر را رعایت خواهند کرد و در نتیجه جوامع از استحکام و مشروعیت بیشتری برخودار خواهد شد.آگاهی از حقوق شهروندی و رعایت حقوق و تکالیف شهروندی زمانی محقق خواهد شدکه شهروندان در انجام فعالیت های مختلف جامعه،خود را مسئول و بصورت داوطلبانه و فعالانه عمل کنند.بایستی این مساله از زمان کودکی و نوجوانی در دانش آموزان فرهنگ سازی شود.این به عهده متولیان آموزش و پرورش و اولیای آنها است که در این زمینه آگاههای لازم را به این نو نهالان ارائه دهند.

با توجه به اهمیت و نقش آموزش شهروندان،بایستی نهادی متولی آموزش های حقوق شهروندی در کشور ایجاد شود.که با استفاده از اساتید مجرب در این زمینه برنامه ریزی بهینه ای انجام دهد حقوق شهروندی و آگاهی دانش آموزان با این مبحث باید به صورت کتاب درسی در مدارس تدریس گردد. تا بدین ترتیب از همان مرحله نوجوانی دانش آموزان با حقوق و وظایف خود بهتر آشنا شوند .

احترام به حقوق دیگران در آنها نهادینه گردد.                                 

منابع: 

  • ابزری، مهدی)9339(.«راهکارهای افزایش اثربخشی آموزشهای شهروندی و آشناسازی با حقوق شهروندی».چکیده مقالات و تحقیقات همایش راهکارهای توسعه فرهنگ شهروندی، اصفهان، انتشارات محبان.
  • اسماعیلی، رضا)9339(.« انواع حقوق شهروندی در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران». مجله فرهنگ، اصفهان. شماره 22.
  • آقا زاده ،احمد)9335(. « اصول و قواعد حاکم بر فرایند تربیت شهروندی و بررسی سیر تحولات و ویژگی های این گونه آموزش ها در کشور ژاپن

» فصلنامه نوآوریهای آموزشی، شماره 17 ، سال پنجم

  • پاک نژاد، فاطمه و هدایت شکوری)9330(.« بررسی لزوم آموزش حقوق شهروندی در ایران». چکیده مقالات و تحقیقات همایش راهکارهای توسعه و فرهنگ شهروندی، اصفهان. انتشارات محبان.
  • توسلی غلامعباس، نجاتی ،حسینی محمود)9333(.« بررسی واقعیت اجتماعی شهروندی در ایران ».نامه انجمن انسان شناسی ایران.دوره پنجم.
  • تیموری نژاد، مهناز، اسفندیار، آهنجیده ، سیادت،سید علی)9312(.« بررسی رابطه رفتار شهروندی با نظم اجتماعی در بین دانش آموزان مدارس دخترانه متوسطه شهرکرد». فصلنامه دانش انتظامی چهارمحال و بختیاری، سال اول، شماره دوم،
  • ذکائی، محمد سعید)9330(.«اخلاق شهروندی رابطه هویت یابی جمعی و ارش های دیگر خواهانه». مجله انجمن جامعه شناسی ایران. شماره

.5

  • ذکایی، محمد سعید)9339( .«آموزش شهروندی»،نشریه علوم اجتماعی،رشد آموزش علوم اجتماعی،شماره 91.
  • ربانی، علی و مسعود کیان پور) 9332( «مکاتب علمی و دیدگاه های نظری در باب حقوق، تهران: مرکز مطبوعات و مقالات برگزیده همایش حقوق شهروندی شهروندی». انتشارات قوه قضاییه. چاپ اول، قم: نشر نگین.
  • ساعی ارسی، ایرج)9319(.« آموزش مطالعات اجتماعی در دوره ی ابتدایی چاپ چهارم،». ویرایش اول، تهران، بهمن برنا .
  • سپیانی،عبدالرضا، سعادتمند،زهره، کریمی،فریبا) 9332(«شیوه های آشنا سازی دانش آموزان دوره متوسطه فریدونشهر با حقوق شهروندی» دانش و پژوهش در علوم تربیتی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان )اصفهان( شماره پانزدهم،صص14-33.
  • شبانی،ملیحه)9333(.«فقرو محرومیت و شهروندی در ایران».فصلنامه علمی و پژوهشی رفاه اجتماعی، سال پنجم، شماره 22.
  • شبانی،ملیحه)9334(.« شهروندی و مشارکت در نظام جامع رفاه و تامین اجتماعی» فصلنامه علمی و پژوهشی رفاه اجتماعی،سال سوم شماره 93.
  • صابری، علیرضا)9339(. «راهکارهای افزایش اثربخشی آموزشهای شهروندی» چکیده مقالات و تحقیقات همایش راهکارهای توسعه فرهنگ شهروندی، اصفهان، انتشارات محبان.
  • علی زاده،سکینه)9323(.«آموزش شهروندی در کتب درسی».ماهنامه شهرداریها.سال اول، شماره 4
  • قاضی،میرسعید) 9339(.«راهکارهای نهادینه کردن و توسعه فرهنگ شهروندی» چکیده مقالات وتحقیقات همایش راهکارهای توسعه فرهنگ شهروندی، اصفهان، انتشارات محبان.
  • لطف آبادی ،حسین )9335(.«آموزش شهروندی ملی و جهانی همراه با تحکیم هویت و نظام ارزشی دانش آموزان». فصلنامه نوآوریهای آموزشی، شماره 92 ، سال پنجم
  • محمدی،هادی) 9331(. « بررسی میزان آگاهی شهروندان زنجانی ازحقوق شهروندی وعوامل مؤثر بر آن درمناطق مختلف شهر زنجان» پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد رشته پژوهش علوم اجتماعی، دانشگاه آزاداسلامی واحد زنجان
  • مروتی،ذکراله ،بابایی، ابوالفضل) 9332(.« بررسی میزان مهاراتهای زندگی و رابطه آن با سلامت روان در دانش آموزان پسر مقطع متوسطه شهری شاخه نظری استان زنجان،»طرح پژوهشی ،سازمان آموزش و پرورش استان زنجان
  • نیکنامی، مصطفی و مدانلو، یاسمن)9332(.«تعیین مولفه های آموزش شهروندی در دوره راهنمایی تحصیلی»جهت ارائه یک چارچوب نظری مناسب ،دانشگاه آزاد اسلامی واحد گرمسار،فصلنامه رهبری و مدیریتی آموزشی. شماره 3.
  • هاشمی ، احمد)9331(.«بررسی میزان استفاده از مفاهیم تربیت شهروندی در محتوای کتابهای تعلیمات اجتماعی دوره ی راهنمایی از دیدگاه دبیران». فصلنامه رهبری و مدیریت آموزشی،دانشگاه آزاد اسلام .واحدگرمسار سال چهارم، شماره 9.
  • هزارجریبی، جعفر، امانیان ،ابوالفضل)9310(.«آگاهی زنان از حقوق شهروندی و عوامل موثر بر آن» فصلنامه مطالعات و پژوهشهای شهری و منطقه ای .سال سوم، شماره نهم، ص.93-9

 

  • Ahmadi, F. (2004). The impact of awareness about citizenship rights and obligations in City on citizenship rights achievement process. MA thesis. Al Zahra University.
  • Friedmann, J. (2002). prospect of cities. University of Minnesota Press.
  • Homana, G., Barber, C. H., & Torney-Purta, J. (2006). Background on the school citizenship education climate, National Center For Learning and Citizenship.
  • Kubow, P. K., & Kinney, M. B. (2000). Fostering Democracy in Middle School Classrooms: Insights from a Democratic Institute in Hungary. The Social Studies, 91 (6), 265- .172
  • Miles, M. (2007). Innovation in education, New York: teachers College press.
  • Nelson, J., & kerr, D. (2006). Active citizenship in INCA countries: definitions, policies, practices and outcomes, Project report, National Foundation for Educational Research.

 

[1] -دانشگاه آزاد اسلامی،واحد ابهر، مربی گروه روان شناسی، ابهر،ایران               s-sharifi@.mail.com

[2] -کارشناس ارشد پژوهش علوم اجتماعی m_sadeghi1399@yahoo.com

[3] – دانشگاه زنجان،استادیار گروه روان شناسی، دانشگاه زنجان، ایران          z_morovati@yahoo.com

 

برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید