توسعه فرآیند تحول همه‌جانبه و حرکت از یک مرحله تاریخی به مرحله‌ای جدید به‌منظور خلق ظرفیت‌های جدید و ارتقاء قابلیت‌ها و توانایی‌های انسانی، آموزشی، اقتصادی و … است. تحقق چنین فرآیندی مستلزم تحول جوامع است. مطالعات و تجربیات بین‌المللی، مبین این امر است که توسعه پایدار و همه‌جانبه، از بستر نیروی انسانی می‌گذرد و پیش‌شرط رخداد و تداوم هر توسعه و تحولی، سرمایه­گذاری در نیروی انسانی است که به‌منزله رکن و هسته اصلی و محوری هر جامعه‌ای است.(گرجی،ابراهیم،1380)

به بیان امروزی، دانش، رکن اصلی توسعه و نظام آموزشی نیز گذرگاه رسیدن به دانش بشمار می‌آید. بر این اساس،

برخلاف پیشگامان نظریه توسعه که همواره بر اهمیت ایجاد و گسترش منابع مادی و کالبدی تأکید داشتند، امروزه، به لحاظ اهمیت آموزش‌وپرورش در زندگی افراد و جوامع، از هزینه‌های آموزشی به‌عنوان یک سرمایه‌گذاری بنیادی یاد می‌شود. نظریه سرمایه انسانی، ضمن تأکید بر بهره‌ور بودن سرمایه‌گذاری در منابع انسانی، استدلال می‌کند که این سرمایه‌گذاری‌ها، سبب افزایش ظرفیت و توان تولید و بهره‌وری افراد می‌شود. ازنقطه‌نظر اقتصادی، گرچه بازگشت سرمایه‌گذاری در نیروی انسانی، اغلب مستلزم فرایندی طولانی و بلندمدت است، لیکن بازدهی آن بسیار عمیق و گسترده بوده و در تمام کنش‌های فردی و جمعی افراد آموزش‌دیده انعکاس می‌یابد.

یکی از شاخصه­های توسعه پایدار، درونی کردن مفهوم توسعه در نسل‌های جامعه است؛ ازاین‌رو سرمایه­گذاری و برنامه­ریزی در آموزش‌وپرورش انسان‌هایی علم‌گرا، بامهارت، نظام‌مند، پژوهشگر و به‌بیان‌دیگر دارای انعطاف ذهنی و تحرک اندیشه، قادر خواهد بود فرایند توسعه را در تمامی ابعاد جامعه گسترش داده و افراد جامعه را به‌عنوان اصلی­ترین عوامل توسعه به بهترین شکل آموزش داده و به ارتقای کمی و کیفی جامعه کمک کند. از منظر دیگر، آموزش باعث می­شود که افراد در برابر تغییرات نه‌تنها مقاومت نکنند، بلکه به دلیل داشتن انعطاف‌پذیری لازم، استقبال نیز بنمایند؛ این پدیده خود از شاخصه­های مهم در رابطه با توسعه پایدار است.

اهمیت آموزش در مقوله توسعه پایدار به‌گونه‌ای است که در مجامع بین‌المللی نیز به آن توجه بارزی می­شود.

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   انواع خصیصه های تصویر برند

به‌عنوان نمونه سازمان ملل از زمانی که مفهوم توسعه پایدار برای اولین بار در این سازمان مطرح گردید، به نقش آموزش در توسعه پایدار پرداخته و در این حوزه مطالعات، اجلاس‌ها و همایش‌های متعددی را نیز برگزار نموده است.  سازمان ملل نقش آموزش در توسعه پایدار را در چهار محور تبیین کرده است (یونسکو،2002)[1]  :

ارتقاء و بهبود آموزش پایه: دسترسی به آموزش‌های پایه و اولیه هنوز در برخی از کشور آسان و امکان‌پذیر نیست. آموزش‌های پایه نه‌تنها باید بر ارتقاء سطح سواد افراد متمرکز باشند، بلکه به اشاعه دانش، مهارت‌ها، ارزش‌ها و ارتقاء سطح زندگی شهروندان نیز به‌گونه‌ای بپردازد که منجر به حیات پایدار آن‌ها گردد.

بازبینی آموزش‌های فعلی باهدف تحقق توسعه پایدار: اصول و ارزش‌های مبتنی بر توسعه پایدار در حوزه‌های اجتماعی، زیست‌محیطی و اقتصادی می‌بایست در کلیه رشته‌ها و مفاد آموزشی لحاظ گردد.

ایجاد ذهنیت و آگاهی مشترک از پایداری: تحقق توسعه پایدار در یک جامعه مستلزم آن است که افراد آن جامعه از اهداف جوامع پایدار آگاهی داشته باشند و مهارت و دانش لازم برای تحقق این اهداف را کسب نمایند.

تربیت نیروهای کاری: کلیه نیروهای کاری در بخش‌های مختلف مشارکت لازم را در حوزه‌های محلی، منطقه‌ای و ملی در راستای تحقق پایداری داشته باشند. طراحی و تدوین برنامه‌های تربیتی تخصصی به‌نحوی‌که کلیه بخش‌ها و صنایع دانش و مهارت لازم برای ارائه عملکرد پایدار در محیط کار را کسب نمایند.