تصرف عدوانی در دعاوی حقوقی و کیفری چیه؟ "

No Comments Uncategorized

 

می‫توان گفت یکی از مهم‫ترین اهدافِ قانونگذار از وضع قوانینِ مختلف، حمایت از اموال شهروندانه این حمایت در اشکال جورواجور و به شکل قوانین مختلف و چیزای مهم قانونی تبلور می‫یابد. مثلا به خاطر حمایت از مالکیتِ افراد نسبت به اموال غیرمنقول، قانونِ ثبت و اجباری بودن ثبت نقل و انتقالات در دفتر ثبت املاک مقرر شده. باید بگیم قانونگذار طبق حمایت از متصرف هم قوانینی وضع کرده که در نوشتار پیشِ رو درصددیم این قوانین و نحوه ی حمایت قانونگذار از متصرفِ اموال رو بررسی کرده و با معنی تصرف عدوانی آشنا شیم.

متصرفِ قانونی کیست؟

توجه کنین که به موجبِ اصولِ حقوقی اصل بر اینه که تصرفاتِ هر متصرفی قانونی و دارای جوازه مگه خلاف اون قطعی شه. پس متصرف قانونی کسیه که پولی رو در اختیار داره و تصرف اون در اون ثروث مجاز و قانونیه؛ یعنی متصرفِ ثروث ممکنه مالک یا مستأجر باشه یا به موجب قانون حق دخل و تصرف در ثروث رو پیدا کرده یا امین مالک باشه یا از طرف مالک اذن در تصرف ثروث داشته باشه؛ یعنی متصرف ثروث حتما مالک نیس ولی تصرفش در ثروث مجاز و قانونیه. در مقابل، شخصی که تصرفش در ثروث باعث قانونی نداشته متصرفِ غیرقانونی یا عُدوانی شناخته می‫شه.

واسه روشن تر شدن مطلب مثالی می زنیم؛ شخص الف به مدت یک سال به سفر می‫رود و زمین اون بلامتصدیه. در این مدت شخص ب بی اجازه اون از زمینش استفاده می‫کنه و با برگشتن شخص الف و تذکر اون حاضر به بیرون رفتن از زمین و برچیدن تأسیسات خود نمی‫شه. اینجا شخص ب متصرفِ عُدوانیه چون که واسه تصرفات خود نه از مالک اذن داشته و نه قانون اینجور حقی رو نسبت به ملک دیگری واسه اون به رسمیت شناختهه.

از متصرف قانونی ثروث صحبت کردیم؛ ثروث می‫تواند منقول باشه یا غیرمنقول. ثروثِ منقول مالیه که بی آسیب دیدن خودِ ثروث و مکانی که ثروث در اونجا قرار داره قابل انتقال باشه و ثروثِ غیرمنقول مالیه که این ویژگی‫ها رو نداره. مثالِ روشنِ ثروث غیرمنقول املاک و زمینه اما صدقِ عنوان تصرف عدوانی و مقررات حاکم بر اون واسه هر کدوم از اموال مزبور متفاوته.

  • از راه حقوقی با اقامه ی دعوای اثبات مالکیت و مطالبه ثروث؛
  • از راه کیفری با طرح دعوای سرقت و اخذ ثروث به عنف (گرفتن ثروث با زور).

دعوای حقوقی تصرف عدوانی

واسه طرح این دعوا لزومی به اثبات مالکیت نیس بازم که قبلا گفتیم قانونگذار در دعوای تصرف عدوانی حقوقی درصدد حمایت از متصرفه نه مالک. لازمه ی طرح دعاوی تصرف عدوانی اینه که خواهان بتونه تصرفِ گذشته یعنی در اختیار داشتنِ عملیِ ثروث رو ثابت کنه، باید ثابت کنه که اول اینکه خونده بعد ازش در ملک اون تصرف کرده و دوم اینکه این تصرف عدوانی و غیرقانونی بوده. خواهان احتیاجی به ارائه دلایل مالکیت نداره و حتی اگه سند مالکیت هم ارائه بده این سند فقط می‫تواند نشون دهنده ی سبق تصرف اون باشه دادگاه در دعوای تصرف و بررسیِ ذی حق بودن متصرف اصلا در بحث مالکیتِ متصرف ورود نمی‫کنه دلیل این مقرره اینه که بیشتر متصرف قانونی همون مالک واقعیه.

خواهان دعوای مزبور واسه اثبات تصرفات خود از هر دلیلی مثل تحقیق محلی و معاینه ی محل (بازدید و مشاهده ی محل) می‫تواند استفاده کنه. خواهان می تونه هنگام تقدیم دادخواستِ تصرف عدوانی در قسمت خواسته، اجرت المثل ایام تصرف خونده رو هم قید کنه تا دادگاه طبق خواسته اون علاوه بر رسیدگی به دعوای تصرف به اجرت المثل هم حکم بده چون که اگه اشاره نکنه باید در آینده واسه مطالبه اجرت المثل دعوای مستقلی اقامه کنه.

امین و مستأجر و دعوای تصرف

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   تعریف راه حل و سطوح اون 

روشنه که متصرف عدوانی همونجوریکه در اول مطلب اشاره شد بی رضایتِ متصرفِ سابق، بر ثروث تسلط پیدا می‫کنه و به همین باعث امین و مستأجر، متصرف عدوانی نیستن چون که متصرفِ سابق خود و با رضایت ملک رو در اختیار اونا گذاشته حال اگه کسی به راه غیرقانونی بر ملک مسلط شه امین و مستأجر هم می‫توانند دعوای تصرف عدوانی اقامه کنن چون اونا متصرف قانونی ملک هستن. البته در یک حالت همین امین، سرایدار، و خادم غیر از مستأجر به متصرف غیرقانونی تبدیل می شن اونم در فرضیه که مالک طی اظهارنامه‫ای از اونا می‫خواهد که ملک رو به اون تحویل دن و اگه ظرف مدت ده روز ملک رو تحویل ندن متصرف عدوانی حساب می شن و برابر قانون با ایشان برخورد میشه که طبق قوانین (قانونِ اصلاحِ قانونِ جلوگیری از تصرف عدوانی پذیرفته شده ۱۳۵۲) مالک باید ظرف یک ماه از تاریخ اظهارنامه ی دعوای تصرف عدوانی اقامه کنه.

در مورد مستأجر با توجه به ایجاد رابطه استیجار، طبق قوانین مالک نمی‫تواند از راه طرح دعوای فوق مستأجر رو به متصرف غیرقانونی تبدیل کنه راه فوق یعنی دادن اظهارنامه و بعد اون طرح دعوای تصرف عدوانی در مورد هر امینی غیر از مستأجر به کار می‫آید و خواهان ناگزیر از طرح دعوای تخلیه ی ید (بیرون کردن مستاجر از ملک) به طرفیتِ شخص خونده هستش.

تعیین تکلیف ابنیه و اشجار و تأسیسات در ملک

با توجه به ضرورت حفظ نظم عمومی و جلوگیری از هرج و مرج در جامعه به موجب قانون، اجرای احکام ارسال شده مبنی بر رفع تصرفات غیرمجاز محکوم علیه، به شرط قطعیت اون نبوده و به محض ارسال حکم، باید اجرا شه این در حالیه که بعضی وقتا دامنه ی اختلاف و چیزی که مورد رسیدگی دادگاه قرار میگیره فقط تصرفات غیرمجازِ خونده نیس بلکه ممکنه پس از تصرف در ملک، اقدام به احداث بنا یا کاشت درخت یا نصب تأسیساتی کرده باشه. پس از اینکه در دعوای تصرف عدوانی رأی بر علیه اون صادر شد اول اینکه خراب کردن یا برچیده شدن تأسیساتی که ایجاد گردیده منوط بر قطعیت حکم اصداری در این خصوصه، دوم اینکه محکوم علیه واسه حفظ ابنیه و درختان ظرف یک ماه از تاریخ ابلاغِ رأیِ ابتدایی مهلت داره که دعوای مالکیت طرح کنه و اگه این کار رو نکنه گرچه رأی دعوای تصرف در مرحله تجدیدنظر فسخ شه ولی چون خواسته تجدیدنظر در دعوای تصرف مانع اجرای رأی ابتدایی نمی شه ظرف یک ماه از رأی ابتدایی، اشجار و ابنیه ی احداثی قلع و قمع می‫شه.

طرح دعوای تصرف عدوانی در ملک مشاع هم متصوره، ملک مشاع ملکیه که مالکان زیاد داره هر کدوم از مالکان در کل ملک حق دارن و سهیم هستن در اینجور ملکی اگه بعضی از مالکان مانع تصرف و استفاده ی بقیه شن یکی از اونا می‫تواند دعوای تصرف اقامه کنه.

دعوای کیفری تصرف عدوانی

از مهم‫ترین صورتا فرق دعوای کیفری تصرف عدوانی نسبت به دعوای حقوقی اینه که طرح شکایت کیفری منوط بر گرفتن مالکیت شاکیه، (که در دعوای حقوقی خواهان بود) یعنی علاوه بر شرایط لازم واسه اقامه ی دعوای حقوقی، گرفتن مالکیت به وسیله دادگاه هم لازمه همین فرق باعث می‫شه توانایی طرح شکایت کیفری محدود شه و امین و مستأجر هم نتونن دعوای تصرف کیفری اقامه کنن چون که اونا متصرف قانونی هستن ولی مالک نیستن. در دعوای کیفری مشتکی عنه (کسی که ازش شکایت شده) باید سوءِقصد یا یعنی عمد در تصرف داشته باشه از طرفی دیگر بحث یه مدت که عرفا ملک در اختیار شاکی باشه مطرح نیس چون شاکی باید مالکیت خود رو ثابت کنه.


دیدگاهتان را بنویسید