تصمیم گیری چیه و عوامل موثر بر اون کدامند 

No Comments Uncategorized

 

برخلاف اینکه ما از دید فکری پیشرفته ترین موجودات این سیاره هستیم، تصمیم گیری همیشه واسه ما مشکله. مردم بیشتر میگن که تصمیم گیری براشون خیلی سخته. خوشبختانه یا متأسفانه همه ما همیشه مجبوریم تصمیماتی بگیریم، از مسائل جزئی مثل اینکه ناهار چی بخوریم، تا تصمیمای بزرگی که زندگی مون رو تغییر میدن، مثل اینکه در چه رشته ­ای و کجا درس بخونیم یا با کی ازدواج کنیم. اگه می خواید ببینین تصمیم گیری چیه و عوامل موثر بر اون کدامند، این نوشته رو بخونین.

بعضی افراد تصمیم گیری رو با جست وجویی ناتموم واسه اطلاعات بیش تر یا مشورت گرفتن از آدما دیگر، به تعویق میندازن. بعضی هم واسه تصمیم گیری از روشایی مثل رأی گیری، انتخاب شانسی یا شیریاخط انداختن استفاده می کنن. اما واقعا چرا بیشتر افراد از تصمیم گرفتن بدشون میاد؟ شاید چون این کار رو زیادی پیچیده می کنن. بیشتر ترس از انتخاب گزینه نادرست باعث می شه که افراد وارد دوره ای «برزخ گونه» شن که در اون هیچ کاری انجام نمی شه و مسائل و مشکلات تنها بزرگ تر و بزرگ تر می شن. این یه جور «جهنمِ عقب انداختن» است که در اون افراد، فقط و فقط از سر ترس، تصمیماتی آسون و سرراست رو تبدیل به تصمیماتی غیرممکن می کنن. در این مقاله واسه کمک به کسائی که درگیر گرفتن تصمیمایی کوچیک یا بزرگ هستن، چند پیشنهاد ارائه شده.

تصمیم گیری چیه؟

در آسونترین شکل، تصمیم گیری، به معنی انتخاب کردن بین دو یا چند اقدام مختلفه.

در مراحل گسترده تر حلِ مسئله، تصمیم گیری شامل انتخاب بین راه حلای ممکنِ یک مسئله می شه. ممکنه تصمیم گیری با روندی شهودی یا استدلالی یا ترکیبی از این دو، انجام شه.

شهود

شهود، یعنی استفاده از احساس و ندای داخلی تون درباره اقدامات ممکنی که می تونین در پیش بگیرین.

گرچه افراد طوری درباره این حس صحبت می کنن که گویا «حسی جادویی» است، اما شهود واقعا ترکیبی از تجربیات گذشته و ارزشای داخلی خود شماس. به حساب آوردن و توجه به شهودتان خیلی ارزشمنده، چون درخشش چیزهاییه که تا الان درباره زندگی یاد گرفتین. با این حال، شهود همیشه ریشه در واقعیت نداره و طبق درک و برداشت شما از واقعیت بوجود اومده، که در موارد زیادی این درک ریشه در کودکی شما داشته و پس خیلی کامل نیس.

پس، به ویژه اگه نسبت به اقدام خاصی شدیدا احساسی منفی دارین، بررسی دقیق احساس داخلی تون خیلی مهمه، چون با این کار می فهمید که می تونین دلیل این حس رو پیدا کنین یا نه و احساس تون توجیه پذیره یا نه.

دلیل

دلیل، یعنی به خدمت گرفتن دلایل و آمار و ارقام پیشِ روتون واسه تصمیم گیری.

دلیل در «اینجا و حالا» و در واقعیات و دلایل ریشه داره. دلیل کردن می تونه جنبه های عاطفی مربوط به تصمیم رو کنار بزاره و به طور ویژه، مسائل برآمده از گذشته رو که ممکنه روی روند تصمیم گیری اثر داشته باشن، ندیده بگیره.

به خاطر داشته باشین که شهود روش قابل قبولی واسه تصمیم گیریه، اما عموما واسه تصمیمات آسون یا سریع مناسب تره. تصمیمات سخت تر باید با روشی رسمی تر و ساختاریافته تر انجام شن، که معمولا شامل هر دو روش شهودی و استدلالی می شه. در این بین لازمه که نسبت به واکنشای لحظه ای خود به موقعیتا، هشیار و با احتیاط باشین.

اجرا دلیل و شهود

یکی از راه های انجام این کار، اجرا این دو جنبه به نوبته. بهتره که با دلیل کردن شروع کنین و آمار و ارقام رو جمع آوری کنین. هنگامی که به یک «تصمیم» مشخص رسیدید، نوبت به شهود می رسه. احساس شما درباره این «جواب» چیه؟ درست به نظر میاد؟

اگه نه، دوباره بررسی کنین و ببینین که دلیلش رو می فهمید یا نه. اگه تعهدی عاطفی نسبت به تصمیمی که گرفتین احساس نکنین، خوب و به طور مؤثر اونو به کار نخواهید بست.

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   تعریف سکوت سازمانی، اثر و راه از بین بردن اون 

تصمیم گیری مؤثر

در جواب به این سوال که تصمیم گیری چیه، اول باید گفت که تصمیمات شما باید توانایی عملی شدن رو داشته باشن، چه در سطح شخصی و چه در سطح سازمانی. پس، شما باید خود نسبت به تصمیم تون پایبند باشین و توانایی قانع کردن بقیه رو درباره امتیازات اون داشته باشین.

از همین رو، روند تصمیم گیری مؤثر به اطمینان از توانایی انجام اونم نیاز داره. می تونین از درخت تصمیم گیری استفاده کنین که به شما کمک می کنه بهترین تصمیم رو بگیرین و استرس به دلیل نبود تصمیم گیری رو رفع کنین.

چه چیزی مانع تصمیم گیری مؤثر می شه؟

مشکلات زیر از تصمیم گیری مؤثر جلوگیری می کنن:

۱. نداشتن اطلاعات کافی

اگه اطلاعات کافی ندارین، ممکنه احساس کنین تصمیمی بی پایه و پایه می گیرین.

به خاطر جمع آوری اطلاعات لازم واسه تصمیم گیری، زمان صرف کنین، حتی اگه زمان خیلی محدودی دارین. در صورت ضرورت، جمع آوری اطلاعات رو با تعیین اینکه کدوم داده ها اهمیت بیش تری براتون دارن، اولویت بندی کنین.

۲. داشتن اطلاعات زیادی

مسئله متضادی که به شکل تعجب برانگیزی زیاد اتفاق میفته، داشتن اطلاعات مخالف و زیاده، طوری که دیدن اصل مطلب رو غیرممکن می کنه.

بعضی وقتا به این وضعیت «فلج تحلیلی» (analysis paralysis) هم گفته می شه که بعضی وقتا به عنوان ترفندی واسه عقب انداختن تصمیم گیریای سازمانی هم به کار میره. در این حالت، افراد مسئول تصمیم گیری همیشه پیش از انجام تصمیم، خواهان اطلاعات بیشتر و بیشتری هستن.

مشکل اطلاعات زیادی رو بیشتر میشه با گرد هم آوردن افراد تصمیم گیرنده و تعیین اینکه کدوم اطلاعات مهم ترن و چرا مهم ترن، برطرف کرد. ، باید یک جدول زمانی واسه تصمیم گیری درست کرد که شامل مرحله جمع آوری اطلاعات هم باشه.

۳. تعدد افراد تصمیم گیرنده

تصمیم گیری به وسیله یک گروه خیلی مشکله چون هرکی دید و ارزشای خود رو داره و با اینکه دانستن این دیدگاه ها و چرایی و چگونگی اهمیت هر کدوم، خیلی مهمه، شاید لازم باشه که یک نفر مسئولیت تصمیم گیری رو بر عهده بگیره. بعضی وقتا، گرفتن هر تصمیمی از بی تصمیمی بهتره.

۴. وجود منافع مخفی

روندهای تصمیم گیری، بیشتر زیر سایه ی منافع مخفی قرار می گیرن. این منافع مخفی معمولا بیان نمی شن، اما می تونن مشکلات محکمی باشن. از اونجا که آشکارا مطرح نمی شن، تشخیص و پیدا کردن اونا، خیلی مشکله، اما بعضی وقتا میشه کشف این منافع رو به فردی خارج از گروه سپرد که در موقعیت مشابهی قرار داره.

علاوه بر این، معمولا بررسی تموم جنبه های عقلانی/شهودی به همراه تموم ذینفعان، به همراه یک عامل آسون کننده ی بیرونی واسه پشتیبانی از این مراحل، می تونه مفید باشه.

۵. وجود وابستگیای عاطفی

معمولا افراد به وضعیت موجود خیلی وابسته ان و تصمیمات قراره تغییراتی بسازن، که این تغییر وضعیت واسه بیشتر افراد سخت به نظر می رسه.

اما به خاطر داشته باشین که «تصمیم به تصمیم نگرفتن» هم خود یک تصمیمه.

۶. نبود وابستگی عاطفی

بعضی وقتا هم تصمیم گیری مشکله چون واسه شما مهم نیس که این راه رو برید یا اون یکی راه رو! در این مورد، یک روند تصمیم گیری ساختاریافته، بیشتر کمک می کنه که امتیازات و مشکلات واقعی اقدامات خاصی رو تشخیص بدین که شاید قبلا درباره شون فکر نکرده بودین.

با اجرا یک روند تصمیم گیری ساختاریافته میشه بر بیشتر این مسائل غلبه کرد. این کار کمک می کنه که:

  • تصمیمات سخت تر به قدمای آسون تر شکسته شن.
  • بفهمین که هر تصمیم چیجوری گرفته شده.
  • واسه تصمیم گیری در مهلت مشخص برنامه ریزی کنین.

برگرفته از: skillsyouneed

دیدگاهتان را بنویسید