تعریف دینامیک سیستم و کاربرد اون در کسب و کار 

No Comments Uncategorized

 

دینامیک سیستم (یا جست و خیز سیستم) روشی واسه مدل سازی کسب وکار و جدا سازی وتحلیل سیاست طبق نظریه ی سیستمای بازخورد (feedback systems theory) است. در آخرای ده ۱۹۵۰، جی فارستر یکی از پیشگامان رشته مهندسی و طراحی کامپیوتر این معنی رو به وجود آورد. از اون پس تا کنون، دینامیک سیستم به عنوان بخش ای جداگونه از رشته هایی مثل تحقیق در عملیات و علوم مدیریت پیشرفت پیدا کرده. رایانه این مدلا رو به دلیل وجود عددی شون خیلی آسون مثل سازی می کنه.

 

دینامیک سیستم، علوم رفتاری و اجتماعی رو با جزئیات دقیقِ برنامه ریزی و حسابداری ترکیب می کنه. دینامیک سیستم به طراحی دقیق و ساخت مدلای ابتکاری با متغیرهای تعاملی زیاد نیاز داره. با اینکه مدل سازی دینامیک سیستم اطلاعات فنی پیچیده ای رو می خواد، بااین حال نتایج و دلیلای یک مدل خوب واسه تصمیم گیرندگان خیلی مبهم و پیچیده نمیشه. از طرف دیگه، با اینکه مدل دینامیک سیستم مدلی پیشرفتهه، بااین حال به اندازه ای قابل فشردگیه که بشه اونو روی لپ تاپ اجرا کرد. این ویژگی باعث می شه کل فرضیه ها و حالتا به سرعت و به طور کامل در جلسات پیشرفت ی راه حل تعاملی، آزمایش شن.

چه زمانی از دینامیک سیستم استفاده می شه؟

دینامیک سیستم در سازمانایی استفاده می شن که با تصمیم گیریای پیچیده و مهم روبرو ان و به دنبال بینش یک پارچه ای از مشکلات اساسی هستن که ممکنه بر نتایج سالا یا ده های آینده اثر داشته باشن. دینامیک سیستم به این سازمانا کمک می کنه امتیازات و مشکلات گزینه هایی رو که درنظر گرفتن یا ممکنه بعدا درنظر بگیرن، سبک سنگین کنن. یک بینش یک پارچه و راهبردی هنگامی مورد نیازه که گزینه های مختلف، نتیجه های چندگانه ای در کوتاه مدت و درازمدت (شامل واکنش همه بخشای متأثر و واکنش اون واکنشا) داشته باشن. در اینجور مواردی، روشای عادی برنامه ریزی (مثل استفاده از صفحات گسترده) موثر نمیشه، چون نمی تونن رویدادهایی احتمالی در آینده رو خوب پیش بینی کنن.

در مدل دینامیک سیستم ممکنه در نگاه اول گزینه ای خوب به نظر برسه، اما در دنیای واقعی با مشکلات یا مقاومتایی روبه رو شه که اثر اونو خنثی کنه. حتی ممکنه به جای کمک واسه حل مشکل، همه چیز رو بدتر کنه. ممکنه گزینه ای که در اول ضعیف یا گرون به نظر می رسه، در آخر خوب کار کنه و محدود کردنا و معایبش به دلیل مزایایش کم رنگ تر جلوه کنن. مدلای دینامیک سیستم نه تنها به اثرات راحت که به اثرات ثانویه و اثر بازخورد هم توجه دارن و از اون راه توانایی ما رو در انتخاب گزینه های هوشمندانه (که در طول زمان پایدار می مونن) بهبود می بخشن.

چیجوری مدلی مفید و مطمئن بسازیم؟

مدلای دینامیک سیستم به طور سفارشی و به خاطر حل مشکل خاصی ساخته می شن. مشکلی که قراره واسه اون مدل سازی شه، باید دقیق تعیین شده باشه. طراح مدل باید در تموم مراحل با مشتری همکاری و مشورت کنه تا اقدامات اصلی و متغیرهای نتیجه به درستی تعیین شن. تعیین سطح جزئیات اقدامات و متغیرها هم اهمیت زیادی داره. یک مدل هنگامی مفیده که تموم متغیرهای مهم رو درنظر بگیره و متغیرهای فرعی و غیرضروری رو خارج کنه. با این کار، همه گزینه های تصمیم گیری موجود و ممکن (حتی گزینه هایی که نامتعارف هستن اما ارزش بررسی رو دارن) درنظر گرفته می شن و گزینه های بی اثر پس، حذف می شن.

هیچ مدلی نمیتونه دقیق و کامل آینده رو پیش بینی کنه. بااین حال، بعضی از مدلا قابل اعتمادتر از مدلای دیگر هستن. مدل سازی دینامیک سیستم به علم، هنر و سعی نیاز داره و کوچیک ترین اشتباه یا لغزش در اون می تونه نتایج رو با مشکل روبرو کنه. در طراحی یک مدل خوب، باید از طرفی داده های تاریخی رو واسه متغیرهای نتیجه تا جایی که امکان داره، پیگیری کرد و از طرف دیگه باید آزمایش عددی مناسبی واسه فرضیه های ورودی مدل انجام شه. یک مدل خوب باید گسترده و پر از دلایل مطمئن باشه.

فرضیه های دینامیکی

در مدل دینامیک سیستم، پس از انتخاب متغیرها باید فرضیه هایی رو درنظر بگیریم و طبق اونا مراحل مدل سازی رو پیش ببریم. لزومی نداره که همه فرضیه ها کامل و قطعی باشن. همین قطعی نبودن فرضیه ها نشون می ده که انجام آزمایش حساسیت و امتحان اعتبار فرضیه ها چقدر مهمه. هدف این آزمایشا اینه که ببینیم تغییر در فرضیه های مدل، بر نتایج حاصل از اثرات نسبی تصمیمات هدفمند اثر داره یا نه. ، وجود دینامیک سیستم طوریه که دقیق نبودن فرضیه ها در اون اهمیت زیادی نداره، چون این فرضیه ها در طول مراحل اصلاح می شن. مواردی که در دینامیک سیستم اهمیت دارن، به توضیح زیر هستن:

  • جست وجوی داده ها و اطلاعات اضافی که بتونن قطعی نبودن فرضیه ها رو جبران کنن.
  • طراحی مدل با جزئیات بیشتر از پارامترهای مربوط به مشکل یا مسئله.
  • تشخیص اینکه باید درباره کدوم پارامترهای مسئله تحقیقات بیشتری انجام شه تا جواب قطعی تری واسه مشکل به دست آید.

روش دینامیک سیستم

روش دینامیک سیستم شامل موارد زیره:

  • تعریف مشکل به شکل دینامیک یا پویا، طبق نمودارهایی که محور افقی اونا محور زمان باشه.
  • سعی واسه برسی به یک بینش رفتاری درون زا از جست و خیز یک سیستم و تمرکز روی ویژگیای سیستم.
  • تفکر درباره تموم مفاهیم در سیستم واقعی به عنوان مقادیر پیوسته ای که در حلقه های بازخوردی و حلقه علیت با همدیگه در رابطه هستن.
  • شناسایی سطوح جمع شدنا (stocks) در سیستم و میزان جریانای ورودی و خروجی اونا (flows).
  • تهیه یک مدل رفتاری که توانایی بازتولید (افزایش) خود رو داشته باشه. این مدل یک مثل سازی کامپیوتریه که معمولا به شکل معادلات غیرخطی بیان می شه، اما بعضی وقتا به جای اینکه به شکل کمّی بیان شه، به شکل یک نمودار بر مبنای ساختار بازخوردی جمع شدن و جریان / ساختار بازخوردی علیتی سیستم بیان می شه.
  • درک مفاهیم و سیاستای اجرایی از مدل حاصل.
  • اجرا تغییراتی که از یافتها و درک مدل به دست اومدند.
این مطلب مشابه را هم بخوانید :   تعریف سکوت سازمانی، اثر و راه از بین بردن اون 

تفکر بازخوردی

معنی بازخورد یکی از مهم ترین بخشای روش دینامیک سیستمه. نمودار حلقه های بازخورد و حلقه علیت ابزارهایی واسه معنی سازی ساختار یک سیستم پیچیده هستن و بین یافتهای طبق مدل رابطه برقرار می کنن. یک حلقه بازخوردی هنگامی به وجود میاد که اطلاعات حاصل از یک اقدام یا عمل در سراسر یک سیستم به شکل دایره ای گردش کنه و در آخر به نقطه مبدأ برگرده. اگه حلقه به تقویت اقدام راحت تمایل داشته باشه، به اون حلقه بازخورد مثبت یا حلقه تقویت کننده گفته می شه. در این حالت اگه یک متغیر افزایش (کاهش) یابد، پس از یک تأخیر دوباره افزایش (کاهش) پیدا می کنه. درصورتی که حلقه به مخالفت با اقدام راحت تمایل داشته باشه، حلقه به عنوان حلقه بازخورد منفی یا متعادل کننده نامیده می شه. دراین حالت، اگه متغیر کم بشه، افزایش پیدا می کنه و اگه زیاد شه، کاهش پیدا می کنه. علامت حلقه «قطبش حلقه» نامیده می شه.

در حلقه های متعادل کننده هماهنگی و ثبات هست اما حلقه های تقویت کننده ناهماهنگ و بی ثبات هستن. ترکیب این دو حلقه، می تونه تموم روشای الگوهای دینامیک رو تولید کنه.

دامنه ی حلقه و غیرخطی بودن

معنی حلقه که به عنوان پایه بازخورد و حلقه علیت درنظر گرفته شده، به تنهایی واسه تفسیر این مفاهیم کافی نیس. قدرت تفسیر و درک بازخورد، بر مفاهیم ساختار فعال و دامنه ی حلقه هم استواره. سیستمای پیچیده در طول زمان تغییر می کنن. یک نیاز اساسی واسه به دست آوردن بینشی قوی از دینامیک سیستم، اینه که بتونیم به محض تغییر شرایط، یک مدل ذهنی یا رسمی واسه تغییر قدرت اثرات بسازیم. به این توانایی، توانایی انتقال یا تغییر ساختار دامنه گفته می شه.

نقطه درون زای دیدگاه

معنی تغییرات درون زا، پایه روش دینامیک سیستمه. این معنی، حولوحوش تهیه یک مدل رو تشریح می کنه: مشکلات بیرونی بیشتر به عنوان باعث رفتار سیستم درنظر گرفته می شن (مثل جابه جایی یک آونگ)، دلیلا مشمول ساختار خود سیستم هستن (مثل برهم عمل موقعیت یک آونگ و حرکتی که نوسان ایجاد می کنه). جوابای اصلاحی هم به عنوان توابع زمان مدل سازی نمی شن، بلکه به شرایط داخلی سیستم بستگی دارن. خود «زمان» به عنوان دلیل درنظر گرفته نمی شه.

اما از همه مهم تر اینکه، ساخت نظریه و بررسی سیاست به طور زیادی تحت اثر این چشم انداز درون زا قرار دارن. یک دیدگاه درون زا، تمایلای جبران کننده ی طبیعی رو در سیستمای اجتماعی نشون می ده که با همدیگه متحد می شن تا خیلی از ابتکارات سیاست رو تسلیم کنن. بازخورد و حلقه علیت مبهم و گمراه کننده هستن. کسائی که می خوان با دینامیک سیستم کار کنن، واسه برسی به یک دیدگاه درون زا سعی می کنن تا درک بهتری به دست بیارن. سعی اونا اینه که منابع رفتار سیستم رو که در ساختار خود سیستم هست، کشف کنن.

رفتار نتیجه ساختار سیستمه

اهمیت سطوح و میزانا هنگامی روشن تر به نظر می رسه که بینشی پیوسته از ساختار و جست و خیز سیستم وجود داشته باشه. با اینکه یک بینش گسسته که بر رویدادها و تصمیمات جداگونه متمرکزه به طور کامل با چشم انداز بازخورد درون زا سازگاره، روش دینامیک سیستم بر بینش پیوسته تأکید بیشتری داره. بینش پیوسته سعی می کنه بالاتر از رویدادها رو ببینه تا الگوهای جست و خیز درون اونا رو درک کنه. علاوه بر این، بینش پیوسته نه تنها روی تصمیمات جداگونه متمرکزه، بلکه به ساختار سیاست تشکیل دهنده ی زیربنای تصمیمات هم توجه داره. رویدادها و تصمیمات به عنوان پدیده های سطحی درنظر گرفته می شن که بر جریان اساسی ساختار و رفتار سیستم استوار هستن. این همون جریان اساسی ساختار سیاست و رفتار پیوستهه که مرکز دینامیکی سیستم رو تشکیل می ده.

پس یک فاصله ذاتی در روش دینامیک سیستم هست. این فاصله نه اون قدر کمه که با تصمیمات گسسته و جزئیات عملیاتی زیاد اشتباه گرفته شه، نه اون قدر زیاده که عناصر اصلی و مهم رفتار و ساختار سیاست از بین برود. رویدادها عمدا در رفتار دینامیک محو می شن. تصمیمات از قصد در ساختارهای سیاست درک شده محو می شن. علاوه بر اون، یافتها در رابطه بین ساختار سیستم و رفتار پویا که هدف اصلی روش دینامیک سیستمه، از همین فاصله خاص سر برمی بیارن.



جلسات کاری رو تبدیل به وسیله موفقیت خود کنین


۳۶۰۰۰تومن

دیدگاهتان را بنویسید