1. ديدگاه سيکلی : در دیـدگاه سیکلی[22] ، فرایندها در یک زنجیره تأمین درون سـری هـایی از سیکل هـا تقسـیم می شوند. هر عمل در تعامل بین مراحل متوالی از زنجیره می باشد.
  2. ديدگاه فشاری – کششی : در دیدگاه فشاری – کششی[23] فرایندها ، اعم از اینکه آنها به سفارشات مشتریان پاسخ داده و یـا آنها را پیش بینی می کنند ؛ به دو بخش وابسته تقسیم می شوند. فرایند کشش با یک سفارش مشتری آغاز می گردد ، در حالی که فرایندهای فشاری با پیش بینی تقاضای مشتریان آغاز می گردد.

2-6-1- ديدگاه سيکلی
در این دیدگاه فرایندهایی که در طول زنجیره تأمین به وقوع می پیوندد ، به چهار چرخه تقسیم می شود که به شرح زیر هستند :
الف) چرخه سفارش مشتری
ب) چرخه پرکردن مجدد
ج) چرخه ساخت
د) چرخه تدارکات
هر کدام از این چرخه ها بین دو مرحله از این زنجیره اتفاق می افتد. البته در همه زنجیره های تأمین نمی توان این چهار چرخه را به وضوح مشاهده کرد ، اما در اکثریت زنجیره ها قابل مشاهده است.
2-6-2- ديدگاه فشاری – کششی
فرایندهای کششی با شروع تقاضای مشتری اجرا می گردد، اما فرایندهای فشاری با پیش بینی تقاضای مشتری انجام می گیرد. با این وجود در انجام فرایندهای کششی ، تقاضای مشتری معلوم و مشخص می باشد در حالی که در فرایندهای فشاری تقاضا نامعلوم و باید پیش بینی گردد.
فرایندهای کششی ممکن است به عنوان فرایندهای عکس العملی اطلاق شوند چرا که آنها در مقابل تقاضای مشتری عکس العمل نشان می دهند. فرایندهای فشاری به عنوان فرایندهای خطرناک یا نامطمئن شناخته می شوند چرا که آنها پاسخی به پیش بینی هستند تا تقاضای واقعی. حد و مرز فعالیت های کششی و فشاری در یک زنجیره تأمین از یکدیگر مجزا است. دید فشاری – کششی در یک زنجیره تأمین ، زمانی که تصمیمات استراتژیک در ارتباط با طراحی زنجیره تأمین را مورد ملاحظه قرار می دهیم ، بسیار مفید می باشد.
2-7- انواع زنجيره تأمين
انواع مختلف زنجیره تأمین که از هـم تمیز داده می شونـد ، از دیدگاه منتزر [20] چهار نـوع می باشند که عبارتند از :
1 ) شراکت
در شراکت[24] یک ارتباط متقابل و دو سویه بین خریدار و فروشنده وجود دارد.
2 ) زنجيره تأمين پايه ای
زنجیره تأمین پایه ای[25] شامل یک شرکت با یک تأمین کننده و یک مشتری بلافصل می باشد. که به طور مستقیم بوسیله یک یا چند جریان (مالی، مواد و اطلاعات) بالادستی ها را به پایین دستی ها مرتبط می سازد.
3 ) زنجيره تأمين گسترده
زنجیره تأمین گسترده[26] شامل تأمین کنندگان بلافصل (رده اول) و مشتریان بلافصل می باشند که بوسیله یـک یا چند جریـان (مالی ، مواد و اطلاعات) بالادستی ها را بـه پایین دستی ها مرتبـط می سازد.
4 ) زنجيره تأمين نهايی (غايی)
زنجیره تأمین نهایی[27] (غایی) شامل همه شرکت هایی می شود که در جریان های بالادستی مواد، اطلاعات و مالی از تأمین کننده اولی تا مشتری نهایی دخالت دارند.
2-8- عوامل مؤثر در پياده سازی زنجيره تأمين رقابتی
2-8-1- خريد
خرید و تدارکات ، شامل مدیریت فرایند تأمین ، تنظیم قراردادها و تصمیم گیری در مورد اینکه در چه محلی خرید کنند ، می باشد. تدارکات باید نیازهای تأمین کنندگان کلیدی شرکت را تأمین نماید و توانایی شرکت را برای تولید کالا و خدمات مورد حمایت قرار دهد. این وظیفه برای هر سازمانی که خرده فروش ، خدمت گیرنده یا تولید کننده باشد، سخت است. نقش زنجیره تأمین داخلی و بیرونی به اینکه این وظیفه تا چه حد خوب عمل می کند، وابسته است.
2-8-2- انتخاب تأمين کننده
مدیریت، برای انتخاب تأمین کننده و بازنگری کارایی تأمین کنندگان جاری، باید بخش های بازار را بازنـگری کند. بـرون سپاری نمونه ای خاص از تمایل بـه همکاری است. تصمیم جهت برون سپاری یک فعالیت، بعضی از مواقع به تصمیماتی از قبیل ساخت یا خرید بر می گردد و به دلیل اینکه میزان فعالیت های تحت کنترل مستقیم را در زنجیره تأمین داخلی تحت تاثیر قرار می دهد، بر مدیریت زنجیره تأمین دلالت دارد. تصمیم در مورد ساخت یا خرید دارای اهمیت خاصی است ، زیرا یک شرکت در مرحله اول باید درک روشنی از شایستگی های اصلی (قابلیت های محوری) خویش داشته و آنها را حفظ نماید. بعد کنترل و انعطاف پذیری در برون سپاری است که آنرا به طور مستقیم به مدیریت زنجیره تأمین ارتباط می دهد.
2-8-3- انعطاف پذيری در تغيير زنجيره تأمين
یک شرکت اگر توافق کوتاه مدت با تأمین کننده داشته باشد ، انعطاف پذیری بیشتری در ارتباط با تأمین کننده دارد. آن شرکت می تواند در رابطه با شرایط و ضوابط قرارداد ، مذاکره مجددی با تأمین کننده داشته باشد و یـا پیوسته تأمین کنندگان را تغییر دهد. اگر شرکت توافق بلند مدت با تأمین کنندگان داشته باشد موارد فوق دست یافتنی نخواهد بود. اگر شرکت قرارداد بلند مدت با تأمین کنندگان داشته باشد و نیازهای بازار تغییر کند یا تأمین کننده دچار دشواری و گرفتاری های کسب و کار شود ، شرکت برای تغییر تأمین کنندگان از بعد زمان مشکل خواهد داشت.
در نتیجه ، مدیران زنجیره تأمین بایستی میزان کنترل بالا را با در نظر گرفتن انعطاف پذیری به منظور تغییر ، تنظیم و تعدیل نمایند. قرادادهای بلند مدت بایستی زمانی مورد استفاده قرار گیرد که شرکت مطمئن باشد ، تأمین کنندگان با برنامه های استراتژیک بلند مدت شرکت هماهنگی دار
ند.
2-8-4- توزيع
در حالی که فرایند خرید با جریان ورودی مواد ارتباط دارد ، توزیع به جریان خروجی مواد مرتبط است. توزیع، مدیریت جریان مواد از تولید کننده تا مشتری و از انبـارها تا خرده فروشی ها می باشد و شامل انبار نمودن و حمل کالاها است. توزیع ، بازار شرکت را توسعه داده و ارزش زمانی و مکانی برای کالاها ایجاد می نماید. در اینجا به طور خلاصه دو نمونه از تصمیماتی که مدیران توزیع با آن مواجه هستند را مورد توجه قرار می دهیم : انبار نمودن کالاهای تمام شده و روش حمل و نقل.
نگرش های متفاوتی نسبت به مکان انبارهای کالای ساخته شده وجود دارد. نگرش اول جانمایی ذخیره موجودی نزدیک به مشتریان ، مراکز توزیع یا نزدیک به عمده فروش یا خرده فروش می باشد[28]. روش فوق می تواند دو مزیت داشته باشد : سرعت در تحویل دهی و کاهش هزینه های حمل و نقل به طوری که می تواند فروش را تحریک نماید. شرکت هایی که از راهبرد تولید انبارشی[29] بهره می برند، معمولا این روش را به کار می گیرند.
یافتن بهترین روش برای جانمایی موجودی به خصوص برای عملیات های بین المللی مهم است. شرکت های بزرگ در سراسر جهان جهت افتتاح مراکز توزیع در شهرهای استراتژیک، به منظور حمایت از فعالیت های فروش تلاش می نمایند.
جانمایی موجودی کالا نزدیک به مشتری ، کندی و تأخیر زمان بین دریافت سفارش و تحویل کالا را کاهش می دهد ، که این مزیت رقابتی مهمی در بازارهای محلی و بین المللی می باشد، همچنین هزینه های حمل را کاهش خواهد داد. اگر اولویت رقابتی، تولید محصولات سفارشی باشد، ذخیره نمودن کالای ساخته شده ریسک محصولات ناخواسته را به دنبال دارد.
روش دوم به معنای نگهداری موجودی در کارخانه تولیدی[30] یا عدم نگهداری کالای ساخته شده است. بعضی از مواقع، روش دوم به ادغام موجودی اشاره دارد و زمانی که تقاضا در نواحی مختلف غیر قابل پیش بینی باشد و تقاضا برای کالا ها با نوسان همراه باشد ، یک مزیت به حساب می آید.
2-9- چالش های زنجيره تأمين
ترکیب دو عمل دستیابی به اینترنت و قدرت محاسباتی به طور بنیادی گزینه های در دسترس به منظور مدیریت زنجیره های تأمین را دچار دگرگونی ساخته است و نتیجه آن مدیریت بسیار مؤثرتر زنجیره های تأمیـن است. شرکت ها و سازمـان هـایـی که از این قابلیت ها به طـور مؤثـر استفاده می کنند، موجب بهبود و توسعه زنجیره تأمین خود به شرح ذیل خواهند شد :
1- تمامی اعضای زنجیره تأمین، از تأمین کننده تا مشتری از طریق اینترنت به یکدیگر متصل گردیده و از این طریق موجبات دستیابی به اطلاعات در خصوص وضعیت موجودی انبار، ظرفیت تولید، وضعیت سفارشات و میزان تقاضای مشتریان فراهم می گردد.

مطلب دیگر :
نحوه تعیین قانون حاکم بر قراردادهای بین المللی نفت وگاز و ترانزیت آن در معاهده منشور انرژی- قسمت 32