دانلود پایان نامه

تبیین پیشگیری وضعی از جرم و شیوه های آن
گفتار اول : مفهوم پیشگیری وضعی
پیشگیری از جرم فرآیند پیچیده و طولانی را تا به امروز پشت سر گذاشته است . همانطور که گفته شد تا مدتها پیشگیری ناظر بر بزهکار بود و همچنین نگاهی به حذف ریشه ها و علل و عوامل جرم داشتند. اما جنبه های مدیریتی کنترل جرم، رویکرد نوینی را اتخاذ کرد و دیدگاهش را به اقداماتی که قصد خنثی کردن و تثبیت آن در کاهش وقوع جرم داشت، دوخت به عبارتی، «جرم شناسی و پیش گیری ازجرم با تغییر نگاه خود از بزهکار به بزه دیده و نقطه عطف تلاقی زمانی و مکانی سه عنصر ضروری برای تحقق فعل مجرمانه (یعنی بزهکار با انگیزه، بزه دیده یا آماج حمایت نشده و نبود مانع) به جرم شناسی مبتنی بر پیش گیری از طریق کنترل محیط جرم و سیطره بر موقعیت یا وضعیت وقوع جرم تغییر جهت داده و در یک کلام به پیشگیری وضعی و بزه دیده محور از جرم روی آورد.»
اقدام های وضعی پیشگیرنده، ناظر بر اوضاع، احوال و شرایطی است که مجرم را در آستانه ارتکاب جرم قرار می دهند. «این اوضاع و احوال که در جرم شناسی وضعیت های ماقبل بزهکاری یا وضعیت های پیش جنایی نام دارند، فرآیند گذر از اندیشه به عمل مجرمانه را تحریک یا تسهیل کرده و نقش تعیین کننده ای در آن ایفا می کنند.»
از بین بردن فرصت های ارتکاب جرم یا ایجاد محدودیت و بالا بردن هزینه های ارتکاب آن با هدف جلوگیری از تحریک فرد به ارتکاب جرم از جمله شیوه های مورد توجه در پیشگیری موقعیت مدار است. این پیشگیری مقطعی و محدود به حیطه اجرای آن است و به همین جهت از موقعیتی به موقعیت دیگر متفاوت می شود.
این نوع از پیشگیری از جرم سعی دارد تا با اتکا به آماج جرم یا بزه دیده ، به تبیین پیشگیری از جرم پرداخته و در ادبیات جرم شناسی تحت عنوان “پیشگیری وضعی از جرم ” معرفی شده است . کاربرد معادل هایی همچون پیشگیری موضعی ، موقعیتی یا وضعیتی نیز در برابر این اصطلاح به کار برده می شود.
کلارک در مقدمه کتاب خود تحت عنوان پیشگیری وضعی از بزهکاری : مطالعات موارد موفق که در سال 1992 منتشر گردید، بیان می دارد: نظریه پیشگیری وضعی به یک روش خاص اشاره دارد که هدف آن متعالی کردن جامعه و نهادهای آن نیست بلکه به طور ساده بر کاهش دادن فرصت ها و موقعیت های ارتکاب جرم تکیه دارد.
«پیشگیری وضعی، شامل مسئول کردن کل جامعه در قبال خطر مجرمانه و خطر بزه دیده شناخته می شود، به گونه ای که اعضای آن، خود، در مراقبت از خود و اموال مشارکت کنند: رعایت احتیاط برای خود ودیگران، عدم تحریک و وسوسه دیگران، اعلام جرایم ارتکابی مشاهده شده یا جرایم احتمالی به مقامات صالح، مشارکت مستقیم یا غیر مستقیم در بازپروری محکومان، تجدید و تقویت ارتباط و هم نشینی اعضای محله یا همسایگان با هم و به طور کلی مردم آمیز و معاشرتی کردن اعضای محله ها از طریق ایجاد واحدهای محلی اطلاع رسانی و خدماتی در زمینه امنیت محلی و پیشگیری از جرایم محلی می شود.»
جرم شناسان ، پیدایش دانش پیشگیری وضعی را مربوط به اواخر دهد 1970 پس از شکست پیشگیری اجتماعی میدانند. این نظریه در غرب تا حد زیادی ملهم از دو نظریه آمریکایی به نام “فضای قابل دفاع” اثر اسکار نیومن و ” پیشگیری از جرم به وسیله طراحی محیطی” (CPTED) اثر جفری که در دوکتاب در سال های 1971 و 1973 منتشر شده اند می باشد . پس از آن در دهه های 1980 و 1990 در انگلستان این نظریه توسعه یافت و دانشمندانی چون کلارک ، می هیو و کرنیش در اثار خود به طرح و تحلیل زمینه ها و موقعیت های ارتکاب جرم پرداختند. این سه تن به زعم برخی ، موسسین نظریه پیشگیری وضعی در جهت کاهش بزهکاری شناخته شده اند.
بر اساس تعاریفی که از پیشگیری وضعی ذکر شد، بسیاری از تدابیر و راهکارهای این نوع پیشگیری از صدر اسلام و حتی در آیات قرآن و رهنمودهای پیامبر گرامی اسلام (ص) مورد توجه قرار گرفته است بسیاری از تاسیس ها و نهادهایی که تاریخ آنها به زمان پیامبر (ص) باز می گردد مانند امر به معروف و نهی از منکر، نهاد حسبه و نقش محتسب در کاهش جرایم، جرایم بازدارنده در راستای پیشگیری از جرایم شدیدتر، حمایت از بزه دیدگان بالقوه، حجاب، ضرورت مکتوب بودن معاملات یا اخذ شهود، اقدامات تامینی بازدارنده، محدود نمودن ابزار ارتکاب جرم یا ممنوعیت فروش سلاح به مجرمان، حرمت فروش انگور برای ساختن شراب حرمت فروش چوب برای ساختن بت و امثال آن، مجموعه تدابیری هستند که می توان گفت به نوعی سعی در کاهش و گرفتن فرصت های مجرمانه از افرادی که قصد ارتکاب جرم را دارند، داشته و به گونه ای پیشگیری وضعی محسوب می شود.

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   رویکرد کمیابی و انباشتگی نقش در کشورهای صنعتی

گفتار دوم : شیوه های پیشگیری وضعی از جرم
همانگونه که در بخش اول مطرح کردیم پیشگیری وضعی بر خلاف پیشگیری اجتماعی مبتنی بر تقویت ارزش های جامعه، متعالی کردن نهادهای آن ، بررسی ریشه های بزهکاری و قطع آن نیست بلکه به طور ساده بر کاهش فرصت ها و موقعیت های ارتکاب جرم تکیه دارد . در واقع به جای پرداختن به انگیزه و نیات درونی افراد که تغییر آنها دشوار می باشد سعی دارد راه های دست یابی مرتکب به موضوع جرم یا بزه دیده و افزایش زحمت و خطر برای مرتکب بپردازد تا از این رهگذر راهکاری عملی برای پیشگیری از وقوع جرم ارائه نماید . در این قسمت شیوه های مرسوم پیشگیری وضعی را بررسی می نماییم.

بند اول- دشوار یا ناممکن نمودن وقوع جرم
در این روش به راهبردهایی که به تغییر وضعیت ، فرصت و موقعیت اشاره دارد مانند کنترل ورودی ها و خروجی ها ، ایجاد فضای قابل دفاع ، جمع آوری ابزار ولوازم ارتکاب جرم ایجاد مانع برای خرابکاران و سارقان نظیر قفل ها ، مصونیت بخشی به اماجها ، کنترل دسترسی نظیر ایجاد خندق و پل های متحرک و نرده کشی، منحرف نمودن بزهکاران ، که جملگی منجر به ناتوان کردن فاعل از محقق ساختن نیت مجرمانه خود می شود می پردازد. سیاست جنایی اسلام نیز به این شیوه توجه و تاکید داشته که این امر در کلام برخی از دانشمندان اسلامی استفاده میگردد.

بند دوم- انگیزه زدایی
از بین بردن جاذبه نیز یکی دیگر از روش های پیشگیری و ضعی از جرم است . بسیاری از راهبردها و شیوه های پیشگیری با هدف ناتوان سازی مجرمان و برخی از آنها منحصرا با هدف منصرف نمودن مجرمان و جلوگیری از پیدایش و تشدید انگیزه و وسوسه های مجرمانه به کار گرفته میشوند . بالا بردن خطر شناسایی و دستگیری بزهکار ، کاهش جاذبه های وسوسه انگیر و تحریک کننده محیطی از جمله مواردی هستند که با هدف انگیزه زدایی و منصرف نمودن مجرمان بالقوه از ارتکاب جرم صورت می گیرد و در واقع سعی می شود قصد و اراده مجرم بی اثر گردد.
بالا بردن خطر شناسایی و دستگیری بزهکار ، حفظ حجاب و پرهیز از آرایش توسط زنان در بیرون از خانه ، نصب دوربین های مخفی و امثال آنها از جمله مواردی است که به منظور جلوگیری از پیدایش انگیزه مجرمانه صورت می گیرد.

برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید