“ما یه طرحی داریم به نام Anormally report. در واقع فرمهایی است که در درون قفسههایی گذاشتیم در درون ساختمان هر بخش که افراد میتونن این فرمها رو بردارن و هر چیزی که به ذهنشون میرسه یا اشکالی که میتونه منجر به حادثه بشه رو میتونن یادداشت کنن و اینها بررسی میشه. Anormally report میگه اون مسائلی که پتانسیل خطر داره رو گزارش بدیم مثلاً یه فرد میگه که یه چالهایی اینجا هست ممکن که یه فردی بیوفته و آسیب ببینه. پس کارکنان میتونن مسائل و مشکلات رو تو این فرمها گزارش بدن، ما به این گزارشات جوایز هم میدیم. از این لحاظ شرکت در وضعیت خوبی قرار داره و این موضوع تو پالایشگاه بهش توجه خاصی شده (۵/۹). “
۴-۲-۲-۳: مقوله مربوط به قابلیت‌ها
محقق با انجام ۱۴ مصاحبه به ۳۲ کد در مورد دانش دست یافت که آنها را در سه دسته مفهومی آیندهنگری، خلاقیت و نوآوری و توجه به زیست طبقهبندی نموده است. در ادامه به شرح این مفاهیم پرداخته میشود.
جدول ۶-۴) دسته های مفهومی تشکیلدهنده مقوله مربوط به قابلیت برای شایستگی رهبری مطلوب

برای دانلود متن کامل این فایل به سایت torsa.ir مراجعه نمایید.

مقوله مربوط به قابلیت‌ها آیندهنگری {۶/۲۷}{۷/۲۴}{۸/۲۵}{۸/۲۶}{۸/۲۷}{۹/۱۶}{۹/۱۷}{۹/۱۸} {۹/۱۹}{۹/۲۰}{۱۳/۱۷}{۱۳/۱۸}{۱۰/۳۶}{۱۰/۳۷}{۱۰/۳۸} {۱۰/۳۹}
خلاقیت و نوآوری {۱/۲۸}{۱/۲۹}{۷/۱۰}{۸/۳}{۹/۸}{۱۰/۱۸}{۱۲/۴}{۱۳/۱۰} {۱۴/۲۴}
توجه به زیست {۱/۲۷}{۴/۱۰}{۱۰/۴۰}{۱۲/۵}{۱۰/۴۱}{۶/۸}{۸/۲۴}{۱۱/۵}

نخستین دسته مفهومی مقوله مربوط به قابلیت‌ها که در جدول ۶-۴ مشاهده میشود، «آیندهنگری» است. آیندهنگری تلاشی است برای ترسیم وضعیت سازمان در ابعاد مختلف بنحوی که استراتژیهای قابل طرحریزی برای آینده سازمان متناسب با اوضاع زمانی خود باشد و کمترین انحراف را داشته باشد و با کمترین تغییرات بتواند در زمان خود اجرا شود. بطور کلی ترسیم شرایط آینده ولو بصورت سناریو در زمان حال برای سازمان چه از لحاظ شرایط داخلی و خارجی و فرصتها و تهدیدهایی که سازمان با آنها مواجه خواهد شد و از همه مهمتر در شرایط آینده چه فرصتهایی را میتوان برای سازمان ایجاد کرد. برای بررسی آیندهنگری در مدیریت استراتژیک باید دید آیندهنگری کجای مدیریت استراتژیک قرار دارد. مدیریت استراتژیک را میتوان جریان تصمیمگیری و انجام اقداماتی نامید که موجب ایجاد یک برنامه موثر برای دستیابی به اهداف کلی سازمان میگردد. مدیریت استراتژیک، مدیریتی آیندهنگر و انطباقپذیر و خلاق و پویا است. پس میبینیم آیندهنگری جزء لاینفک مدیریت استراتژیک است (ایرجی، ۱۳۸۳: ۱۴). در این تحقیق از میان ۱۴ نفر مصاحبهشونده، ۶ نفر از آنها با ۱۶ کد به این موضوع اشاره کردهاند که به عنوان مثال برخی از مصاحبهها آورده شده است که بیانگر این موضوع است.
“مدیریت شرکت به ارزشهای سازمانی که شرکت رو به سمت تعالی میبره توجه خاصی داره” (۲۷/۸) “و سعی میکنه یه نوع یکپارچگی بین چشمانداز، ماموریت و رسالت شرکت ایجاد کنه” (۲۸/۸) “که اگه این همسویی در راستای تحقق استراتژی شرکت باشه و برنامههای کلان شرکت رو در بر بگیره در این صورت در مسیر تعالی و کمال شرکت خواهیم بود” (۲۹/۸). “آیندهنگری مدیران تابع برنامهها و اهداف مدیران ارشد شرکت ملی گاز میباشد (۲۷/۶). “
“تفکر آیندهنگر میگه که مثلاً شما ۱۰ تا سازمان هم نوع هستید که تو یه صنعت دارید رقابت میکنید حالا ما باید چیکار کنیم که در بازار از رقیبامون پیش بیوفتیم” (۳۶/۱۰) “به عنوان مثال آیتمهای مدیریتی که پالایشگاه دنبالش هست که بگیره شامل استانداردها و ISO، کلاسهای آموزشی و توجیهی که برای کارکنان برگزار میشه، توجه به امور پژوهشی که داره در حال حاضر تو شرکت اجرا میشه همه در راستای اعتلای شرکت هست یعنی شرکت دنبال این هست که نتنها از شرکتهای رقیب عقب نمونه بلکه شرکتی باشه سرآمد که به اهداف عالیهای که تعریف شده برسه” (۳۷/۱۰). “مدیریت استراتژیک دید بلندمدت و افق سازمانی رو نشون میده” (۳۸/۱۰). “برای مثال وقتی مدیری تفکر استراتژیک نداشته باشه میگه ولش کن برای چی میخوام اینا رو ولی وقتی مدیری میگه که کارکنان شرکت باید برن آموزشهای تکمیلی منابع انسانی ببینن، سمینار و کنفرانسهای پژوهشی شرکت میکنه که همیشه بروز باشه از محققین دعوت میکنه که بیان مقاله و پژوهش بدن نشون دهنده دید بلندمدتش هست (۳۹/۱۰). “
یکی از مصاحبهشوندگان ضمن بیان کاستیهای آیندهنگری و تفکر استراتژیک به گامهایی که مدیریت شرکت و واحد آموزش در این زمینه برداشته شده است اشاره میکند:
“تفکر استراتژیک یکی از ویژگیهایی است که در سطوح مدیریتی خلائی وجود داره” (۱۶/۹) “یعنی در واقع مدیران ما بیشتر روزمرگی مدیریت میکنند” (۱۷/۹) “چون اولاً ثبات مدیریتی کمی دارند” (۱۸/۹) “و بعد مسائل و مشکلات اینقدر زیاد شده که مدیران فقط میتونن مسائل روز و کوتاهمدتشون رو انجام بدن یعنی آینده نگری به اون شکل نیست” (۱۹/۹) “هر چند ما با آموزشهایی که داریم برگزار میکنیم یواش یواش مدیریت شرکت رو حرکت میدیم به سمت تفکرات بلندمدت و تقویت تصمیمگیریهای بلند مدت (۲۰/۹). “
دومین دسته مفهومی مقوله مربوط به قابلیت‌ها که در جدول ۶-۴ مشاهده میشود، «خلاقیت و نوآوری» است. صاحبنظران تعاریف متعددی از خلاقیت ارائه دادهاند. هربرت فوکس معتقد است که فرایند خلاقیت عبارتست از هر نوع فرایند تفکری که مسالهای را بطور مفید و بدیع حل کند. اریک فروم نیز معتقد است که خلاقیت توانایی دیدن و پاسخ دادن است. به این ترتیب میتوان گفت که بطور کلی خلاقیت عبارتست از «بکارگیری توانایی های ذهنی برای ایجاد یک فکر یا مفهوم جدید». از تعاریف فوق چنین استنباط میشود که بروز خلاقیت در هر فعالیتی قابل انتظار بوده و محدود به هیچ نوع خاصی از فعالیتها نیست؛ بطور کلی آنچه در فرایند خلاقیت اهمیت دارد تفکر است (جلیلیان و همکاران، ۱۳۸۹: ۶۴). در این تحقیق از میان ۱۴ نفر مصاحبهشونده، ۸ نفر از آنها با ۹ کد به این موضوع اشاره کردهاند که به عنوان مثال برخی از مصاحبهها آورده شده است که بیانگر این موضوع است.
“توجه به سرمایه فکری انباشته در شرکت” (۲۸/۱) “توجه به خلاقیت و نوآوری در شرکت” (۲۹/۱) “میشه به نظام مشارکت اشاره کرد که فکرهای جدید و خلاقیتهای جدید میاد ارائه میشه در واقع هر خلاقیتی از یه فکری ایدهای میاد بیرون” (۱۰/۷) “خلاقیت رهبر بسیار مهمه (۳/۸) “.
و یا
“یکی از ویژگیهای مدیران اینه که مبدع و خلاق باشن. رهبر سازمان نباید به همون سیستم موجودش تکیه کنه و بگه که سیستم موجود من بهترینه بلکه باید ببینه روبروش چه اتفاقی میوفته فکرش رو بکار بندازه و بر اساس اون چیزی که در پیرامونش اتفاق میوفته راهکارهای خلاق رو برای انجام کار داشته باشه. مثلاً الان پالایش پارسیان ۸۰ میلیون متر مکعب گاز تولید میکنه، مدیریتهای بالا از آقای نوروزی انتظار دارن که بیاد راهکارهایی ارائه کنه که تولید از ۸۰ تا به ۸۵ میلیون افزایش پیدا کنه یا بیاد بگه من راهکارهایی تو حوزه منابع انسانی دارم که ممکنه بهره وری کارکنان رو بهبود ببخشه یا بگه من راهکارهایی دارم که راه و روش سیستم رو طوری اصلاح کنه که کندی کار توی سیستم پیش نیاد (۱۸/۱۰). “
همچنین مصاحبهشوندگان به قدرت ریسکپذیری مدیریت شرکت نیز اشاره کردهاند:
“توانایی ریسکپذیری که ممکنه در همه حوزه ها و بخشها وجود نداشته باشه مثلاً ما تو مسائل مالی نمیتونیم خیلی ریسک کنیم چون ما باید در یه چارچوب و مقررات از پیشتعیین شده حرکت کنیم اما در مسائل فنی این ریسکپذیری وجود داره. این ریسکپذیری بدین صورته که توی تشکیلات فنی واحد تاسیسات بخوایم تغییراتی ایجاد کنیم که به فرایند افزایش تولید کمک کنه لذا در این جهت قطعاً مطالعات میشه، عواقب کار بررسی میشه حالا این کار موفق بشه یا نه توان ریسککردن میخواد. مثلا ما الان برنامه داریم که تیپ مشعل در کارگاه خود شرکت بسازیم. این نشون میده که مدیریت قبول کرده ریسک این قضیه رو بپذیره که قظعات رو خریداری کنه و بیاره تو کارگاه انجام بشه که هزینه کمتری برای پالایشگاه داشته باشه یعنی مدیریت این فضا رو باز گذاشته که افراد بتونن خلاقیت و ابتکار خودشون رو نشون بدن (۸/۹). “
“مثلاٌ لولههای زیرزمینی پالایشگاه به علت نداشتن پوشش مناسب و همچنین حفاظت کاتولی در معرض خوردگی شدید قرار گرفته بود که به ابتکار کارکنان فنی پالایشگاه برای پیشگیری از روند خوردگی لولهها تحت حفاظت کاتولی قرار گرفت (۱۰/۱۳). “
و یک نمونه از نوآوریهای کارکنان شرکت:
“من یکی از کسانی بودم که توی حوزه خودکفایی و آوردن سیستمهای نوین در شرکت ملی گاز نفر اول شدم که جایزه پژوهش در رابطه با بهینه کردن سوخت توربینها از دست رئیس جمهور وقت آقای خاتمی دریافت کردم (۴/۱۲). “
“همچنین ما وقتی که افراد در یه شرایط خلاقیت و توانمندی بالایی هستند باید زمینه رشد آنها را فراهم کنیم، اگه این زمینه رو فراهم نکنیم اونها در همون حد موجود باقی میمونن و با این کار جلوی شکوفایی استعدادهای اونا رو گرفتیم. این زمینه رشد اگه با آموزش فراهم میشه باید دوره های آموزشی مختلف برگزار کنیم و اگه در زمینه کاری باشه بایستی فرد رو در این موقعیت قرار بدیم و مسئولیتهایی رو به او واگذار کنیم (۲۴/۱۴). “
سومین دسته مفهومی مقوله مربوط به قابلیت‌ها که در جدول ۶-۴ مشاهده میشود، «توجه به محیط زیست» است. مدیریت یکپارچه HSE با رویکردی سیسماتیک و بسیار منظم و در هم تنیده با محوریت دانش و سلامت به حوزه های گوناگون ایمنی، بهداشت فردی و اجتماعی و صنعتی، تجهیزاتی و محیط زیست… و افقهایی فراتر از رویه های معمول و وظیفهگرا میپردازد. در این تحقیق از میان ۱۴ نفر مصاحبهشونده، ۷ نفر از آنها با ۸ کد به این موضوع اشاره کردهاند که به عنوان مثال برخی از مصاحبهها آورده شده است که بیانگر این موضوع است.
بحث HSE چه بخواهیم و چه نخواهیم به همه واحدها و سلامت کارکنان ارتباط پیدا میکنه و نه تنها به کارکنان بلکه به خانواده و زندگی افراد نیز مرتبط میشه و قبل از سلامتی تأسیسات و فرایندها سلامت خود و خانواده کارکنان را تأمین میکنه و هر نوع هزینه در ایمنی، بهداشت و محیط زیست به عنوان یه نوع سرمایه گذاری محسوب میشه (۴۰/۱۰). یک فرق عمده که پالایشگاه گاز پارسیان با دیگر پالایشگاه ها دارد، شیرین بودن خوراک میباشد که از نظر زیست محیطی آلایندگی ندارد و بر همین اساس پالایشگاه گاز پارسیان یکی از پالایشگاه های پاک کشور محسوب میشود (۵/۱۲). “تفکیک زبالهها، ایجاد مدیریت پسماندها، انتخاب مشاور جهت ارزیابی ریسکهای زیست محیطی، برگزاری کلاسهای آموزشی برای کارکنان و تهیه و خرید دستگاه های اندازه گیری آلاینده های زیست محیطی از اقدامات پالایشگاه در زمینه زیست محیطی میباشد و مدیریت شرکت به این امر اعتقاد راسخ دارد که در جهت یک محیط زیست پاک حرکت کند” (۱۰/۴). “در سال ۸۹ کلیه پرسنل رسمی و پیمانکاری شاغل در پالایشگاه گاز پارسیان تحت آموزشهای HSE قرار گرفتند که حدود ۲۰۰۰۰ نفر ساعت آموزش HSE برگزار شد (۲۷/۱). “
“در چهارمین دوره جایزه انجمن مدیریت سبز ایران، شرکت پالایش گاز پارسیان توانست گواهینامه تعهد سبز سطح ۲ را دریافت نماید (۴۱/۱۰). “