البته برخی از علماء اهل سنت همانند شیعه به توسعه در معنای «فی سبیل الله» قائلند که در اینجا به نظر بعضی از آنان اشاره می‌کنیم.
۱ ـ فخر رازی:
«أنّ ظاهر اللفظ فی قوله تعالی: «فی سبیل الله» لا یوجب القصر علی الغزاه».[۴۳]
«ظاهر لفظ «فی سبیل الله» موجب حصر در جنگجویان نیست.»
۲ ـ رشید رضا:
«التحقیق أنّ سبیل الله هنا؛ مصالح المسلمین العامّه الّتی بها قوام الدین و الدوله دون الافراد.[۴۴]»
«واقعیت آن است که سبیل الله در اینجا، مصالح عمومی مسلمانان است که قوام دین و دولت اسلام بدان وابسته است، نه اشخاص و افراد.»
۳ ـ شیخ محمد شلتوت:
وی در جواب یک استفتا در مورد صرف زکات در امور مربوط به مساجد می‌نویسد:
«والصرف علی المسجد فی تلک الحاله یکون من المصرف الذی ذکر فی آیه المصارف الوارده فی السوره باسم «سبیل الله» و هذا مبنی علی اختیار أنّ المقصود بکلمه «سبیل الله» المصالح العامه.»
«صرف در مساجد در این حالت، از مصرفی است که در آیه مربوط به مصارف زکوه به اسم «سبیل الله» آمده است و این مبنی بر اختیار این مطلب است که مقصود به کلمه «سبیل الله» مصالح عمومی مسلمین است.»[۴۵].
هشتم
ابن السبیل و آن مسافری است که نفقه‌ی او تمام شده یا راحله او تلف شده باشد که نتوانند برگردد هرچند در وطن خود غنی باشد البته به‌شرط آنکه نتواند در سفر قرض کند یا چیزی بفروشد و مانند آن و به شرط آنکه سفر او معصیت نباشد و مقدار زکات باید به‌اندازه‌ی رفع حاجت، لایق و در شأن او از ملبوس وماکول ومرکوب یا قیمت آنها یا اجرت آن به او بدهند[۴۶]
اوصاف مستحقین زکات
اول ایمان پس به تمام اقسام کافر نمی‌توان داد مانند فرقه‌هایی از مسلمانان حتی به مستضعفین آنها مگر از سهم سبیل الله در بعضی موارد
دوم عدالت نزد مشهور قدما از برخى آنان، شرط بودن اجتناب از گناهان کبیره نقل شده است؛ لیکن مشهور متأخران، در مستحق زکات، عدالت را شرط ندانسته‌اند[۴۷].
بسیارى از معاصران گفته‌اند: احتیاط واجب آن است به کسى که آشکارا مرتکب گناه کبیره، به‌ویژه شراب‌خواری مى‌شود[۴۸]، زکات داده نشود. البته اگر زکات، مصداق اعانت و کمک به گناه و تشویق بر کار ناشایست باشد، بی‌شک جایز نخواهد بود[۴۹].
بنابراین باید به‌گونه‌ای باشد که دادن زکات به او اعانت و کمک بر گناه نباشد و جایز نیست زکات دادن به کسی که صرف معصیت می‌کند به‌ویژه درصورتی‌که ندادن به او سبب شود که دست از معصیت بردارد بنا بر اعتبار عدالت، اصناف «مؤلفه القلوب»، «سبیل اللَّه»، «رقاب»، «ابن سبیل» و «غارمان» مستثنایند و در آنها عدالت شرط نیست.[۵۰]
سوم واجب النفقه مالک نبودن. مستحق زکات نباید واجب النفقه مالک (زکات دهنده) باشد، مانند پدر، مادر، فرزند، زوجه و برده در صورت توانایى مالى مالک و بذل نفقه به آنان[۵۱]. در جواز پرداخت زکات به آنان از سوى اجنبى اختلاف است[۵۲].
زکاتى که دادن آن به واجب النفقه جایز نیست، سهم فقرا و مساکین است؛ بنابراین، دادن دیگر سهام، همچون سهم «عاملان»، «غارمان» و «مؤلفه القلوب» به واجب النفقه مانعى ندارد و زکات دهنده مى‌تواند سهام یاد شده را به او بپردازد[۵۳].
چهارم آنکه هاشمی و سید نباشد درصورتی‌که دهنده زکات غیرهاشمی باشد مگر در حال اضطرار چه از سهم فقرا یا سایر سهام حتی از سهم عاملین و سبیل الله، البته هرگاه از سهم سبیل الله، کاروان‌سرا یا مدرسه و مانند آنها بنا شده، هاشمی و سادات می‌توانند از آن استفاده کنند.[۵۴]
مصارف زکات فطره
آن هشت گروهی که درباره مصارف زکات مال ذکر شد در مصارف زکات فطر داخل است البته برخلاف مصارف زکات مال در زکات فطره در صورت عدم وجود فقرای مؤمنین، این نوع زکات را می‌توان به مستضعفین اهل خلاف داد درحالی‌که در زکات مال جایز نیست.[۵۵]
مقایسه مفهوم صدقه با واژه‌های مرتبط
به خاطر ارتباط بین این دو فریضه، مناسب است مفهوم و منابع و مصارف خمس و فرق آن با زکات، مورد بررسی قرار گیرند.
۱٫معنای خمس در لغت و اصطلاح
خمس در لغت به مفهوم پنج یک یا یک‌پنجم است واصل آن در لغت بکار می‌رود[۵۶]
در اصل، خمس در اعداد و ارقام بکار می‌رود، خداوند می‌فرماید: «و یقولون خمسه سادسهم کلبهم»[۵۷] و «فلبث فیهم السنه الا خمسین عاما»[۵۸] خمس: دوره‌ی پنج‌روزه که هر یک بار در آن شتر را می‌دهند و به معنای خمست القوم اخمستم، یعنی: یک‌پنجم اموال آنها را گرفتم.[۵۹]
الخمس یضمتین جز من الخمسه[۶۰]
در اصطلاح فقه امامیه مالی است که خداوند آن را از اموال مخصوص برای خود، پیامبر صلّی‌الله‌علیه‌وآله امامان اهل‌بیت علیهم‌السلام و بنی‌هاشم لحاظ کر ده است اختصاص خمس از سوی خداوند به این بزرگواران، احترام و اکرام آنهاست زیرا صدقه از سوی غیر بنی‌هاشم حرام است و از طرف دیگر شأن پیامبر بالاتر از آن است که محتاج و نیازمند غیر باشند[۶۱]،
منابع خمس
منابع عبارت‌اند از:

  1. غنیمت؛
  2. معدن؛
  3. گنج؛
  4. زمین خریداری‌شده از مسلمان به ذمی؛
  5. مال حلال مخلوط به حرام؛
  6. غواصی به دست آوردن ثروت و سود از راه غواصی دریا و آب.[۶۲]
  7. برای دانلود فایل متن کامل پایان نامه به سایت 40y.ir مراجعه نمایید.