دانلود پایان نامه

نظریه نسل تاریخی اولین بار توسط مانهایم متفکر آلمانی دهه 30-1920 فرمول بندی و تنظیم شد. در این دیدگاه، نسل صرفاً شامل افراد هم¬دین یا هم دوره نبوده و فاصله زیستی30-20 سال نیز در تبیین تغییر اجتماعی با تغییر نسل، نسبتاً بی¬اهمیت است. درواقع، ظهور یک نسل حقیقی و تبلور یک آگاهی نسلی متمایز، نتیجه حوادث تاریخی عظیمی است که افراد در حدود 25-17 سالگی خود در داخل حوزه جغرافیایی واحدی، به طور مشترک آن را تجربه می¬کنند ( توکل و قاضی نژاد،98:1385). در واقع این مانهایم است که برای نخستین بار تأکید می¬کند که نسل، یک آفرینش اجتماعی و نه یک ضرورت بیولوژیکی است. وی در مقاله «مسئله جامعه شناخی نسل¬ها» پیدایش نسل به معنای اجتماعی را با تغییر اجتماعی و سرعت آن مرتبط می¬داند و معتقد است، جایی که حوادثِ تازه، کمیاب و تغییر، آهسته صورت می¬گیرد، مثل جوامع سنتی دهقانی، نسل مجزا ظاهر نمی¬شود. فقط هنگامی که در جایی چنین حوادثی زیاد و سریع رخ می¬دهند، به طوریکه یک گروه نسلی بر حسب آگاهی تاریخی–اجتماعی خود مشخص می¬شود، از یک نسل حقیقی می-توان صحبت نمود(قاضی¬نژاد، 32:1383).
رهیافت مانهایم، تحلیلی تاریخی و ذهنی با تأکید بر روی تجارب ویژه، آگاهی و ذهنیت نسلی است. مفروضات نظری اساسی مانهایم مبنی بر این است که تجارب دوره زندگی به ویژه دوره اصلی جامعه¬پذیری آن نسل بر گرایشات ذهنی یک نسل در طول حیات آنها تأثیری قاطع دارد، چارچوب مفهومی قدرتمندی برای پیش بینی گرایشات فرهنگی نسل فراهم می¬سازد. (توکل و قاضی نژاد،100:1385) بنابراین «سال¬های تولد تنها یک عامل، آن¬ هم حداقلی، در تمایز میان نسل¬هاست. زیرا استدلال اکثر متخصصین این است که نسل¬ها، پیش از ترتیب زمانی تولدها، با تاریخ شکل می¬گیرند. بر اساس نظر هاو و اشتراوس (2000) سه مشخصه شناسایی هر نسل عبارتند از: 1) تعلق ذهنی 2) عقاید و رفتارهای مشترک و 3) جایگاه مشترک در تاریخ: حوادث مهم تاریخی در دوره اصلی شکل¬گیری فرد رخ داده ¬باشد که دوره نوجوانی و اوائل جوانی هر نسل است(ریوس و اینجان،297:2006 ). رهیافت مانهایم به طور کلی دارای ویژگی¬های ذیل می¬باشد: تاریخ مشترک نسل، تجارب اجتماعی مشترک، دیدگاه و ایدئولوژی متمایز نسل، تأثیر ایدئولوژی و ذهنیت نسلی برآمده از تجارب فوق بر روی گرایشات و رفتارهای نسل و تفسیر حوادث بعدی بر اساس دیدگاه نسلی (تدوام درون نسلی)، تمایز نسل جامعه شناختی از نسل بیولوژیک و جمعیت شناختی (توکل و قاضی نژاد،102:1385). با این حال بر طبق این رویکرد، وجود نسل¬های تاریخی نباید مفروض گرفته شود، بلکه چنین نسل¬هایی باید از طریق تحلیل یک گروه نسلی و فعالیت¬های آن به طور تجربی اثبات و سپس تبیین شوند. این کشف و اثبات، شامل مشخص کردن دو چیز است: 1. مکان¬های جغرافیایی 2. حوادث مهم اجتماعی، این دو بر روی هم باعث شکل گیری آگاهی نسلی می¬شوند (همان).
بدین ترتیب، نسل که در جریان کنش و تجربه تاریخی مشترک، شکل می¬گیرد و از رهگذر آگاهی و حافظه جمعی تداوم می¬یابد، منبع خاصی برای هویت ارزشی افراد است؛ به این معنی که نسل در این رویکرد، به عنوان جمعی مطرح است که با یک نوع آگاهی خاص از مقولاتی همچون رفاه، عدالت، ناامنی، استثمار، طرد و … پیوند خورده¬ است و در ذهنیت عموم افراد آن، مفهومی آرمانی از مقولات مذکور وجود دارد و براین اساس از آمادگی ذهنی و رفتاری خاصی که غالباً متفاوت از نسل¬های قبلی است، برخوردار است. به همین دلیل، مانهایم در مقاله معروف خود درباره نسل¬ها توصیف می¬کند که چگونه افراد واقع شده در یک نسل، درواقع زیر چتر ایدئولوژیک و آرمانی خاصی قرار می¬گیرند و از آن منظر، دنیا را به شیوه¬ای متفاوت از همتایان¬شان در نسل¬های قبل می¬بینند و تفسیر می¬کنند، تا آنجا که تجارب و آگاهی¬های منحصربه¬فرد و مشترک مربوط به یک نسل، راه تغییر اجتماعی را باز می¬کند(قاضی نژاد، 34:1383).
مرکزی¬ترین عنصر بحث او “واحدهای نسلی ” است که به معنای یکی از واحدها و گروه¬های اجتماعی است که دارای دیدگاه مشترک براساس تجربیات مشترک هستند و دارای چندین ویژگی می¬باشد:
1-دارای محل مشترک در جریان اجتماعی و تاریخی است. این موقعیت تعیین کننده حوزه کسب تجربه ممکن با توجه به شرایط است.
2-سرنوشت و علقه مشترک براساس طبقه بندی اقتصادی–اجتماعی دارند.
3-دارای هویت واحد براساس تجربه مشترک هستند.
از نظر مانهایم، واحد نسلی، بیشتر از یک گروه سنی-زیستی و هریک از هم¬دوره¬ای¬های سنی است. واحد نسلی همچون جمع شدن افراد به لحاظ سنی مشابه نیست، بلکه واحد اجتماعی پیوند با یکدیگر از طریق موقعیت ساختاری مشترک، سیستم ظرفیتی مشترک، خودآگاهی همچون یک واحد اجرایی و کنش متقابل اجتماعی و انسجام در میان اعضا است (آزاد ارمکی و غفاری، 30:1386). به اعتقاد رمپل، مانهایم (در مقالات جامعه¬شناسی فرهنگ) ادعا می¬کند که کلید و سرنخ ویژگی تاریخی جریان¬های تفکر و ارزش¬گذاری «نه تنها به¬وسیله آگاهی فردی، آن¬طور که از درون و به لحاظ پدیدار شناختی ظاهر می¬شود، بلکه به¬وسیله این واقعیت که انسان¬ها به عنوان اعضاء گروه¬ها و نه بعنوان موجوداتی مجزا، می¬اندیشند ، اثبات و تأیید می¬شود». مانهایم مدعی است (در مقالات جامعه¬شناسی معرفت) که تفکر افراد و نیز ارزش¬هایشان، تنها تا آن حد «از نظر تاریخی ذیربط و دارای تناسب » است که گروه¬هایی که به آنها تعلق دارند، در طول زمان تداوم دارند (قاضی نژاد، 36:1383).
از نظر مانهایم، ارزش¬ها «فرآورده¬های ساختگی » نیستند، بلکه آنها هنگامی¬که نسل¬های جدیدی در داخل جریان¬های زندگی، که تکاملی بوده و به صورت تدریجی آشکار می¬شوند، به ظهور می¬رسند و نیز هنگامی که واقعیت اجتماعی در حال توسعه، مسائل غیرقابل محاسبه و جدیدی را به جریان¬های فکری معرفی می¬کند، «تولید» می¬شوند (همان).
بنابراین، به عقیده مانهایم، ارزش¬های جدید فرآورده محتوم دو جریان تغییر اجتماعی کلان هستند: 1. جریان ظهور نسل¬های جدید 2. جریان توسعه اجتماعی که مسائل پیش¬بینی نشده و جدیدی را در مقابل جریان¬های فکری حاکم قرار می¬دهد و درواقع، پارادایم جدیدی را برای تحلیل می¬طلبد (همان).
در نظر مانهایم ارزش¬های نسل قبل به طور کامل از بین نمی¬روند بلکه نسل جدید دست به باز تعریف ارزش¬ها و افکار و ایدئولوژی¬های حاکم می¬زند؛ به عبارت دیگر ارزش¬ها در رویکرد وی هم متغیر وابسته به شرایط اجتماعی و تاریخی در دوره¬های مختلف هستند که جریان¬های اندیشه و ارزش¬گذاری را در گروه¬های مختلف اجتماعی به ویژه نسل¬های نو تحت تأثیر قرار داده و متحول می¬سازند و هم به نوبه خود به عنوان متغیر مستقل در تغییر اجتماعی عمل می¬کنند که به دو صورت انجام می¬پذیرد: از یکسو بعنوان نظام¬های ارزشی مستقر، پاسخ¬های کانالیزه شده و مشخص افراد و نهادها را در حیات اجتماعی ممکن می¬سازند و از این طریق، به تحقق اهداف موردنظر جریان¬ها و روندهای اجتماعی خدمت می¬کنند و از سوی دیگر، به منزله پایه-ای برای نوآوری¬های ارزشی بعدی عمل می¬کنند و برای نسل¬های پی در پی درحال ظهور، امکان نوسازی و ارزش¬گذاری مجدد بر رویه¬های فکر و عمل موجود و تولید سبک¬های جدیدتر، به صورت تدریجی و ترکیبی، را فراهم می¬سازند که زیربنای توسعه اجتماعی و تکامل تاریخی جوامع هستند و راه تغییر اجتماعی را باز می-کنند (قاضی نژاد، 39:1383).

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   ارتباط مجاز واقعی با سیستم ارتباطی جدید
برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید