1-12-3-1- قراردادهای خرید خدمت همراه با ریسک:
این نوع قرارداد نسبت به انواع دیگر کاربرد کمتری دارد و تنها زمانی که مقوله ریسک پذیری مد نظر باشد مورد توجه قرار میگیرد . این قرارداد بیشتر برای کشف میادین نفت و گاز است . اصولا ماهیت این نوع قراردادها در کشف منبع قرارداد به مسائلی چون مالیات و بهره مالکانه کمتر مورد توجه قرار میدهد و در صورت عدم موفقیت در کشف منبع قرارداد به خودی خود منتقی میگردد . اما در صورتی که نفت یا گاز کشف شود . شرکت ملزم است ان را به مرحه تولید برساند. عملیات تولید میتواند توسط شرکت نفتی طرف قرارداد با دولت میزبان صورت پذیرد به هر شکل کل تولید در اختیار کشور میزبان قرار خواهد گرفت و شرکت عامل طبق شرایط قرارداد یا از مبلغی ثابت به عنوان بازپرداخت سرمایه به همراه نرخ بهره دریافت میدارد و یا از در امد حاصل از میزان نفت تولید شده پس از کسر مالیات سهم می برد.
1-12-3-2- قراردادهای صرفا خدماتی :
در قراردادهای صرفا خدماتی ، پیمانکار کلیه سرمایه و تجهیزات را برای اکتشاف و توسعه منبع فراهم می سازد و در عوض در صورت موفقیت در اکتشاف دولت هزینه های او را باز پرداخت مینماید. این باز پرداخت از محل فروش نفت و گاز بدست امده و با تعیین درصد مشخصی که توسط دولت تعیین شده خواهد بود. شرکت پیمانکار باید ازمحل درامد خود به دولت مالیات پرداخت نماید. برخی مواقع برای تشویق سرمایه گذاری ممکن است در این قراردادها امیازاتی مانند خرید مقداری از تولید نیز در نظر گرفته شود اما معمولا حق الزحمه مقطوعی در ازای دریافت خدمات پرداخت خواهد شد و هیچ سهمی از نفت خام تولیدی پیش بینی نشده است . به عنوان زیر مجموعه این گونه قراردادها میتوان از قراردادهای بیع متقابل نام برد. که به دلیل اهمیت مطالب در ادامه به طور کامل به انها پرداخته شده است. قرارداد های خدماتی در کشور هایی مانند ارژانتین ، شیلی ، برزیل ، اکوادور و پرو استفاده شده اند.
1-12-3-2-1- قراردادهای خدماتی بیع متقابل:
در قراردادهای بیع متقابل که عموما در دسته قراردادهای خرید خدمت قرار میگیرند . شرکت سرمایه گذار خارجی کلیه وجوه سرمایه گذاری همچون نصب تجهیزات ، راه اندازی و انتقال تکنولوژی را بر عهده میگیرد پس از راه اندازی به کشور میزبان واگذار میکند بازکشت سرمایه و همچنین سود سرمایه شرکت سرمایه گذار از طریق دریافت محصولات تولیدی صورت میپذیرد.
علت طبقه بندی این نوع قرارداد در رده قراردادهای خرید خدمت این است که باز پرداخت اصلی و سود سرمایه از محل مایعات گازی ، نفت خاموفراورده های نفتی انجام میگیرد و پرداخت ها میتواند به طور نقدی یا غیر نفدی باشد.
این نوع قرارداد بیشتر در کشورهایی مورد استفاده واقع میشود که هرگونه مالکیت بخش خصوصی و یا خارجی بر صنعت نفت طبق قوانید در انها منتفی شمده میشود.
مهمترین ویژگی این گونه قراردادها عبارت است از :
شرکت های خارجی نقش پیمانکار را ایفا میکنند و وظیفه انها تامین همه سرمایه مورد نیاز عملیات اکتشاف و توسعه و نوسازی و بازسازی میادین است.
کلیه مخارج و گزینه هایی که پیمانکاران متحمل می شوند به همراه بهره سرمایه های بکار گرفته شده و نرخ سود توافقی ، از درامد حاصل از فرش نفت یا گاز بازپرداخت خواهد شد.
نرخ بازده سالانه سرمایه گذاری متناسب با پروژه تغییر میکند که معمولا حول وحوش 20% بوده و به صورت اقساط مساوری به پیمانکاران قابل پرداخت میباشد.
بعد ازپایان دوره پرداخت اصل بهره و سود سرمایه گذاری ها ، پیمانکار هیچگونه حقی در میادین کشور میزبان ندارد.
پس از پایان دوره عملیات اجرایی پروژه ، راه اندازی و شروع تولید. کشور میزبان کنترل عملیات را بر عهده میگیرد و مسئول تامین هزینه عملیات جاری خواهد بود.
پیمانکار خاریجی در این سرمایه گذاری های مشترک سهمی ندارد.
در این پروژه ها ریسک اکتشاف وجود ندارد . زیرا همگی در میادینی که دارای ذخایر اثبات شده نفت و گاز هستند. به اجرا در خواهند امد. افزون بر این ، خطر پذیری قیمت به کشور میزبان منتقل شده و دولت کشور میزبان پرداخت وجوه مورد توافق را تضمین کرده است.
بنابراین با توجه به انچه که اشاره شد. پیمانکار وظیفه تامین مالی طرح مسئولیت اجرایی و مهندسی ، مسئولیت سفارشات ساخت و نصب ، تصویب خواهی از کشور میزبان به وسیله کمیته مشترک مدیریت انتقال تکنولوژی ، اموزش و راه اندازی و تحویل میدان پس از توسعه ان به کشور میزبان را بر عهده دارد و کلیه مراحل مذکور تحت نظارت فنی و مالی کشور میزبان صورت میگیرد. درنمودار 2-5 چارچوب قراردادهای بیع متقابل نشان داده شد
فصل دوم:
نظام حقوقی قانون حاكم برقراردادهای بین المللی نفت وگاز
ازمباحث مطروحه ،بطوركلی میتوان نظام حقوقی زیررابرای تعیین قانون حاكم برقراردادهای بین المللی نفت وگاز خلاصه نمود:
2-1-قانون حاكم برقرارداد ازنظر شكلی
قراردادهای بین المللی نفت وگاز همچون سایر قراردادهای بین المللی ،ازنظرشكلی،ساختاری ونحوه انعقاد،تابع قانون محل وقع عقد میباشند.
2-2-قانون حاكم برقراردادازنظرماهوی
ماهیت قرارداد كه همان بیع بین المللی نفت وگازاست،وابعاد حقوقی پیرامون اجرای آن وشرایط ونحوه اتمام یافسخ قرارداد،تحت شمول قانون حاكم برماهیت قرارداداست.این قانون یابطورصریح درقراردادذكرشده است ویا قراردادنسبت به آن ساكت بوده است.این دوحالت،به تفكیک درزیربررسی میشود.
2-2- 1-قانون حاكم برقراردادكه درمتن قراردادتصریح شد
ه است
به لحاظ اهمیت حقوقی،قانون حاكم برقراردادهای بین المللی نفت وگازی،معمولااین قانون بطورپیش فرض،درمتن قراردادها درقراردادها انتخاب شده اند.مثلا ،قانون تجارت متحدالشكل آمریكا167  ،معمولا به عنوان قانون حاكم برماهیت قراردادبین المللی نفت وگاز،ذكرمیگردد.قوانین ملی متعاملین،اصول كلی تجارت بین الملل168 ،قوانین داوری اطاق بازرگانی بین المللی169 وقواعدمركزبین المللی حل وفصل دعاوی سرمایه گذاری(اكسید)170ازدیگرانتخاباتی است كه باتوجه به شرایط سامانه معمله گر،متعاملین میتوانندبرقراردادبین المللی الكترونیكی نفت وگازحاكم نمایند.
2-2-2- سکوت قرارداد نسبت به قانون حاکم بر ماهیت قرارداد
علیرغم اینکه طبق پیشنویس اصول لاهه برای انتخاب قانون حاکم بر قرارداد، نسبت دادن اراده فرضی به متعاملین، و استنباط ضمنی از قرارداد در تعیین قانون حاکم ، مردود شناخته شده است، لیکن در مواردی که اختلافات بروز می کند، نمیتوان بدون تعیین حاکم بر ماهیت قرارداد به موضوع رسیدگی شود.
لذا در این گونه موارد، از تعیین قانون حاکم بر قرارداد گریزی و گزیری نیست و در این حالات با بررسی عوامل ارتباط و توصیف قرارداد و عوامل تشکیل دهنده آن، نزدیکترین و موثرترین کشور و قانون را نسبت به قرارداد تعیین نمود. با توجه به اینکه قراردادهای فروش بین الملی نفت و گاز معمولا به دو صورت تانکری و خط لوله ای انجام میشود ، با تفکیک این دو حالت از یکدیگر ، هریک جداگانه مورد بحث قرار میگیرد.
2-1 تعیین قانون حاکم در فروش محموله ای(BATCH) نفت و گاز
در این حالت ، فروش نفت  و گاز در اندازه های مشخص و محدود معامله و منتقل می شود. به این حالت ، فروش منقطع نیز می توان گفت . این روش برای فروش نفت خام و بصورت حمل با کشتی های نفت کش صادق است ولی حمل با قطار و کامیون هم شامل آن خواهد بود. کلیه معاملات محموله ای (SPOT) در این حالت گنجانده می شود. در این روش یک مقدار مشخص و محدود(مثلا000/200هزار بشکه) نفت یا گاز با مشخصات و ترکیب درصد استاندارد، مورد معامله قرار گرفته و موضوع معامله (فروش ، حمل و تحویل نفت و گاز ) بصورت مرحله ای و محموله ای انجام می شودو به خریدار تحویل می شود.
اگرچه ممکن است در این حالت ، معامله دارای چندین مرحله باشدو انجام کلیه مراحل معامله چندین ماه طول بکشد ولی به علت اینکه معامله بصورت منقطع و مرحله حمل و تحویل میشود و ماهیت تحویل پیوسته ندارد، در دسته معاملات مرحله ای طبقه بندی می شود.
در این حالت از فروش نفت  و گاز، وسیله حمل معمولاکشتی های نفت کش هستند ولی حمل با قطار و کامیون هم در دسته معاملات مرحله ای قرار می گیرند.
برای تعیین عوامل ارتباط و بررسی موثرترین عوامل و نهایتا تعیین قانون حاکم بر قراردادهای بین الملی نفت  و گاز بصورت منقطع معامله میشوند، میتوان عوامل زیر را نام برد:

  1. محل مذاکرات پیش از عقد
  2. محل انعقاد عقد