دانلود پایان نامه

نظریه های مربوط به اتنخاب شغل و حرفه
الگوی رشدی گینزبرگ
برخی از مهمترین مفاهیم نظریه گینزبرگ عبارتند از : 1) مجموعه عوامل ذهنی و عینی که می تواند در انتخاب شغل مؤثر باشد به سه دسته عوامل شخصی، واقعیت ها و عوامل راهنما تقسیم می شود. عوامل شخصی شامل : استعداد، علایق، اهداف و ارزشها و دورنمای زندگی می باشدو واقعیت ها عبارتند از : عوامل خارجی که بر انتخاب شغل اثر می گذارند مانند خانواده (برداشت ها و برنامه های خانوادگی و موقعیت فرد نسبت به سایر خواهر و برادرهایش)، تحصیلات و بازار کار. عوامل راهنما نیز عبارتند از: عواملی که نقش حمایت کننده، الگو و راهنما را در انتخاب شغل ایفا می کنند از جمله افراد کلیدی (مثل والدین، معلمان، دوستان و ..) و سیستم تربیتی (شفیع آبادی،1392).

نظریه کسب منزلت ( بلو و دانکن ، 1967 )
این نظریه تلاش می کند اکتساب شغل را بر اساس موقعیت و منزلت اجتماعی والدین مراجع شخص تبیین کند. طبق این نظریه، سطح منزلت اجتماعی والدین مراجع در سطح تحصیلی وی تاثیر گذار است و به دنبال آن، سطح شغلی قابل حصول مراجع را تحت تاثیر قرار می دهد. سایر محققان ( کلاریج، شیهی، هاسر ، 1997: سیویل، هالر، پرتز ، 1969 ) دریافتند که موقعیت خانوادگی و توانائی های ذهنی از طریق تاثیر در آموزش، همسالان و افراد مهم و طرحهای حرفه ای، پیشرفت شغلی را پیش بینی می کنند. در نظریه کسب منزلت، بافت اجتماعی که فرد در آن رشد می کند برای انتخاب و رشد حرفه ای وی اهمیتی حیاتی دارد. نظریه های اقتصادی-اجتماعی بر عوامل خارج از کنترل فردی، از قبیل فرصت های استخدامی، شغل والدین، بخت و اقبال و اقتصاد، تاکید دارند. موقعیت اقتصادی-اجتماعی خانواده مراجع در انتخاب های حرفه ای وی تاثیر گذار است. عواملی که موقعیت مذکور را شکل می دهند عبارت اند از: سطح درآمد والدین، پیشینه آموزشی، جایگاه اجتماعی، محل زندگی والدین، شرایط اقتصادی، اطلاعات شغل و فرصت های آموزشی پیش رو (زندی پور،1391).
هاچ کیس و بارور (1990 ) معتقد بودند که نظریه های اجتماعی- اقتصادی بر این موضوع تمرکز می کنند که چرا و چگونه فرصت های شغلی ویژه و بینش های شغلی از نسلی یه نسل دیگر منتقل می شوند. همچنین آنها بر این مطلب تاکید دارند که چگونه عوامل اجتماعی- اقتصادی مانند نژاد، جنسیت، مشاغل والدین و سطح تحصیلات آنها، جامعه، فشار همسالان، قومیت و مذهب در انتخاب های شغلی مراجعان تاثیر می گذارد ( لیپتیک،2001 ترجمه زارع و شفیع آبادی،1390).

نظریه رو :
رو (1956) می کوشد تا انتخاب شغل افراد را بر اساس نوع روابط دوران کودکی آنها با والدینشان پیش بینی کند. رو معتقد است که تجارب کودکی به رفتارهای حرفه ای مرتبط بوده و مهمترین تعیین کننده در انتخاب شغل افراد است. به طور کلی، محیط کودکی فرد زمینه را برای وی فراهم می کند تا در آینده وارد شغل خاصی شود. (لیپتک(2001 ترجمه زارع و شفیع آبادی،1390).
پژوهشهای رو به تحقیق درباره چگونگی اثر سبکهای والدینی بر سلسله مراتب نیازها و ارتباط آنها با سبکهای زندگی بعدی دوران بزرگسالی، منجر شده است. وی در ایجاد نظریه اش تا حد زیادی تحت تاثیر سلسله مراتب نیازهای مزلو بود. بر طبق نظر رو، ساختار نیازهای فرد تا حد زیادی تحت تاثیر رضایت ها و سرخوردگی های دوران کودکی است (زونکر،2006،ترحمه نظری،1388).
یافته های پژوهش رو نشانگر این بود که تجربه های نخستین کودکی و کیفیت رابطه والد – کودک در رشد رغبت ها و به نوبه خود در گزینش شغلی و میزان رضایت مندی از رشته انتخابی فرد نقش مهمی را ایفا می کند. او بر این باور بود که نوع رابطه والد – کودک موجب ارضا یا ناکامی نیازهای اصلی کودک می شود، این امر سپس بر جهت گیری فرد به سمت انسانها یا دوری گزیدن از آنها تاثیر گذار خواهد بود. به عبارت دیگر چنانچه نیازهای اصلی فرد در کودکی تامین شود در بزرگسالی به سمت کار با مردم گرایش پیدا می کند در غیر این صورت به کار با اشیاء و ابزارها تمایل می یابد (زندی پور،1391).
شرایط تربیت خانوادگی نوع فعالیت های شغلی را مشخص می سازد. به اعتقاد رو والدین می توانند در گرایش فرزندانشان به انتخاب شغل تأثیر گذار باشند و آنها را به سویاشیا و یا به سوی انسانها سوق دهند (شفیع آبادی،1392).
شرایط ارتباط بین کودک و والد نیروی مولد اصلی نیازها، رغبت و نگرش ها است که بعدا در انتخاب شغل منعکس می شوند (زونکر، 2006، ترجه نظری،1388).

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   استراژی بازنمایی کلیشه سازی

دیدگاه بوردین، نیچمن،سیگل :
این محققان مانند رو، تأکیدشان بر اهمیت تعامل های اولیه کودک- والد است. آن ها معتقدند کودکانی که در خانواده های گرم و پذیرنده رشد یافته اند به مشاغلی که مستلزم تعامل با مردم است علاقه مندند و کودکانی که در خانواده های از نظر عاطفی سرد پرورش یافته اند به مشاغل نیازمند رابطه با مردم علاقه ای ندارند. به عبارت دیگر، گزینه های شغلی و ایجاد سلسله مراتب نیازها ناشی از تجربه های اولیه است. اینان که بر تأثیر ناخودآگاه و رشد روانی- جنسی تأکید دارند، ارضای بیش از حد و یا محرومیت را موجب تثبیت فرد در مراحل رشد روانی- جنسی و تشکیل چارچوب شخصیتی او می دانند که به نوبه ی خود بر انتخاب و رشد شغلی او اثر می گذارد. گروه بوردین از مراجعان می خواهند که مشاغل را بر حسب ارضای ابعاد نیازهای روان تحلیلی مورد نظر قرار دهند.دو نمونه از ابعاد این نیازها به این شرحند: 1) بعد پرخاشگری دهانی2) بعد کنترل و نفوذ بر دیگران (زندی پور،1391).

دیدگاه روانکاوی :
از نظر دیدگاه روانکاوی، تجارب دوران کودکی، رشد شخصیت، روابط اولیه والدین با کودک و تعارضات حل نشده سال های اولیه زندگی بر انتخاب شغل تاثیر می گذارند. در این نظریه انتخاب شغل بصورت نا آگاهانه انجام می پذیرد و فرد از عوامل انتخاب شغل و نیروهایی که باعث جهت گیری شغلی می شوند آگاهی ندارند. به نظر فروید انسانها به انتخاب شغلی تمایل دارند که یادآور و مرورگر تجارب دوران کودکی باشد و آرزوهای ناکام مانده را بتواند ارضا کند و رویاهای فرد را تحقق بخشد (شفیع آبادی،1392).

نظریه بلا و سایرین :
نظریه بلا، گاستا، جسر، پارنزوویلکاک (1956) که آن را یک چارچوب مفهومی می دانند تا یک نظریه، بر روابط متقابل تعیین کننده های روانی، اقتصادی و اجتماعی در رشد و گزینش شغلی تأکید دارد. این گروه معتقدند که خصوصیات فردی مؤثر در انتخاب شغل از نظر بیولوژیکی تعیین شده و از نظر اجتماعی وابسته به اثرات خانواده، روابط و موقعیت های اجتماعی و ویژگی های نقش اجتماعی است. در نهایت فرد به سلسله مراتبی از ترجیح ها می رسد که بر اساس آن گزینه هایش را اتخاذ می کند. عوامل اجتماعی به دو طریق اصلی بر گزینه ی شغلی اثر می گذارد: 1- باتأثیر بر رشد شخصیت 2- از طریق تعداد و انواع مشاغل موجود (زندی پور،1391).

الگوی چند محوری شفیع آبادی:
الگوی چند محوری شفیع آبادی بر نیازهای جسمانی، روانی و اجتماعی و تصمیم گیری و واقعیت های محیطی وخویشتن پنداری که ناشی از فرصت های تربیتی در محیط خانواده و مدرسه است و در انتخاب شغل اهمیت دارد، تاکید می نماید. این الگو بیان می کند که یک نقشه شناختی یا سبک زندگی در دوران کودکی که در کل فعالیت های زندگی از جمله انتخاب شغل اثر دارد، شکل می گیرد (شفیع آبادی،1392).

برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید