دانلود پایان نامه

کارکردها و نقش‌های سازمانهای مردم نهاد در جامعه
سازمانهای غیردولتی را می‌توان براساس معیارهای گوناگون از جمله فعالیت، موضوع فعالیت و سطح فعالیت به گونه‌های مختلفی تقسیم کرد. بانک جهانی این سازمانها را به دو گونه سازمانهای اجرایی و ترویجی طبقه‌بندی کرده است. سازمانهای عملیاتی براساس گستره فعالیت به چهار دسته سازمانهای غیردولتی محله محور، سازمانهای غیردولتی شهر مقیاس، سازمانهای غیردولتی ملّی و سازمانهای غیردولتی بین‌المللی تقسیم می‌شوند. سازمانهای ترویجی به موضوع فعالیت سازمانها اشاره دارد. کلارک براساس فعالیت، سازمانهای غیردولتی را به شش گروه سازمانهای رفاهی، سازمانهای فعال در زمینه نوآوری‌های فنی، پیمانکاران خدمات دولتی، سازمانهای توسعه که حول خودیاری، توسعه اجتماعی و ایجاد دموکراسی فعالیت دارند، سازمانهای حمایت از فقرا و گروهها یا شبکه‌های حمایتی تقسیم می‌کند. براساس موضوع فعالیت، سازمانهای غیردولتی را می‌توان به چهار دسته سازمانهای تبلیغاتی، سازمانهای تخصصی، سازمانهای عام و سازمانهای بشردوستانه طبقه‌بندی کرد(اصول، مقررات و قوانین سازمانهای مردم نهاد، 1390: 13). به لحاظ جهت‌گیری سازمانهای غیردولتی را می‌توان در چهار گروه جهت‌گیری خدماتی ، فعالیتهایی از قبیل فراهم آوردن بهداشت، برنامه‌ریزی خانواده و خدمات آموزشی را برعهده می‌گیرند که در این فعالیتها سازمانها بیشتر نقش برنامه‌ریزی را ایفا می‌کنند، جهت‌گیری خیرخواهانه ، شامل سازمانهایی می‌شود که به هدایت فعالیتهایی مانند برآوردن نیازهای فقرا، توزیع کالاهای اساسی مانند پوشاک، غذا و دارو، حمل و نقل مدارس، تدارک سرپناه و… می‌پردازند و در جریان بلایای طبیعی و مانند آن دست به فعالیت‌های امدادی می‌زنند، جهت‌گیری توانمندسازی ، این جهت‌گیری زمانی است که هدف، اولاً کمک به مردم آسیب‌دیده برای درک شفاف‌تر از عوامل اجتماعی، سیاسی و اقتصادی که زندگی آنها را متأثر می‌سازد باشد و ثانیاً آنان را از قدرت بالقوه‌شان برای کنترل زندگی خویش آگاه سازد. بعضی اوقات این گروهها به طور خودجوش پیرامون مسئله‌ای شکل می‌گیرند. معمولاً کارگزارانی خارج از این نوع سازمانها در توسعه آنها نقش تسهیل کننده دارند و جهت‌گیری مشارکتی که مشارکت با تعریف نیاز شروع و با درگیر شدن نیروهای انسانی، ابزار کار، زمین، مواد، کمکهای نقدی و… ادامه پیدا می‌کند. پاره‌ای تعاونی‌ها از این نوع جهت‌گیری بیشتر بهره می‌برند. در هر دو مورد اخیر دخالت مردم شکل حداکثری باید داشته باشد (جوانی، 1390: 82).
نجم چهار نقش را برای سیاستگذاری سازمانهای غیردولتی پیشنهاد می‌کند: 1- خدمت‌رسانی: سازمانهای مسئول متناسب با نیاز مستقیماً وارد عمل می‌شوند. برای مثال در بسیاری از کشورهای درحال توسعه سازمانهای غیردولتی به ارائه خدمات بهداشتی، فعالیت آموزشی غیررسمی و ارائه اعتبارات فردی می‌پردازند. 2- سازمانهای غیردولتی حمایتی: سازمانهایی هستند که به دولت انجام فعالیتهای صحیح را پیشنهاد می‌کنند. 3- سازمانهای غیردولتی نوآور: سازمانهای مذکور پیشنهاد کننده و نشان‌دهنده نحوه انجام فعالیتها به طور متفاوت می‌باشند. 4- سازمانهای ناظر: سازمانهای غیردولتی هستند که دیده‌بان فعالیتهای بخش خصوصی و دولتی را عهده‌دار می‌باشند (نجم، 1999).
– بانک جهانی شش نقش را به عنوان مهمترین نقش‌های سازمانهای غیردولتی مطرح می‌کند که یکی از این نقش‌ها “دفاع از اشخاص نیازمند” است: «در بعضی موارد، سازمانهای مردم نهاد به عنوان سخنران یا سفیر از طرف افراد نیازمند، جهت نفوذ در سیاستگذاری‌ها و برنامه‌های دولت عمل می‌کند. برای این منظور از روش‌های مختلفی مانند اظهارنظر، انجام پروژه‌های کوچک، شرکت در سمینارهای عمومی، فرموله کردن سیاستها و برنامه‌های دولت، براساس مطالعات وضعیت نیازمندان را عهده‌دار می‌شود بنابراین نقش سازمانهای مردم نهاد از دفاع از حقوق نیازمندان تا اجرا برنامه‌های دولت، از منتقد تا همکاری و مشاوره، از مسئول اجرای پروژه تا رابط قابل توصیف است» (بانک جهانی، 1991).
به طور کلی می‌توان گفت سازمانهای غیردولتی از نظر حوزه فعالیت و نقش‌هایی که در جامعه به عهده می‌گیرند بسیار متنوع هستند، این حوزه‌ها می‌تواند شامل؛ آموزش، رفاه اجتماعی، کاهش فقر، فعالیت‌های پژوهشی، مسائل زیست محیطی، بهداشتی، سیاسی، فرهنگی، هنری یا رفع معضلات پناهندگان، مهاجرین و اقلیتهای قومی و مذهبی باشد که در ایران، 31 درصد در حوزه‌ آموزشی، 26 درصد در حوزه اجتماعی و مشخصاً 8 درصد از آنها در حوزه آسیب‌دیدگان اجتماعی، 3 درصد در زمینه ادبی، 10 درصد در زمینه بهداشت و درمان، 19 درصد در حوزه مالی و قرض‌الحسنه، 7 درصد در زمینه توانبخشی، 22 درصد در زمینه‌های حمایتی، 13درصد در زمینه علمی و پژوهشی، 3 درصد در زمینه عمران و آبادی، 37 درصد در حوزه فرهنگ، 8 درصد در زمینه گردشگری، 8 درصد در زمینه محیط زیست، 14 درصد در زمینه‌های مذهبی، 25 درصد در امور خیریه، 10 درصد در حوزه ورزش، 11 درصد در حوزه هنر مشغول به فعالیت هستند. حوزه‌های فرهنگی، اجتماعی، آموزشی، امور خیریه، حمایتی و مذهبی از مهمترین حوزه‌های فعالیت سازمانهای غیردولتی در کشور است. در تهران حوزه‌های فرهنگی(31 درصد)، اجتماعی(24 درصد) و مشخصاً (6 درصد) آنها در زمینه آسیب دیدگان اجتماعی، امور خیریه(25 درصد)، بهداشت و درمان(21 درصد)، حمایتی(23 درصد) و علمی و پژوهشی(22 درصد) از مهمترین حوزه‌های فعالیت سازمانهای غیردولتی محسوب می‌شوند. اطلاعات موجود نشان می‌دهد که در کشور ما به دلیل زمینه‌های ریشه‌دار فرهنگی و اجتماعی، بیشترین زمینه‌های فعالیت سازمانهای غیردولتی در حوزه‌های اجتماعی و خیریه و حمایتی است(درآمدی بر اصول، قوانین و مقررات سازمانهای مردم نهاد، 1390: 15-14).
گروههای مختلفی از خدمات سازمانهای غیردولتی بهره‌مند می‌شوند. 42 درصد از استفاده کنندگان از سازمانهای غیردولتی، عموم هستند، 17 درصد جوانان، 2 درصد کودکان، 5 درصد زنان، 4 درصد ایتام، 8 درصد مستمندان، 6 درصد معلولان، 2 درصد آسیب دیدگان اجتماعی، 1 درصد سالمندان، 3 درصد بیماران خاص و 6 درصد سایر بیماران است. در این زمینه آسیب دیدگان اجتماعی علی رغم تعداد مناسب سازمانهای غیردولتی فعال در این حوزه، از گروههایی هستند که از خدمات این سازمانها کمترین استفاده را می‌برند(اصول، مقررات و قوانین سازمانهای مردم نهاد، 1390: 15).
سازمانهای مردم نهاد کودکان خیابانی نیز دارای نقش‌های متعددی هستند که به طور کلی عبارتند از: 1- کمک به توسعه انسانی و اجتماعی از طریق پاسخگویی به نیازهای رشد و پرورش همه جانبه و سلامت کودکان با توجه به مفهوم توسعه‌ی پایداری و متوازن 2- ایجاد زمینه برای مشارکت‌های مردمی و بسیج آنان در زمینه‌ی حمایت از کودکان 3- عامل با دولت به عنوان پل ارتباطی بین مردم و دولت برای تحقق حقوق کودکان با توجه به راهبردهای انتقاد سازنده، جهت دادن، فشار آوردن، تعدیل کردن، کار مشترک و سایر شیوه‌ها براساس وضعیت موجود 4- نظارت بر فعالیتهای سازمانهای دولتی مربوط به کودکان 5- برنامه‌ریزی برای اجرای فعالیتهای مناسب در زمینه‌ی نیازهای کودکان با توجه به اهداف خود 6- توانمندسازی گروههای هدف-کودکان و خانواده ها- از طریق آموزش در زمینه‌های مورد نیاز 7- کمک به فرهنگ‌سازی و ایجاد تغییرات مناسب در حوزه فعالیتهای خود در ارتباط با کودکان 8- کمک به ارتقای سلامت اجتماعی با توجه به اهمیّت آن در توسعه اجتماعی 9- ارائه الگوهای موفق در حمایت و ارائه خدمات به کودکان در زمینه‌های گوناگون به ویژه در ارتباط با کودکان با نیازهای خاص 10- کمک به ترویج فرایندهایی چون کار گروهی، شیوه های برقراری ارتباط مناسب، گفت و گو، مشارکت، تفاهم، مدارا و اعتماد با توجه به ضرورت این فرایندها در زندگی اجتماعی و مشکلات و کمبودهای موجود در این موارد 11- کمک به ایجاد ابتکار، خلاقیت، اعتماد به نفس در مردم در پاسخگویی به نیازهای کودکان 12- کمک به ترویج آزادی و دموکراسی در جامعه به عنوان پیش نیاز شکل‌گیری سازمانهای غیر دولتی 13- کمک به فقر زدایی در حوزه کار کودکان.
با توجه به اینکه خانه کودک ناصرخسرو و شوش از واحدهای اجرایی انجمن حمایت از حقوق کودک محسوب می‌شوند، ذکر توضیحاتی در زمینه انجمن حمایت از حقوق کودک و فعالیت‌های آن ضروری به نظر می‌رسد:

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   رابطه اعتماد و سرمایه اجتماعی
برای دانلود متن کامل فایل این  پایان نامه می توانید  اینجا کلیک کنید